Zum Inhalt springen

„virtūs“ – Versionsunterschied

aus AufEinWort, der freien Forschung
[ungesichtete Version][ungesichtete Version]
Die Seite wurde neu angelegt: „<p><em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/vir#Latin vir]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="mention-gloss-double-quote">“</span><span class="mention-gloss">man, male</span><span class="mention-gloss-double-quote">”</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span> +‎ <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/-tus#Latin:_abstract_noun -tūs]…“
 
KKeine Bearbeitungszusammenfassung
 
(7 dazwischenliegende Versionen desselben Benutzers werden nicht angezeigt)
Zeile 1: Zeile 1:
<p><em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/vir#Latin vir]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="mention-gloss-double-quote">“</span><span class="mention-gloss">man, male</span><span class="mention-gloss-double-quote">”</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span> +‎ <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/-tus#Latin:_abstract_noun -tūs]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="ann-pos">abstract noun-forming suffix</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span></p>
virtūs [[Sprachstufe::lat.]] "mannhaft"; '''''Tüchtigkeit, Tauglichkeit, Vorzüglichkeit, Tugend,''''' ''die'' '''''tüchtigen Eigenschaften, Vorzüge, Verdienste'''''
=== <span id="Pronunciation">Pronunciation</span> ===


*<span class="usage-label-accent"><span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[https://en.wikipedia.org/wiki/Classical_Latin Classical Latin]</span><span class="ib-brac">)</span></span> [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet IPA]<sup>([https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Latin_pronunciation key])</sup>: <span class="IPA">/ˈu̯ir.tuːs/</span>, <span class="IPA">[ˈu̯ɪrt̪uːs̠]</span>
{{Anm. KF}} mutmaßliche Übernahme der Bedeutungen von agr. [[ἀρετή]] s. [[Tugend#Antike Begriffe|Tugend, Antike Begriffe]]
*<span class="usage-label-accent"><span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[https://en.wikipedia.org/wiki/Latin_phonology_and_orthography#Ecclesiastical_pronunciation modern Italianate Ecclesiastical]</span><span class="ib-brac">)</span></span> [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet IPA]<sup>([https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Latin_pronunciation key])</sup>: <span class="IPA">/ˈvir.tus/</span>, <span class="IPA">[ˈvirt̪us]</span>


=== <span id="Noun">Noun</span> ===
'''virtūs'''<ref>Quelle: Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. Hannover <sup>8</sup>1918 (Nachdruck Darmstadt 1998), Band 2, Sp. 3514-3515. Permalink: <nowiki>http://www.zeno.org/nid/20002725991</nowiki> Lizenz: Gemeinfrei</ref>, ūtis, f. ([[vir]]), ''ganz wie'' ἀρετή, ''eig. die'' '''''Mannheit,''''' ''d.i. alles, was den Mann in körperlicher u. geistiger Hinsicht ziert u. adelt, u. zwar:''
<p><span class="headword-line"><strong class="Latn headword" lang="la">virtūs</strong>&nbsp;<span class="gender"><abbr title="feminine gender">f</abbr></span> (''genitive'' <strong class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/virtutis#Latin virtūtis]</strong>)</span>; ''[https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Latin_third_declension third declension]''</p>
 
