„vōx“ – Versionsunterschied
Erscheinungsbild
| [ungesichtete Version] | [ungesichtete Version] |
Die Seite wurde neu angelegt: „<abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="lateinisch">lat.</abbr> <span class="etymwb-mentioned">vō -x</span> {{:vōx/dt.}} (Genitiv <span class="etymwb-mentioned">vōcis</span>)“ |
K Textersetzung - „{{:“ durch „{{Schaufenster|modus=ignorieren|link=1|linkpos=prefix|Seite=“ |
||
| (4 dazwischenliegende Versionen desselben Benutzers werden nicht angezeigt) | |||
| Zeile 1: | Zeile 1: | ||
<span class="etymwb-mentioned">[[vō]][[-x]]</span> [[Sprachstufe::uit.-lat.]] [[Stimme]]; {{Schaufenster|modus=ignorieren|link=1|linkpos=prefix|Seite=vōx/dt.}} | |||
(Genitiv <span class=" | Aus dem uital. <em class="Latn mention" lang="itc-pro">[[wikt:Reconstruction:Proto-Italic/wōks|*wōks]]</em>, aus uig. *[[wṓkʷs]] „Sprache, Stimme“ (mit Stamm vōc- für voqu- aus dem Nominativ), ein o-Grad-Wurzelnomen von *[[wekʷ-]] „sprechen“. Verwandte Wörter sind Sanskrit वाच् ''[[vā́c]]'', Altgriechisch ὄψ ''[[óps]]'' und Albanisch <em class="Latn mention" lang="sq">[[wikt:ves#Albanian|ves]]</em>. | ||
Substantiv vōx f (Genitiv vōcis); dritte Deklination | |||
# [[Stimme]] | |||
# [[Akzent]] | |||
# [[Rede]], [[Bemerkung]], [[Ausdruck]], (Wendung der) [[Redewendung]] | |||
# [[Wort]] | |||
# (Grammatik) Stimme; zeigt die Beziehung des Subjekts des Verbs zu der Handlung an, die das Verb ausdrückt<div class="mw-heading mw-heading3"> | |||
Pronunciation: <span class="usage-label-accent"><span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[[wikipedia:Classical_Latin|Classical Latin]]</span><span class="ib-brac">)</span></span> [[wikt:Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet|IPA]]<sup>([[wikt:Appendix:Latin_pronunciation|key]])</sup>: <span class="IPA">/u̯oːks/</span>, <span class="IPA">[u̯oːks̠];</span> <span class="usage-label-accent"><span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[[wikipedia:Latin_phonology_and_orthography#Ecclesiastical_pronunciation|modern Italianate Ecclesiastical]]</span><span class="ib-brac">)</span></span> [[wikt:Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet|IPA]]<sup>([[wikt:Appendix:Latin_pronunciation|key]])</sup>: <span class="IPA">/voks/</span>, <span class="IPA">[vɔks]´</span> | |||
</div> | |||
<div class="mw-heading mw-heading4"> | |||
==== Declension ==== | |||
</div><p>[https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Latin_third_declension Third-declension] noun.</p> | |||
{| class="wikitable inflection-table inflection-table-la" | |||
|- | |||
! class="corner-header" | Case | |||
! class="number-header" | Singular | |||
! class="number-header" | Plural | |||
|- | |||
! class="case-header" | [https://en.wiktionary.org/wiki/nominative_case Nominative] | |||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la nom|s-form-of origin-vōx" lang="la"><strong class="selflink">vōx</strong></span> | |||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la nom|p-form-of origin-vōx" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/voces#Latin vōcēs]</span> | |||
|- | |||
! class="case-header" | [https://en.wiktionary.org/wiki/genitive_case Genitive] | |||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la gen|s-form-of origin-vōx" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/vocis#Latin vōcis]</span> | |||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la gen|p-form-of origin-vōx" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/vocum#Latin vōcum]</span> | |||
|- | |||
! class="case-header" | [https://en.wiktionary.org/wiki/dative_case Dative] | |||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la dat|s-form-of origin-vōx" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/voci#Latin vōcī]</span> | |||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la dat|p-form-of origin-vōx" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/vocibus#Latin vōcibus]</span> | |||
