Zum Inhalt springen

„sauer“ – Versionsunterschied

aus AufEinWort, der freien Forschung
[ungesichtete Version][ungesichtete Version]
Die Seite wurde neu angelegt: „<p><span class="etymwb-headword"><span class="etymwb-orth">sauer | </span><span class="etymwb-gramgrp">Egw. </span></span>(vom Geschmack) ‘scharf und zusammenziehend’, auch ‘säurehaltig, geronnen’ (von Milch), verschiedentlich übertragen ‘mühevoll, schwer, verärgert’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="althochdeutsch">ahd.</abbr> (8. Jh.), <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="mittelhochdeuts…“
 
Keine Bearbeitungszusammenfassung
 
Zeile 1: Zeile 1:
<p><span class="etymwb-headword"><span class="etymwb-orth">sauer |&nbsp;</span><span class="etymwb-gramgrp">Egw. </span></span>(vom Geschmack) ‘scharf und zusammenziehend’, auch ‘säurehaltig, geronnen’ (von Milch), verschiedentlich übertragen ‘mühevoll, schwer, verärgert’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="althochdeutsch">ahd.</abbr> (8. Jh.), <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="mittelhochdeutsch">mhd.</abbr> <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="mittelniederdeutsch">mnd.</abbr> <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altenglisch">aengl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sūr</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="mittelniederländisch">mnl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">suur</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="niederländisch">nl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">zuur</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="englisch">engl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sour</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altnordisch">anord.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sūrr</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="schwedisch">schwed.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sur</span>''.</p><p><abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="germanisch">Germ.</abbr> <span class="etymwb-mentioned">*''sūra''-&nbsp;</span>‘sauer, salzig’, auch ‘feucht’ (vgl. <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="althochdeutsch">ahd.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sūrougi</span>'' ‘triefäugig, halbblind’, 9. Jh., <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altsächsisch">asächs.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sūrōgi</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altenglisch">aengl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sūrēagede</span>'', ''<span class="etymwb-mentioned">sūrīege</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altnordisch">anord.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sūreygr</span>'') läßt sich vergleichen mit <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="litauisch">lit.</abbr> (älter mundartlich) ''<span class="etymwb-mentioned">sū́ras</span>'' ‘gesalzen’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="lettisch">lett.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sūrs</span>'' ‘salzig, bitter’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="litauisch">lit.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sū́ris</span>'' ‘(harter und stark gesalzener) Käse’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altslawisch">aslaw.&nbsp;</abbr>''<span class="etymwb-mentioned">syrъ</span>'' ‘feucht, naß’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="russisch">russ.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">syrój</span>'' &nbsp;‘roh, feucht, sauer’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altslawisch">aslaw.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">syrъ</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="russisch">russ.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">syr</span>'' &nbsp;‘Käse’, (mit Ablaut) <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altnordisch">anord.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">saurr</span>'' ‘Schmutz, feuchte Erde’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altslawisch">aslaw.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">surovъ</span>'' ‘hart, grausam’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="russisch">russ.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">suróvyj</span>'' &nbsp;‘rauh, roh’ und auf <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="indoeuropäisch">uig.</abbr> <span class="etymwb-mentioned">*''suəro''-</span> ‘sauer, salzig, bitter’, eigentlich ‘saftend, käsig geronnen, schleimig naß’ zurückführen.</p><p>Dies gehört zur Ww.&nbsp;<abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="indoeuropäisch">uig.</abbr> <span class="etymwb-mentioned">*''seu''-</span>, <span class="etymwb-mentioned">*''seu̯ə''-</span>. <span class="etymwb-mentioned">*''sū''-</span> ‘tropfen lassen, schlürfen, saugen’ (s. ''saufen'', ''saugen'', ''suhlen'').</p><p>Vgl. die Wendungen <span class="etymwb-mentioned">etw. ''wird jmdm. sauer''</span> ‘zur Qual, schwer’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="mittelhochdeutsch">mhd.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sūr werden</span>'' ‘qualvoll, peinlich werden’; ''<span class="etymwb-mentioned">jmdm. das Leben sauer</span>'' (‘zur Qual’) ''<span class="etymwb-mentioned">machen</span>'' (15. Jh.); ''<span class="etymwb-mentioned">jmdn. sauer ankommen</span>'' ‘Mühe, Qual verursachen’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="mittelhochdeutsch">mhd.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sūr ankomen</span>''.</p>
<p><span class="etymwb-headword"><span class="etymwb-orth">[[sau]] + [[-er]] |&nbsp;</span><span class="etymwb-gramgrp">Egw. </span></span>(vom Geschmack) ‘scharf und zusammenziehend’, auch ‘säurehaltig, geronnen’ (von Milch), verschiedentlich übertragen ‘mühevoll, schwer, verärgert’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="althochdeutsch">ahd.</abbr> (8. Jh.), <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="mittelhochdeutsch">mhd.</abbr> <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="mittelniederdeutsch">mnd.</abbr> <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altenglisch">aengl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sūr</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="mittelniederländisch">mnl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">suur</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="niederländisch">nl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">zuur</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="englisch">engl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sour</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altnordisch">anord.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sūrr</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="schwedisch">schwed.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sur</span>''.</p><p><abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="germanisch">Germ.</abbr> <span class="etymwb-mentioned">*''sūra''-&nbsp;</span>‘sauer, salzig’, auch ‘feucht’ (vgl. <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="althochdeutsch">ahd.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sūrougi</span>'' ‘triefäugig, halbblind’, 9. Jh., <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altsächsisch">asächs.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sūrōgi</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altenglisch">aengl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sūrēagede</span>'', ''<span class="etymwb-mentioned">sūrīege</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altnordisch">anord.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sūreygr</span>'') läßt sich vergleichen mit <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="litauisch">lit.</abbr> (älter mundartlich) ''<span class="etymwb-mentioned">sū́ras</span>'' ‘gesalzen’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="lettisch">lett.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sūrs</span>'' ‘salzig, bitter’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="litauisch">lit.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sū́ris</span>'' ‘(harter und stark gesalzener) Käse’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altslawisch">aslaw.&nbsp;</abbr>''<span class="etymwb-mentioned">syrъ</span>'' ‘feucht, naß’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="russisch">russ.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">syrój</span>'' &nbsp;‘roh, feucht, sauer’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altslawisch">aslaw.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">syrъ</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="russisch">russ.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">syr</span>'' &nbsp;‘Käse’, (mit Ablaut) <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altnordisch">anord.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">saurr</span>'' ‘Schmutz, feuchte Erde’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altslawisch">aslaw.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">surovъ</span>'' ‘hart, grausam’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="russisch">russ.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">suróvyj</span>'' &nbsp;‘rauh, roh’ und auf <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="indoeuropäisch">uig.</abbr> <span class="etymwb-mentioned">*''suəro''-</span> ‘sauer, salzig, bitter’, eigentlich ‘saftend, käsig geronnen, schleimig naß’ zurückführen.</p><p>Dies gehört zur Ww.&nbsp;<abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="indoeuropäisch">uig.</abbr> <span class="etymwb-mentioned">*''seu''-</span>, <span class="etymwb-mentioned">*''seu̯ə''-</span>. <span class="etymwb-mentioned">*''sū''-</span> ‘tropfen lassen, schlürfen, saugen’ (s. ''saufen'', ''saugen'', ''suhlen'').</p><p>Vgl. die Wendungen <span class="etymwb-mentioned">etw. ''wird jmdm. sauer''</span> ‘zur Qual, schwer’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="mittelhochdeutsch">mhd.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sūr werden</span>'' ‘qualvoll, peinlich werden’; ''<span class="etymwb-mentioned">jmdm. das Leben sauer</span>'' (‘zur Qual’) ''<span class="etymwb-mentioned">machen</span>'' (15. Jh.); ''<span class="etymwb-mentioned">jmdn. sauer ankommen</span>'' ‘Mühe, Qual verursachen’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="mittelhochdeutsch">mhd.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">sūr ankomen</span>''.</p>

