Zum Inhalt springen

„arguō“ – Versionsunterschied

aus AufEinWort, der freien Forschung
[ungesichtete Version][ungesichtete Version]
Die Seite wurde neu angelegt: „= arguō = == <span id="Latin">Latin</span> == === <span id="Etymology">Etymology</span> === <p>Often taken to be a denominative verb 'to make bright, enlighten' to <span class="etyl">[https://en.wikipedia.org/wiki/Proto-Italic_language Proto-Italic]</span> <em class="Latn mention" lang="itc-pro">[https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=Reconstruction:Proto-Italic/argu-&action=edit&redlink=1 *argu-]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-par…“
 
K Textersetzung - „{{lat.}}“ durch „Sprachstufe::lat.“
 
(5 dazwischenliegende Versionen desselben Benutzers werden nicht angezeigt)
Zeile 1: Zeile 1:
= arguō =
argu-[[-ō]] [[Sprachstufe::lat.]]
== <span id="Latin">Latin</span> ==
=== <span id="Etymology">Etymology</span> ===
<p>Often taken to be a denominative verb 'to make bright, enlighten' to <span class="etyl">[https://en.wikipedia.org/wiki/Proto-Italic_language Proto-Italic]</span> <em class="Latn mention" lang="itc-pro">[https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=Reconstruction:Proto-Italic/argu-&action=edit&redlink=1 *argu-]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="mention-gloss-double-quote">“</span><span class="mention-gloss">bright</span><span class="mention-gloss-double-quote">”</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span>, from <span class="etyl">[https://en.wikipedia.org/wiki/Proto-Indo-European_language Proto-Indo-European]</span> <em class="Latn mention" lang="ine-pro">[https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=Reconstruction:Proto-Indo-European/h%E2%82%82%C3%A9r%C7%B5us&action=edit&redlink=1 *h₂érǵus]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="mention-gloss-double-quote">“</span><span class="mention-gloss">white</span><span class="mention-gloss-double-quote">”</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span>, from <em class="Latn mention" lang="ine-pro">[https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Indo-European/h%E2%82%82er%C7%B5- *h₂erǵ-]</em>. Thus cognate with Ancient Greek <em class="Polyt mention" lang="grc">[https://en.wiktionary.org/wiki/%E1%BC%84%CF%81%CE%B3%CF%85%CF%81%CE%BF%CF%82#Ancient_Greek ἄργυρος]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="mention-tr tr Latn" lang="grc-Latn">árguros</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span> and <span class="etyl">[https://en.wikipedia.org/wiki/Hittite_language Hittite]</span> <small>[script needed]</small> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="mention-tr tr Latn" lang="hit-Latn">ḫarki-</span>, <span class="mention-gloss-double-quote">“</span><span class="mention-gloss">bright, white</span><span class="mention-gloss-double-quote">”</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span>. If so, compare <span class="etyl">[https://en.wikipedia.org/wiki/English_language English]</span> <em class="Latn mention" lang="en">[https://en.wiktionary.org/wiki/declare#English declare]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span>literally <span class="mention-gloss-double-quote">“</span><span class="mention-gloss">to make clear</span><span class="mention-gloss-double-quote">”</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span> for the sense development.</p><p>Duchesne-Guillemin, Laroche and Melchert reject the above etymology and instead compare ''arguo'' with the semantically better-fitting Hittite <small>[script needed]</small> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="mention-tr tr Latn" lang="hit-Latn">arkuwā(i)-</span>, <span class="mention-gloss-double-quote">“</span><span class="mention-gloss">state one's case, make a plea</span><span class="mention-gloss-double-quote">”</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span>.</p>
=== <span id="Pronunciation">Pronunciation</span> ===


*<span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[https://en.wikipedia.org/wiki/Classical_Latin Classical]</span><span class="ib-brac">)</span> [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet IPA]<sup>([https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Latin_pronunciation key])</sup>: <span class="IPA">/ˈar.ɡu.oː/</span>, <span class="IPA">[ˈärɡuoː]</span>
*<span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[https://en.wikipedia.org/wiki/Latin_phonology_and_orthography#Ecclesiastical_pronunciation modern Italianate Ecclesiastical]</span><span class="ib-brac">)</span> [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet IPA]<sup>([https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Latin_pronunciation key])</sup>: <span class="IPA">/ˈar.ɡu.o/</span>, <span class="IPA">[ˈärɡuo]</span>