|- | |||
! class="case-header" | [https://en.wiktionary.org/wiki/accusative_case Accusative] | |||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la acc|s-form-of origin-vōx" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/vocem#Latin vōcem]</span> | |||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la acc|p-form-of origin-vōx" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/voces#Latin vōcēs]</span> | |||
|- | |||
! class="case-header" | [https://en.wiktionary.org/wiki/ablative_case Ablative] | |||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la abl|s-form-of origin-vōx" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/voce#Latin vōce]</span> | |||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la abl|p-form-of origin-vōx" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/vocibus#Latin vōcibus]</span> | |||
|- | |||
! class="case-header" | [https://en.wiktionary.org/wiki/vocative_case Vocative] | |||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la voc|s-form-of origin-vōx" lang="la"><strong class="selflink">vōx</strong></span> | |||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la voc|p-form-of origin-vōx" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/voces#Latin vōcēs]</span> | |||
|} | |||
<div class="mw-heading mw-heading4"> | |||
Synonyms | |||
</div> | |||
*<span class="ib-brac qualifier-brac">(</span><span class="ib-content qualifier-content">word</span><span class="ib-brac qualifier-brac">)</span><span class="ib-colon sense-qualifier-colon">:</span> <span class="Latn" lang="la">[[verbum]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[vocābulum]]</span> | |||
*<span class="ib-brac qualifier-brac">(</span><span class="ib-content qualifier-content">grammar: voice</span><span class="ib-brac qualifier-brac">)</span><span class="ib-colon sense-qualifier-colon">:</span> <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=genus_verbi&action=edit&redlink=1 genus verbī]</span> | |||
== '''vōx'''<ref>Quelle: Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. Hannover <sup>8</sup>1918 (Nachdruck Darmstadt 1998), Band 2, Sp. 3556-3558. Permalink: http://www.zeno.org/nid/2000272927X; Lizenz: Gemeinfrei; Faksimiles: 3556 | 3557 | 3558</ref> == | |||
'''vōx''', vōcis, f. ''(altind.'' vak, ''Stimme, Sprache; vgl.'' voco), ''die'' '''''Stimme,''''' ''sowohl des Sprechenden u. Rufenden usw. als des Singenden,'' | |||
* I) ''eig.:'' | |||
** a) ''übh.:'' via vocis, Lucr.: v. humana, Liv. fr.: v. bona, Plaut. ''u.'' Quint.: vox acuta gravis, cita tarda, magna ''(starke)'' parva ''(schwache),'' Cic.: vox et dulcis et solida, Sen. rhet.: v. summa, ima, Hor. ''u.'' Quint.: v. valentissima, Sen. rhet.: v. inflexa ''(hohe),'' Cic.: inflexā ad miserabilem sonum voce, Cic.: v. sedata et depressa, Cornif. rhet.: v. tremebunda, Cornif. rhet.: v. horrenda, Liv.: vocis contentio et remissio, Cic.: voce contendere, ''laut reden,''Cels.: exsurge, praeco, exerce vocem ''(strenge die St. an),'' Plaut.: vocem attenuare, ''durch die Fistel sprechen (um sich eine weibliche Stimme zu geben),'' Cic.: vocem attollere vel summittere, Quint.: interdum et vocem comoedia tollit, ''hebt höher,'' Hor.: ego vocem dabo tenuem et tinnulam, Pompon. com. fr.: atque utinam ipse [3556] asinus vocem quiret humanam dare! Apul. – ''v. der Stimme des Rufenden usw.,'' Valerium magnā voce inclamat, Liv.: voce ''(durch die St., durch Rufen, Zuruf)'' potius quam verberibus terreat (boves), Colum.: magnā compellans voce cuculum, ''laut »Kuckuck« zurufend,'' Hor.: enimvero voce est opus ''(ich muß rufen):'' Nausistrata exi, Ter.: nulla v. quiritantium exaudiri poterat, ''kein Hilferuf,'' Liv. – ''von der Stimme des Singenden,'' canere inclinatā ululantique voce, Cic. – ''v. der Stimme der Tiere,'' v. boum, Verg.: cycni, Mela: voces animalium truces ac liquidae, Apul.: cornix pluvium vocat improbā voce, Verg.: elephantos porcina vox terret, ''das Grunzen des Schweines,'' Sen. – ''von der Stimme personif. lebl. Ggstde.,'' rerum vox est naturae vestigium, veritatis nota, Cic. pro Scauro 16. – | |||
** b) ''die gehörte'' '''''Stimme''''' = ''die'' '''''Aussprache,''''' rustica vox et agrestis quosdam delectat, Cic. de or. 3, 42. – | |||
* II) ''meton.:'' | |||