Aktuelle Version vom 17. Dezember 2023, 16:57 Uhr

sau + -er | Egw. (vom Geschmack) ‘scharf und zusammenziehend’, auch ‘säurehaltig, geronnen’ (von Milch), verschiedentlich übertragen ‘mühevoll, schwer, verärgert’, ahd. (8. Jh.), mhd. mnd. aengl. sūr, mnl. suur, nl. zuur, engl. sour, anord. sūrr, schwed. sur.

Germ. *sūra- ‘sauer, salzig’, auch ‘feucht’ (vgl. ahd. sūrougi ‘triefäugig, halbblind’, 9. Jh., asächs. sūrōgi, aengl. sūrēagede, sūrīege, anord. sūreygr) läßt sich vergleichen mit lit. (älter mundartlich) sū́ras ‘gesalzen’, lett. sūrs ‘salzig, bitter’, lit. sū́ris ‘(harter und stark gesalzener) Käse’, aslaw. syrъ ‘feucht, naß’, russ. syrój  ‘roh, feucht, sauer’, aslaw. syrъ, russ. syr  ‘Käse’, (mit Ablaut) anord. saurr ‘Schmutz, feuchte Erde’, aslaw. surovъ ‘hart, grausam’, russ. suróvyj  ‘rauh, roh’ und auf uig. *suəro- ‘sauer, salzig, bitter’, eigentlich ‘saftend, käsig geronnen, schleimig naß’ zurückführen.

Dies gehört zur Ww. uig. *seu-, *seu̯ə-. *sū- ‘tropfen lassen, schlürfen, saugen’ (s. saufen, saugen, suhlen).

Vgl. die Wendungen etw. wird jmdm. sauer ‘zur Qual, schwer’, mhd. sūr werden ‘qualvoll, peinlich werden’; jmdm. das Leben sauer (‘zur Qual’) machen (15. Jh.); jmdn. sauer ankommen ‘Mühe, Qual verursachen’, mhd. sūr ankomen.