=== <span id="Verb">Verb</span> ===
Wird oft als konfessionelles Verb verstanden, das „hell machen, erleuchten“ soll, von [[uit.]] *[[argu-]] „hell“ (<span class="etyl">[[wikipedia:Proto-Italic_language|Proto-Italic]]</span> <em class="Latn mention" lang="itc-pro">[https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=Reconstruction:Proto-Italic/argu-&action=edit&redlink=1 *argu-])</em>, von [[uig.]] *[[h₂érǵus]] „weiß“ (<span class="etyl">[[wikipedia:Proto-Indo-European_language|Proto-Indo-European]]</span> <em class="Latn mention" lang="ine-pro">[https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=Reconstruction:Proto-Indo-European/h%E2%82%82%C3%A9r%C7%B5us&action=edit&redlink=1 *h₂érǵus]</em>), von uig *[[h₂erǵ-]] (<span class="etyl">[[wikipedia:Proto-Indo-European_language|Proto-Indo-European]]</span> <em class="Latn mention" lang="ine-pro">[[wikt:Reconstruction:Proto-Indo-European/h₂erǵ-|*h₂erǵ-]]</em>). Daher verwandt mit dem altgriechischen <em class="Polyt mention" lang="grc">[[wikt:ἄργυρος#Ancient_Greek|ἄργυρος]]</em> ([[árguros]]) und dem hethitischen ḫarki-, „hell, weiß“. Wenn so, vergleichen Sie das Englische „<em class="Latn mention" lang="en">[[wikt:declare#English|declare]]</em>“ (wörtlich „klar machen“) für die Bedeutungsentwicklung.<p>Duchesne-Guillemin, Laroche and Melchert reject the above etymology and instead compare ''arguo'' with the semantically better-fitting Hittite <small>[script needed]</small> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="mention-tr tr Latn" lang="hit-Latn">arkuwā(i)-</span>, <span class="mention-gloss-double-quote">“</span><span class="mention-gloss">state one's case, make a plea</span><span class="mention-gloss-double-quote">”</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span>.</p>
<p><span class="headword-line"><strong class="Latn headword" lang="la">arguō</strong> (''present infinitive'' <strong class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/arguere#Latin arguere]</strong>, ''perfect active'' <strong class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/argui#Latin arguī]</strong>, ''supine'' <strong class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/argutum#Latin argūtum]</strong>)</span>; ''[https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Latin_third_conjugation third conjugation]''</p>
 
#<span class="ib-brac qualifier-brac">(</span><span class="ib-content qualifier-content">to make clear to the mind</span><span class="ib-brac qualifier-brac">)</span><span class="ib-colon sense-qualifier-colon">:</span> to [https://en.wiktionary.org/wiki/clarify clarify], to [https://en.wiktionary.org/wiki/make make] [https://en.wiktionary.org/wiki/plain plain]; to [https://en.wiktionary.org/wiki/assert assert], [https://en.wiktionary.org/wiki/declare declare], [https://en.wiktionary.org/wiki/prove prove], [https://en.wiktionary.org/wiki/show show] <span class="nyms-toggle">[ synonyms ▲]</span>
=== Aussprache ===
#:<span class="nyms synonym"><span class="defdate">Synonyms:</span> <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/affirmo#Latin affirmō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/firmo#Latin firmō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/contendo#Latin contendō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/aio#Latin aiō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/figo#Latin fīgō]</span></span>
(Klassische) IPA(Tonart): /ˈar.ɡu.oː/, [ˈärɡuoː]
#to [https://en.wiktionary.org/wiki/reprove reprove], [https://en.wiktionary.org/wiki/accuse accuse], [https://en.wiktionary.org/wiki/charge charge] with <span class="nyms-toggle">[ synonyms ▲]</span><span class="HQToggle">[ quotations ▼]</span>
 
