„iūs“ – Versionsunterschied
Erscheinungsbild
| [ungesichtete Version] | [ungesichtete Version] |
Die Seite wurde neu angelegt: „=== <span id="Pronunciation">Pronunciation</span> === *<span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[https://en.wikipedia.org/wiki/Classical_Latin Classical]</span><span class="ib-brac">)</span> [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet IPA]<sup>([https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Latin_pronunciation key])</sup>: <span class="IPA">/i̯uːs/</span>, <span class="IPA">[i̯uːs̠]</span> *<span class="ib-brac…“ |
K Textersetzung - „{{uital.-lat.}}“ durch „Sprachstufe::uit.-lat.“ |
||
| (3 dazwischenliegende Versionen desselben Benutzers werden nicht angezeigt) | |||
| Zeile 1: | Zeile 1: | ||
[[i-]][[-ūs]] [[Sprachstufe::uit.-lat.]] {{Wrtdtng}} wrtl. '[[verewigt]]'; [[Gesetz]], [[Recht]] | |||
Etymologie 1 | |||
Aus dem Proto-Italischen <em class="Latn mention" lang="itc-pro">[[wikt:Reconstruction:Proto-Italic/jowos|*jowos]]</em>, aus uig. *[[h₂yew-]], eine erweiterte Form der Wurzel *[[h₂ey-]] (die Quelle von ''[[aevum]]'' und ''[[iuvenis]]''). Verwandt mit Sanskrit <em class="Deva mention" lang="sa">[[wikt:योस्#Sanskrit|योस्]]</em> (yós). | |||
'''Substantiv iūs n''' (Genitiv iūris); dritte Deklination | |||
# | # Gesetz, Recht | ||
# | # subjektives Recht, individuelles Recht | ||
# | # Gerichtshof | ||
===== <span | {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed inflection-table inflection-table-la" | ||
< | |+<span id="Pronunciation">Pronunciation / Declension</span> | ||
| colspan="3" |<span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[[wikipedia:Classical_Latin|Classical]]</span><span class="ib-brac">)</span> [[wikt:Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet|IPA]]<sup>([[wikt:Appendix:Latin_pronunciation|key]])</sup>: <span class="IPA">/i̯uːs/</span>, <span class="IPA">[i̯uːs̠]</span> | |||
|- | |||
| colspan="3" |<span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[[wikipedia:Latin_phonology_and_orthography#Ecclesiastical_pronunciation|modern Italianate Ecclesiastical]]</span><span class="ib-brac">)</span> [[wikt:Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet|IPA]]<sup>([[wikt:Appendix:Latin_pronunciation|key]])</sup>: <span class="IPA">/jus/</span>, <span class="IPA">[jus]</span> | |||
|- | |||
! colspan="3" |[[wikt:Appendix:Latin_third_declension|Third-declension]] noun (neuter, imparisyllabic non-i-stem). | |||
|- | |- | ||
! class="corner-header" | Case | ! class="corner-header" | Case | ||
| Zeile 20: | Zeile 23: | ||
! class="number-header" | Plural | ! class="number-header" | Plural | ||
|- | |- | ||
! class="case-header" | [ | ! class="case-header" | [[wikt:nominative_case|Nominative]] | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la nom|s-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la nom|s-form-of origin-iūs"><strong class="selflink">iūs</strong></span> | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la nom|p-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la nom|p-form-of origin-iūs">[[wikt:iura#Latin|iūra]]</span> | ||
|- | |- | ||
! class="case-header" | [ | ! class="case-header" | [[wikt:genitive_case|Genitive]] | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la gen|s-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la gen|s-form-of origin-iūs">[[wikt:iuris#Latin|iūris]]</span> | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la gen|p-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la gen|p-form-of origin-iūs">[[wikt:iurum#Latin|iūrum]]</span> | ||
|- | |- | ||
! class="case-header" | [ | ! class="case-header" | [[wikt:dative_case|Dative]] | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la dat|s-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la dat|s-form-of origin-iūs">[[wikt:iuri#Latin|iūrī]]</span> | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la dat|p-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la dat|p-form-of origin-iūs">[[wikt:iuribus#Latin|iūribus]]</span> | ||
|- | |- | ||
! class="case-header" | [ | ! class="case-header" | [[wikt:accusative_case|Accusative]] | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la acc|s-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la acc|s-form-of origin-iūs"><strong class="selflink">iūs</strong></span> | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la acc|p-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la acc|p-form-of origin-iūs">[[wikt:iura#Latin|iūra]]</span> | ||
|- | |- | ||
! class="case-header" | [ | ! class="case-header" | [[wikt:ablative_case|Ablative]] | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la abl|s-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la abl|s-form-of origin-iūs">[[wikt:iure#Latin|iūre]]</span> | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la abl|p-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la abl|p-form-of origin-iūs">[[wikt:iuribus#Latin|iūribus]]</span> | ||
|- | |- | ||
! class="case-header" | [ | ! class="case-header" | [[wikt:vocative_case|Vocative]] | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la voc|s-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la voc|s-form-of origin-iūs"><strong class="selflink">iūs</strong></span> | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la voc|p-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la voc|p-form-of origin-iūs">[[wikt:iura#Latin|iūra]]</span> | ||
|} | |} | ||