#[https://en.wiktionary.org/wiki/manhood#English manhood], [https://en.wiktionary.org/wiki/manliness#English manliness], [https://en.wiktionary.org/wiki/virility#English virility]
* I) ''appellat.:''
#[https://en.wiktionary.org/wiki/courage#English courage], [https://en.wiktionary.org/wiki/valor#English valor], [https://en.wiktionary.org/wiki/resoluteness#English resoluteness], [https://en.wiktionary.org/wiki/gallantry#English gallantry] <span class="nyms-toggle">[ synonyms ▲]</span><span class="HQToggle">[ quotations ▼]</span>
** A) ''im allg.:''  
#:<span class="nyms synonym"><span class="defdate">Synonyms:</span> <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/spiritus#Latin spīritus]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/fortitudo#Latin fortitūdō]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/fiducia#Latin fīdūcia]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/animus#Latin animus]</span></span>
*** 1) ''eig., die'' '''''Tüchtigkeit, Tauglichkeit, Vorzüglichkeit, Tugend,''''' ''die'' '''''tüchtigen Eigenschaften, Vorzüge, Verdienste,''''' ''die den Mann zieren,'' corporis, animi, Cic.: virtutibus lenioribus erat ornatus, modestiā, temperantiā, iustitiā,
#[https://en.wiktionary.org/wiki/virtue#English virtue], [https://en.wiktionary.org/wiki/goodness#English goodness] <span class="nyms-toggle">[ synonyms, antonyms ▲]</span>
**** Cic.: vis illa divina virtusque,
#:<span class="nyms synonym"><span class="defdate">Synonyms:</span> <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/bonum#Latin bonum]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/rectum#Latin rēctum]</span></span>
**** Cic.: ob virtutes certissimum exitium,
#:<span class="nyms antonym"><span class="defdate">Antonyms:</span> <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/vitium#Latin vitium]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/culpa#Latin culpa]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/malum#Latin malum]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/iniuria#Latin iniūria]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/noxa#Latin noxa]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/peccatum#Latin peccātum]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/delictum#Latin dēlictum]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/error#Latin error]</span></span>
**** Tac.: edepol virtutis (= virtutes) qui tuas nunc possit collaudare,  
#[https://en.wiktionary.org/wiki/excellence#English excellence], [https://en.wiktionary.org/wiki/merit#English merit], [https://en.wiktionary.org/wiki/worth#English worth], [https://en.wiktionary.org/wiki/character#English character]
**** Plaut.: ''dah.'' virtute alcis, ''durch jmds. Hilfe, Vermittelung,'' Plaut. –
#<span class="usage-label-sense"><span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Glossary#figurative figuratively]</span><span class="ib-brac">)</span></span> [https://en.wiktionary.org/wiki/strength#English strength] <span class="gloss-brac">(</span><span class="gloss-content"><span class="Latn" lang="en">of medicine or herbs</span></span><span class="gloss-brac">)</span>
*** 2) ''übtr., v. Tieren, ebenso v. Sachen, die'' '''''Güte, Tüchtigkeit, tüchtige Eigenschaft, der Wert,''''' ''die'' '''''Kraft,''''' ''der'' '''''Nachdruck,''''' equi,
**** Cic.: mercis, Plaut.: navium,
**** Liv.: ferri, Iustin.: herbarum,
**** Ov.: oratoriae virtutes,
**** Cic.: virtus ''u.'' virtutes animi et ingenii, Lact. 5, 17, 4 ''u.'' de ira 7, 4: memoriae duplex virtus, facile percipere et fideliter continere, ''Eigenschaft,''
**** Cic.: cum quadam virtute, Quint.: virtute formae evenit, ''du hast es deiner Schönheit zu danken, daß usw.,''Plaut. –
** B) ''insbes.:''
*** 1) ''die männliche Vollkommenheit, die'' '''''Tugend, Tugendhaftigkeit,''''' ''der'' '''''tugendhafte Wandel,''''' ''die'' '''''Moral,''''' tantā virtute, ''so tugendhaft,''
**** Cic.: honesta in virtute ponuntur,
**** Cic.; ''vgl.'' Cic. Tusc. 2, 43; de inv. 2, 159. – ''dah. auch die Ansicht, die die Menschen von der Tugend haben, die Moral,''Hor. sat. 1, 3, 42. –
*** 2) ''die kriegerische Tüchtigkeit, der'' '''''kriegerische Mut,''''' ''die'' '''''Tapferkeit,''''' Cic., Caes. ''u.'' Liv.: ''auch mit näheren Bestimmungen,'' rei militaris,
**** Cic.: bellandi,
**** Cic.: militaris,
**** Cic.: virtutis est ''(es ist ein Zeichen von Mut) m.'' Infin., non mutare mentem, Heges. 5, 53 in. – ''Plur.'' virtutes, ''tapfere-, ausgezeichnete Taten, Heldentaten,'' Nep. Hann. 12, 5. Tac. Germ. 18. –
*** 3) ''in schwierigen Lebensverhältnissen, in Gefahren, der'' '''''Mut,''''' ''die'''Herzhaftigkeit, Standhaftigkeit,''''' nisi virtute et animo restitissem, ''mit Mut u. Kraft,'' Cic.: ''im üblen Sinne,'' iniqua, Stat. Theb. 11, 1. –
*** 4) ''eine'''übermenschliche Kraft,''''' ''ein'' '''''Wunder,''''' virtutem edere, Sulp. Sev. chron. 1, 43, 7. –
** II) ''personif., die Göttin'' Virtus, Cic. de nat. deor. 2, 61 ''u.'' 79. Liv. 27, 25, 7 ''u.'' 29, 11, 13. – / ''Archaist. Dat. Sing.'' virtutei, Corp. inscr. Lat. 1, 30 ''u.'' 34; ''Abl.'' virtutei [3514] Corp. inscr. Lat. 1, 34. – ''Genet. Plur. auch'' virtutium, Apul. apol. 73. Paul. Nol. carm. 10, 34. Iul. Val. 2, 21 Mai ''(Kübler'' p. 82, 22 virtutum). Itin. Alex. 48, (111).
 