#:<span class="nyms synonym"><span class="defdate">Synonyms:</span> <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/accuso#Latin accūsō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/condemno#Latin condemnō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/criminor#Latin crīminor]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/compello#Latin compellō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/obloquor#Latin obloquor]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/obiecto#Latin obiectō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/corripio#Latin corripiō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/arripio#Latin arripiō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/pulso#Latin pulsō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/incuso#Latin incūsō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/arcesso#Latin arcessō]</span></span>
(modernes kirchliches Italienisch) IPA(Schlüssel): /ˈar.ɡu.o/, [ˈärɡuo]
#to [https://en.wiktionary.org/wiki/blame blame], [https://en.wiktionary.org/wiki/censure censure] <span class="nyms-toggle">[ synonyms ▲]</span>
 
#:<span class="nyms synonym"><span class="defdate">Synonyms:</span> <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/obiurgo#Latin obiūrgō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/castigo#Latin castīgō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/perstringo#Latin perstringō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/insector#Latin īnsector]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/corripio#Latin corripiō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/exprobro#Latin exprobrō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/accuso#Latin accūsō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/incuso#Latin incūsō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/damno#Latin damnō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/obloquor#Latin obloquor]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/acclamo#Latin acclāmō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/inclamo#Latin inclāmō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/increpo#Latin increpō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/animadverto#Latin animadvertō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/reprehendo#Latin reprehendō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/compello#Latin compellō]</span></span>
Verb
#to [https://en.wiktionary.org/wiki/denounce denounce] as false
 
arguō (Präsens-Infinitiv argumentere, Perfekt aktiv arguī, Rückenlage argūtum); dritte Konjugation
 