<p>The genitive plural <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/iurum#Latin iūrum]</em> does appear rarely, e.g. in Plautus and in Cato as quoted by Charisius.<sup id="cite_ref-1" class="reference">[https://en.wiktionary.org/wiki/ius#cite_note-1 [1]]</sup></p> | <p>The genitive plural <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/iurum#Latin iūrum]</em> does appear rarely, e.g. in Plautus and in Cato as quoted by Charisius.<sup id="cite_ref-1" class="reference">[https://en.wiktionary.org/wiki/ius#cite_note-1 [1]]</sup></p> | ||
| Zeile 53: | Zeile 56: | ||
#[https://en.wiktionary.org/wiki/sauce#English sauce] | #[https://en.wiktionary.org/wiki/sauce#English sauce] | ||
#[https://en.wiktionary.org/wiki/juice#English juice] | #[https://en.wiktionary.org/wiki/juice#English juice] | ||
{| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed inflection-table inflection-table-la" | |||
|+<span id="Declension_2">Declension</span> | |||
! colspan="3" |[[wikt:Appendix:Latin_third_declension|Third-declension]] noun (neuter, imparisyllabic non-i-stem). | |||
|- | |- | ||
! class="corner-header" | Case | ! class="corner-header" | Case | ||
| Zeile 62: | Zeile 64: | ||
! class="number-header" | Plural | ! class="number-header" | Plural | ||
|- | |- | ||
! class="case-header" | [ | ! class="case-header" | [[wikt:nominative_case|Nominative]] | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la nom|s-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la nom|s-form-of origin-iūs"><strong class="selflink">iūs</strong></span> | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la nom|p-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la nom|p-form-of origin-iūs">[[wikt:iura#Latin|iūra]]</span> | ||
|- | |- | ||
! class="case-header" | [ | ! class="case-header" | [[wikt:genitive_case|Genitive]] | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la gen|s-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la gen|s-form-of origin-iūs">[[wikt:iuris#Latin|iūris]]</span> | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la gen|p-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la gen|p-form-of origin-iūs">[[wikt:iurum#Latin|iūrum]]</span> | ||
|- | |- | ||
! class="case-header" | [ | ! class="case-header" | [[wikt:dative_case|Dative]] | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la dat|s-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la dat|s-form-of origin-iūs">[[wikt:iuri#Latin|iūrī]]</span> | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la dat|p-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la dat|p-form-of origin-iūs">[[wikt:iuribus#Latin|iūribus]]</span> | ||
|- | |- | ||
! class="case-header" | [ | ! class="case-header" | [[wikt:accusative_case|Accusative]] | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la acc|s-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la acc|s-form-of origin-iūs"><strong class="selflink">iūs</strong></span> | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la acc|p-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la acc|p-form-of origin-iūs">[[wikt:iura#Latin|iūra]]</span> | ||
|- | |- | ||
! class="case-header" | [ | ! class="case-header" | [[wikt:ablative_case|Ablative]] | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la abl|s-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la abl|s-form-of origin-iūs">[[wikt:iure#Latin|iūre]]</span> | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la abl|p-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la abl|p-form-of origin-iūs">[[wikt:iuribus#Latin|iūribus]]</span> | ||
|- | |- | ||
! class="case-header" | [ | ! class="case-header" | [[wikt:vocative_case|Vocative]] | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la voc|s-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la voc|s-form-of origin-iūs"><strong class="selflink">iūs</strong></span> | ||
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la voc|p-form-of origin-iūs | | class="form-cell" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la voc|p-form-of origin-iūs">[[wikt:iura#Latin|iūra]]</span> | ||
|} | |} | ||
Aktuelle Version vom 8. Juni 2025, 10:55 Uhr
i--ūs uit.-lat. Wrtdtng: wrtl. 'verewigt'; Gesetz, Recht
Etymologie 1
Aus dem Proto-Italischen *jowos, aus uig. *h₂yew-, eine erweiterte Form der Wurzel *h₂ey- (die Quelle von aevum und iuvenis). Verwandt mit Sanskrit योस् (yós).
Substantiv iūs n (Genitiv iūris); dritte Deklination
- Gesetz, Recht
- subjektives Recht, individuelles Recht
- Gerichtshof
| (Classical) IPA(key): /i̯uːs/, [i̯uːs̠] | ||
| (modern Italianate Ecclesiastical) IPA(key): /jus/, [jus] | ||
| Third-declension noun (neuter, imparisyllabic non-i-stem). | ||
|---|---|---|
| Case | Singular | Plural |
| Nominative | iūs | iūra |
| Genitive | iūris | iūrum |
| Dative | iūrī | iūribus |
| Accusative | iūs | iūra |
| Ablative | iūre | iūribus |
| Vocative | iūs | iūra |
The genitive plural iūrum does appear rarely, e.g. in Plautus and in Cato as quoted by Charisius.[1]
Etymology 2
From Proto-Indo-European *yúHs (“soup, broth”). Cognate with Sanskrit यूस् (yūs), यूष (yūṣa), Ancient Greek ζύμη (zúmē), Proto-Germanic *justaz, Proto-Slavic *juxa.
Noun
iūs n (genitive iūris); third declension
| Third-declension noun (neuter, imparisyllabic non-i-stem). | ||
|---|---|---|
| Case | Singular | Plural |
| Nominative | iūs | iūra |
| Genitive | iūris | iūrum |
| Dative | iūrī | iūribus |
| Accusative | iūs | iūra |
| Ablative | iūre | iūribus |
| Vocative | iūs | iūra |