** A) ''der durch die Stimme od. durch ein musikalisches Instrument hervorgebrachte'' '''''Laut, Ton,''''' iracundiae vox aut doloris, Cic.: parum explanatis vocibus sermo praeruptus, ''abgebrochene Worte in unausgebildeten Tönen,'' Sen.: vocem mittere, emittere, ''s.'' mitto''u.'' emitto ''(vgl. Drak.'' Liv. 3, 50, 4 ''u.'' 5, 51, 7.''Gronov'' Iustin. 42, 4, 12). – soni et voces, Cic.: numeri et voces et modi, Cic.: Sirenum voces, ''Gesang,'' Hor. – auribus multa percipimus, quae, etsi nos vocibus delectant, tamen etc., Cic.: vocum gravitate et cantibus pelli vehementius, Cic.: verba, quibus voces sensusque notarent, ''die Töne artikulierten,'' Hor.: illudere voces ''(Töne),'' quotiens caneret, Tac.: septem discrimina vocum, ''poet. = die siebenstimmige Lyra,'' Verg.: bucina litora voce replet, Ov. ''Vgl. Obbarius'' Hor. ep. 1, 1, 34. – ''poet. v. jedem Getön, der'' '''''Hall, Schall,''''' audimus fraetas ad litora voces (pelagi), Verg.: ad sonitus vocis ''(der Ruderschläge)'' vestigia torsit, Verg. – | |||
** B) ''das durch die Stimme lautende '''Wort,''''' ''die'' '''''Äußerung, Rede,''''' | |||
*** a) ''übh.:'' vox viva, Cic.: vox publica, ''der Ausdruck der öffentlichen Meinung,'' Vell.: vox ficta, ''Lüge,'' Ov.: unā voce, ''einstimmig,'' Liv.: dico Epicurum non intellegere, quid sonet haec v., id est, quae res huic voci subiciatur, Cic.: haec te voxnon perculit? Cic.: nulla tamen vox est ab iis audita populi Romani maiestate indigna, Caes.: vox ex centurione audita, Liv. epit.: alia v. violenta non audita, Liv.: voces per vinum emissae, Quint.: voces contumeliosae, Caes.: ex percunctatione nostrorum vocibusque Gallorum ac mercatorum etc., Caes.: carpi nostrorum militum vocibus, Caes.: nescit voxmissa reverti, Hor.: tales dederat Saturnia voces, Verg.: quas hic voces apud Sophoclem in Trachiniis edit! Cic.: memorabilem illam meritoque laudatam vocem edidit: Amici, diem perdidi, Suet. – | |||
*** b) ''der'' '''''Ausspruch,''''' ''bes. die'' '''''Formel,''''' ''der'' '''''Sinnspruch,''''' Plin. ep. 4, 17, 9. Caes. b.c. 1, 7, 5. Cic. de amic. 59: extremi ac difficillimi temporis vocem illam consulem mittere coëgistis, Cic. pro Cornel. or. 1. fr. 22. p. 14 Kays. – | |||
*** c) ''das '''Gebot''''' = ''der Befehl,'' consulum voci atque imperio non oboedire, Cic. Rab. perd. 23: cuius voci continuo Fabius obsecutus, Val. Max. 2, 2, 4. – d) ''der'' '''''Spruch,''' die'' '''''Formel,''''' ''bes. der'' '''''Zauberspruch,''''' ''die'' '''''Zauberformel,''''' voces sacrae, Hor.: voces Marsae, Hor.: sidera excantata voce Thessalā, ''Formel, Spruch,'' Hor.: [3557] deripere lunam vocibus, Hor. – | |||
** C) = sermo, ''die'' '''''Rede, Sprache,''''' cultus hominum recentum voce formasti catus (Mercurius), Hor.: Graiā scierit sive Latinā voce loqui, Ov.: cum civem ex voce cognovisset, Iustin.: quo scilicet Latinae vocis honos per omnes gentes venerabilior diffunderetur, Val. Max. – | |||
** D) ''der'' '''''Wortakzent, Ton,''' die '''Betonung,''''' in omni verbo posuit acutam vocem, Cic. or. 58. – / ''vulg.'' box, ''Plur.'' boces, Corp. inscr. Lat. 9, 10. | |||
Aktuelle Version vom 8. Dezember 2025, 18:15 Uhr
Aus dem uital. *wōks, aus uig. *wṓkʷs „Sprache, Stimme“ (mit Stamm vōc- für voqu- aus dem Nominativ), ein o-Grad-Wurzelnomen von *wekʷ- „sprechen“. Verwandte Wörter sind Sanskrit वाच् vā́c, Altgriechisch ὄψ óps und Albanisch ves.