# (dem Geist klar machen): klären, deutlich machen; behaupten, erklären, beweisen, zeigen
## Synonyme: affirmō, firmō, contendō, aiō, fīgō
# tadeln, beschuldigen, anklagen mit
## Synonyme: accūsō, verurteilen, crīminor, compellō, obloquor, obiectō, corripiō, arripiō, pulsō, incūsō, arcessō
# tadeln, tadeln
## Synonyme: obiūrgō, castīgō, perstringō, īnsector, corripiō, exprobrō, accūsō, incūsō, damnō, obloquor, acclāmō, inclāmō, increpō, animadvertō, reprehendō, compellō
# als falsch anprangern
<div class="zenoCOMain">
== arguo<ref>Quelle: Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. Hannover <sup>8</sup>1913 (Nachdruck Darmstadt 1998), Band 1, Sp. 566-567. Permalink: http://www.zeno.org/nid/20002226529; Lizenz: [http://www.zeno.org/Zeno/-/Lizenz%3A+Gemeinfrei Gemeinfrei]; Faksimiles: [http://www.zeno.org/Georges-1913/K/Georges-1913-01-0566 566]&nbsp;| [http://www.zeno.org/Georges-1913/K/Georges-1913-01-0568 567]</ref> ==
<p>'''<span class="zenoTXHighlight0">arguo</span>''', uī, uitūrus, ere ''(v.'' [[argós|ἀργός]]), '''''im hellen Lichte zeigen,''''' </p><p>I) ''im allg,'' '''''deutlich kundgeben,''''' -''zu'' '''''erkennen geben, unumstößlich behaupten, -beweisen, -dartun,''''' ego, cum peribat, vidi, non ex auditu <span class="zenoTXHighlight0">arguo</span>,'' behaupte es nicht vom Hörensagen,'' Plaut.: arguendi peritior, ''geschickter, seine Angaben glaubhaft zu machen,'' Tac.: tute argue quae dicis, Apul. – ''m. folg.'' (Acc. ''u.'' ) Infin., si arguitur non licere, Cic.: speculatores non legatos venisse arguit, Liv. – ''dah. übtr., meist von natürlichen Zeichen, jmd. od. etw.'' '''''kundgeben, charakterisieren, verraten''''' ''(s. Bünem.'' Lact. de ira 20, 3. p. 1094 sq.), degeneres animos timor arguit, Verg. amantem et languor et silentium arguit, Hor.: exitus est, qui arguit felicitatem, Lact.: ''u. das Passiv mit medialer Bed.'' = '''''sich kundgeben, sich verraten,''''' genus arguitur vultu, Ov.: apparet virtus arguiturque malis, Ov.: laudibus arguitur vini vinosus Homerus, Hor. – II) ''insbes.:'' A) ''als falsch offenbaren, d.i.'' a) ''eine Sache'' '''''als falsch, als unzulässig, als irrtümlich, als unhaltbar darstellen''''' ''od.'' '''''erweisen, als verwerflich nachweisen,''''' leges Macedoniae dedit cum tanta cura... quas ne usus quidem longo tempore, qui unus est legum corrector, experiendo argueret,'' daß selbst eine vieljährige Erfahrung bei dem Gebrauche nichts an ihnen auszusetzen fand,'' Liv. 45, 32, 7: quod et Fenestella arguit, Suet. vit. Ter. 1. – ''m. folg.'' Acc. ''u.'' Infin., primus animalia mensis arguit imponi, Ov. met. 15, 72 sq.: ut suā confessione argueretur unum esse rei publicae corpus atque unius animo regendum, Tac. ann. 1, 12. – b) ''jmd.'' '''''des Irrtumszeihen, -überführen,''''' Plinium arguit ratio temporum, Suet. Cal. 8, 3. – B) ''als schuldig offenbaren, darzutun-, zu erweisen suchen,'' a) ''eine Person mit tatsächlichen Beweisen einer Sache<nowiki>''</nowiki>'''''zeihen,'''jmd.'''bezichtigen, beschuldigen, bloßstellen'''(vgl.'' Ulp. dig. 50, 16, 197: indicasse est detulisse; arguisse accusasse et convicisse), Arguis fatentem. Non est satis. Accusas eum, Cic.: servos ipsos neque accuso neque <span class="zenoTXHighlight0">arguo</span>, Cic.: quod reos, ne apud praefectum urbis arguerentur, ad praetorem detulisset, Tac.: qui arguuntur, ''die Bezichtigten,'' Liv.: qui arguuntur, ''die Bezichtiger, die Ankläger,'' Liv. – ''m. Ang. der Beschuldigung (des'' crimen) ''od. des Verbrechens im'' Genet., probri, stupri, dedecoris, Plaut.: malorum facinorum, Plaut.: tanti facinoris, Cic.: summi sceleris, Cic.: defectionis, Curt.: senatus nec liberat eius culpae regem neque arguit, Liv.: si confideret Euander innoxium se rei capitalis argui, Liv.: qui occupandae rei publicae argui non poterant, Tac. ann. 6, 10. – ''im'' Abl., hoc crimine te non <span class="zenoTXHighlight0">arguo</span>, Cic. – ''durch'' de ''m. Abl.,'' quaerere de eo crimine, de quo arguatur, Cic.: de quibus quoniam verbo arguit, verbo satis est negare, Cic. – ''durch'' Acc. neutr. pronom., hoc ipsum, quod nos arguimus, Cic. Caecin. 3: ''m. dopp.'' Acc., id me arguit, Caecil. com. 149: egomet haec ted <span class="zenoTXHighlight0">arguo</span>, Plaut. Men. 940: id quod me arguis, Cic. Phil. 2, 29: id unum ex iis, qui sibi rem aperuisset, arguere sese paratam esse, Liv. 26, 12, 17:'' im Passiv,'' non dubitavit id ipsum, quod arguitur, confiteri, Cic. Caecin. 2. – ''im'' (Acc. ''u.'' ) Infin., quae me arguit hanc domo ab se surripuisse, Plaut.: corruptum a rege capere Cymen noluisse arguebant, Nep.:'' im Passiv m.'' Nom. ''u.'' Infin., Roscius arguitur occidisse patrem, Cic. – ''m. Ang.'''als wen?'''durch'' ut (ὡς) ''m.'' Acc. ''od. durch bl.'' Acc., Britannicum fratrem ut subditivum, Suet.: hunc ut dominum et tyrannum, illum ut proditorem, Iustin.: falsum filium arguituri, Sall. fr.: ''im Passiv m. Ang.'''als wer?'''im'' Nom., qui non rite creatus tribunus arguebatur, Quint.: cum neuter ab eo, quo arguebatur, mentitus argui posset, Vell. – b) ''eine Sache'''als strafbar nachzuweisen suchen, als strafbar rügen,'''einer Schuld zeihen,'' culpa, quam <span class="zenoTXHighlight0">arguo</span>, Liv.: venenum, Quint.: regni voluntatem in Caesare, Vell.: taciturnitatem pudoremque pro tristitia et malignitate, ''rügen, auslegen als usw.,'' Suet. – / 3.'' Pers. Plur. Präs. arch.'' arguont, Plaut. Bacch. 808:'' Partiz. Perf.'' argutus ''(vgl.'' Charis. 249, 12 Prisc. 10, 12), Plaut. Amph. 883 ''u. (im Doppelsinn m. Adj.'' argutus) Pseud. 746 ''(s.'' argūtus ''a. E.): 1. Supin.,'' argutum iri, Paul. ex Fest. 27, 3 ''(vgl.'' Prisc. 10, 12): ''Partiz. Fut. Akt. in der Form'' arguiturus, Sall. hist. fr. 2, 48 (57); ''aber'' arguturus ''ohne Beleg bei'' Prisc. 10, 12.''</p></div>