Substantiv vōx f (Genitiv vōcis); dritte Deklination
- Stimme
- Akzent
- Rede, Bemerkung, Ausdruck, (Wendung der) Redewendung
- Wort
- (Grammatik) Stimme; zeigt die Beziehung des Subjekts des Verbs zu der Handlung an, die das Verb ausdrückt
Pronunciation: (Classical Latin) IPA(key): /u̯oːks/, [u̯oːks̠]; (modern Italianate Ecclesiastical) IPA(key): /voks/, [vɔks]´
Declension
Third-declension noun.
| Case | Singular | Plural |
|---|---|---|
| Nominative | vōx | vōcēs |
| Genitive | vōcis | vōcum |
| Dative | vōcī | vōcibus |
| Accusative | vōcem | vōcēs |
| Ablative | vōce | vōcibus |
| Vocative | vōx | vōcēs |
Synonyms
- (word): verbum, vocābulum
- (grammar: voice): genus verbī
vōx[1]
vōx, vōcis, f. (altind. vak, Stimme, Sprache; vgl. voco), die Stimme, sowohl des Sprechenden u. Rufenden usw. als des Singenden,
- I) eig.:
- a) übh.: via vocis, Lucr.: v. humana, Liv. fr.: v. bona, Plaut. u. Quint.: vox acuta gravis, cita tarda, magna (starke) parva (schwache), Cic.: vox et dulcis et solida, Sen. rhet.: v. summa, ima, Hor. u. Quint.: v. valentissima, Sen. rhet.: v. inflexa (hohe), Cic.: inflexā ad miserabilem sonum voce, Cic.: v. sedata et depressa, Cornif. rhet.: v. tremebunda, Cornif. rhet.: v. horrenda, Liv.: vocis contentio et remissio, Cic.: voce contendere, laut reden,Cels.: exsurge, praeco, exerce vocem (strenge die St. an), Plaut.: vocem attenuare, durch die Fistel sprechen (um sich eine weibliche Stimme zu geben), Cic.: vocem attollere vel summittere, Quint.: interdum et vocem comoedia tollit, hebt höher, Hor.: ego vocem dabo tenuem et tinnulam, Pompon. com. fr.: atque utinam ipse [3556] asinus vocem quiret humanam dare! Apul. – v. der Stimme des Rufenden usw., Valerium magnā voce inclamat, Liv.: voce (durch die St., durch Rufen, Zuruf) potius quam verberibus terreat (boves), Colum.: magnā compellans voce cuculum, laut »Kuckuck« zurufend, Hor.: enimvero voce est opus (ich muß rufen): Nausistrata exi, Ter.: nulla v. quiritantium exaudiri poterat, kein Hilferuf, Liv. – von der Stimme des Singenden, canere inclinatā ululantique voce, Cic. – v. der Stimme der Tiere, v. boum, Verg.: cycni, Mela: voces animalium truces ac liquidae, Apul.: cornix pluvium vocat improbā voce, Verg.: elephantos porcina vox terret, das Grunzen des Schweines, Sen. – von der Stimme personif. lebl. Ggstde., rerum vox est naturae vestigium, veritatis nota, Cic. pro Scauro 16. –
- b) die gehörte Stimme = die Aussprache, rustica vox et agrestis quosdam delectat, Cic. de or. 3, 42. –
- II) meton.:
- A) der durch die Stimme od. durch ein musikalisches Instrument hervorgebrachte Laut, Ton, iracundiae vox aut doloris, Cic.: parum explanatis vocibus sermo praeruptus, abgebrochene Worte in unausgebildeten Tönen, Sen.: vocem mittere, emittere, s. mittou. emitto (vgl. Drak. Liv. 3, 50, 4 u. 5, 51, 7.Gronov Iustin. 42, 4, 12). – soni et voces, Cic.: numeri et voces et modi, Cic.: Sirenum voces, Gesang, Hor. – auribus multa percipimus, quae, etsi nos vocibus delectant, tamen etc., Cic.: vocum gravitate et cantibus pelli vehementius, Cic.: verba, quibus voces sensusque notarent, die Töne artikulierten, Hor.: illudere voces (Töne), quotiens caneret, Tac.: septem discrimina vocum, poet. = die siebenstimmige Lyra, Verg.: bucina litora voce replet, Ov. Vgl. Obbarius Hor. ep. 1, 1, 34. – poet. v. jedem Getön, der Hall, Schall, audimus fraetas ad litora voces (pelagi), Verg.: ad sonitus vocis (der Ruderschläge) vestigia torsit, Verg. –
- B) das durch die Stimme lautende Wort, die Äußerung, Rede,
- a) übh.: vox viva, Cic.: vox publica, der Ausdruck der öffentlichen Meinung, Vell.: vox ficta, Lüge, Ov.: unā voce, einstimmig, Liv.: dico Epicurum non intellegere, quid sonet haec v., id est, quae res huic voci subiciatur, Cic.: haec te voxnon perculit? Cic.: nulla tamen vox est ab iis audita populi Romani maiestate indigna, Caes.: vox ex centurione audita, Liv. epit.: alia v. violenta non audita, Liv.: voces per vinum emissae, Quint.: voces contumeliosae, Caes.: ex percunctatione nostrorum vocibusque Gallorum ac mercatorum etc., Caes.: carpi nostrorum militum vocibus, Caes.: nescit voxmissa reverti, Hor.: tales dederat Saturnia voces, Verg.: quas hic voces apud Sophoclem in Trachiniis edit! Cic.: memorabilem illam meritoque laudatam vocem edidit: Amici, diem perdidi, Suet. –
- b) der Ausspruch, bes. die Formel, der Sinnspruch, Plin. ep. 4, 17, 9. Caes. b.c. 1, 7, 5. Cic. de amic. 59: extremi ac difficillimi temporis vocem illam consulem mittere coëgistis, Cic. pro Cornel. or. 1. fr. 22. p. 14 Kays. –
- c) das Gebot = der Befehl, consulum voci atque imperio non oboedire, Cic. Rab. perd. 23: cuius voci continuo Fabius obsecutus, Val. Max. 2, 2, 4. – d) der Spruch, die Formel, bes. der Zauberspruch, die Zauberformel, voces sacrae, Hor.: voces Marsae, Hor.: sidera excantata voce Thessalā, Formel, Spruch, Hor.: [3557] deripere lunam vocibus, Hor. –
- C) = sermo, die Rede, Sprache, cultus hominum recentum voce formasti catus (Mercurius), Hor.: Graiā scierit sive Latinā voce loqui, Ov.: cum civem ex voce cognovisset, Iustin.: quo scilicet Latinae vocis honos per omnes gentes venerabilior diffunderetur, Val. Max. –
- D) der Wortakzent, Ton, die Betonung, in omni verbo posuit acutam vocem, Cic. or. 58. – / vulg. box, Plur. boces, Corp. inscr. Lat. 9, 10.
- ↑ Quelle: Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. Hannover 81918 (Nachdruck Darmstadt 1998), Band 2, Sp. 3556-3558. Permalink: http://www.zeno.org/nid/2000272927X; Lizenz: Gemeinfrei; Faksimiles: 3556 | 3557 | 3558