Aktuelle Version vom 8. Juni 2025, 12:47 Uhr

argu--ō lat.


Wird oft als konfessionelles Verb verstanden, das „hell machen, erleuchten“ soll, von uit. *argu- „hell“ (Proto-Italic *argu-), von uig. *h₂érǵus „weiß“ (Proto-Indo-European *h₂érǵus), von uig *h₂erǵ- (Proto-Indo-European *h₂erǵ-). Daher verwandt mit dem altgriechischen ἄργυρος (árguros) und dem hethitischen ḫarki-, „hell, weiß“. Wenn so, vergleichen Sie das Englische „declare“ (wörtlich „klar machen“) für die Bedeutungsentwicklung.

Duchesne-Guillemin, Laroche and Melchert reject the above etymology and instead compare arguo with the semantically better-fitting Hittite [script needed] (arkuwā(i)-, “state one's case, make a plea”).

Aussprache

(Klassische) IPA(Tonart): /ˈar.ɡu.oː/, [ˈärɡuoː]

(modernes kirchliches Italienisch) IPA(Schlüssel): /ˈar.ɡu.o/, [ˈärɡuo]

Verb

arguō (Präsens-Infinitiv argumentere, Perfekt aktiv arguī, Rückenlage argūtum); dritte Konjugation

  1. (dem Geist klar machen): klären, deutlich machen; behaupten, erklären, beweisen, zeigen
    1. Synonyme: affirmō, firmō, contendō, aiō, fīgō
  2. tadeln, beschuldigen, anklagen mit
    1. Synonyme: accūsō, verurteilen, crīminor, compellō, obloquor, obiectō, corripiō, arripiō, pulsō, incūsō, arcessō
  3. tadeln, tadeln
    1. Synonyme: obiūrgō, castīgō, perstringō, īnsector, corripiō, exprobrō, accūsō, incūsō, damnō, obloquor, acclāmō, inclāmō, increpō, animadvertō, reprehendō, compellō
  4. als falsch anprangern

arguo[1]

arguo, uī, uitūrus, ere (v. ἀργός), im hellen Lichte zeigen,

I) im allg, deutlich kundgeben, -zu erkennen geben, unumstößlich behaupten, -beweisen, -dartun, ego, cum peribat, vidi, non ex auditu arguo, behaupte es nicht vom Hörensagen, Plaut.: arguendi peritior, geschickter, seine Angaben glaubhaft zu machen, Tac.: tute argue quae dicis, Apul. – m. folg. (Acc. u. ) Infin., si arguitur non licere, Cic.: speculatores non legatos venisse arguit, Liv. – dah. übtr., meist von natürlichen Zeichen, jmd. od. etw. kundgeben, charakterisieren, verraten (s. Bünem. Lact. de ira 20, 3. p. 1094 sq.), degeneres animos timor arguit, Verg. amantem et languor et silentium arguit, Hor.: exitus est, qui arguit felicitatem, Lact.: u. das Passiv mit medialer Bed. = sich kundgeben, sich verraten, genus arguitur vultu, Ov.: apparet virtus arguiturque malis, Ov.: laudibus arguitur vini vinosus Homerus, Hor. – II) insbes.: A) als falsch offenbaren, d.i. a) eine Sache als falsch, als unzulässig, als irrtümlich, als unhaltbar darstellen od. erweisen, als verwerflich nachweisen, leges Macedoniae dedit cum tanta cura... quas ne usus quidem longo tempore, qui unus est legum corrector, experiendo argueret, daß selbst eine vieljährige Erfahrung bei dem Gebrauche nichts an ihnen auszusetzen fand, Liv. 45, 32, 7: quod et Fenestella arguit, Suet. vit. Ter. 1. – m. folg. Acc. u. Infin., primus animalia mensis arguit imponi, Ov. met. 15, 72 sq.: ut suā confessione argueretur unum esse rei publicae corpus atque unius animo regendum, Tac. ann. 1, 12. – b) jmd. des Irrtumszeihen, -überführen, Plinium arguit ratio temporum, Suet. Cal. 8, 3. – B) als schuldig offenbaren, darzutun-, zu erweisen suchen, a) eine Person mit tatsächlichen Beweisen einer Sache''zeihen,jmd.bezichtigen, beschuldigen, bloßstellen(vgl. Ulp. dig. 50, 16, 197: indicasse est detulisse; arguisse accusasse et convicisse), Arguis fatentem. Non est satis. Accusas eum, Cic.: servos ipsos neque accuso neque arguo, Cic.: quod reos, ne apud praefectum urbis arguerentur, ad praetorem detulisset, Tac.: qui arguuntur, die Bezichtigten, Liv.: qui arguuntur, die Bezichtiger, die Ankläger, Liv. – m. Ang. der Beschuldigung (des crimen) od. des Verbrechens im Genet., probri, stupri, dedecoris, Plaut.: malorum facinorum, Plaut.: tanti facinoris, Cic.: summi sceleris, Cic.: defectionis, Curt.: senatus nec liberat eius culpae regem neque arguit, Liv.: si confideret Euander innoxium se rei capitalis argui, Liv.: qui occupandae rei publicae argui non poterant, Tac. ann. 6, 10. – im Abl., hoc crimine te non arguo, Cic. – durch de m. Abl., quaerere de eo crimine, de quo arguatur, Cic.: de quibus quoniam verbo arguit, verbo satis est negare, Cic. – durch Acc. neutr. pronom., hoc ipsum, quod nos arguimus, Cic. Caecin. 3: m. dopp. Acc., id me arguit, Caecil. com. 149: egomet haec ted arguo, Plaut. Men. 940: id quod me arguis, Cic. Phil. 2, 29: id unum ex iis, qui sibi rem aperuisset, arguere sese paratam esse, Liv. 26, 12, 17: im Passiv, non dubitavit id ipsum, quod arguitur, confiteri, Cic. Caecin. 2. – im (Acc. u. ) Infin., quae me arguit hanc domo ab se surripuisse, Plaut.: corruptum a rege capere Cymen noluisse arguebant, Nep.: im Passiv m. Nom. u. Infin., Roscius arguitur occidisse patrem, Cic. – m. Ang.als wen?durch ut (ὡς) m. Acc. od. durch bl. Acc., Britannicum fratrem ut subditivum, Suet.: hunc ut dominum et tyrannum, illum ut proditorem, Iustin.: falsum filium arguituri, Sall. fr.: im Passiv m. Ang.als wer?im Nom., qui non rite creatus tribunus arguebatur, Quint.: cum neuter ab eo, quo arguebatur, mentitus argui posset, Vell. – b) eine Sacheals strafbar nachzuweisen suchen, als strafbar rügen,einer Schuld zeihen, culpa, quam arguo, Liv.: venenum, Quint.: regni voluntatem in Caesare, Vell.: taciturnitatem pudoremque pro tristitia et malignitate, rügen, auslegen als usw., Suet. – / 3. Pers. Plur. Präs. arch. arguont, Plaut. Bacch. 808: Partiz. Perf. argutus (vgl. Charis. 249, 12 Prisc. 10, 12), Plaut. Amph. 883 u. (im Doppelsinn m. Adj. argutus) Pseud. 746 (s. argūtus a. E.): 1. Supin., argutum iri, Paul. ex Fest. 27, 3 (vgl. Prisc. 10, 12): Partiz. Fut. Akt. in der Form arguiturus, Sall. hist. fr. 2, 48 (57); aber arguturus ohne Beleg bei Prisc. 10, 12.

  1. ↑ Quelle: Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. Hannover 81913 (Nachdruck Darmstadt 1998), Band 1, Sp. 566-567. Permalink: http://www.zeno.org/nid/20002226529; Lizenz: Gemeinfrei; Faksimiles: 566 | 567