''[[vir]]'' „Mann, männlich“ +‎ ''[[-tūs]]'' (abstraktes Substantiv-bildendes Suffix);
 
<span id="Pronunciation">Pronunciation</span> <span class="usage-label-accent"><span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[[wikipedia:Classical_Latin|Classical Latin]]</span><span class="ib-brac">)</span></span> [[wikt:Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet|IPA]]<sup>([[wikt:Appendix:Latin_pronunciation|key]])</sup>: <span class="IPA">/ˈu̯ir.tuːs/</span>, <span class="IPA">[ˈu̯ɪrt̪uːs̠],</span> <span class="usage-label-accent"><span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[[wikipedia:Latin_phonology_and_orthography#Ecclesiastical_pronunciation|modern Italianate Ecclesiastical]]</span><span class="ib-brac">)</span></span> [[wikt:Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet|IPA]]<sup>([[wikt:Appendix:Latin_pronunciation|key]])</sup>: <span class="IPA">/ˈvir.tus/</span>, <span class="IPA">[ˈvirt̪us]</span>
 
'''Substantiv virtūs''' f (Genitiv virtūtis); dritte Deklination
 
# [[Männlichkeit]], [[Virilität]]
# [[Mut]], [[Tapferkeit]], [[Entschlossenheit]], [[Galanterie]]
## Synonyme: spīritus, fortitūdō, fīdūcia, animus
# [[Tugend]], [[Güte]]
## Synonyme: bonum, rēctum
## Antonyme: vitium, culpa, malum, iniūria, noxa, peccātum, dēlictum, Fehler
# [[Vortrefflichkeit]], [[Verdienst]], [[Wert]], [[Charakter]]
# (bildlich) Stärke (von Medizin oder Kräutern)


==== <span id="Declension">Declension</span> ====
==== <span id="Declension">Declension</span> ====

Aktuelle Version vom 27. Juni 2026, 06:00 Uhr

virtūs lat. "mannhaft"; Tüchtigkeit, Tauglichkeit, Vorzüglichkeit, Tugend, die tüchtigen Eigenschaften, Vorzüge, Verdienste

Anm. KF: mutmaßliche Übernahme der Bedeutungen von agr. ἀρετή s. Tugend, Antike Begriffe

virtūs[1], ūtis, f. (vir), ganz wie ἀρετή, eig. die Mannheit, d.i. alles, was den Mann in körperlicher u. geistiger Hinsicht ziert u. adelt, u. zwar:

  • I) appellat.:
    • A) im allg.:
      • 1) eig., die Tüchtigkeit, Tauglichkeit, Vorzüglichkeit, Tugend, die tüchtigen Eigenschaften, Vorzüge, Verdienste, die den Mann zieren, corporis, animi, Cic.: virtutibus lenioribus erat ornatus, modestiā, temperantiā, iustitiā,
        • Cic.: vis illa divina virtusque,
        • Cic.: ob virtutes certissimum exitium,
        • Tac.: edepol virtutis (= virtutes) qui tuas nunc possit collaudare,
        • Plaut.: dah. virtute alcis, durch jmds. Hilfe, Vermittelung, Plaut. –
      • 2) übtr., v. Tieren, ebenso v. Sachen, die Güte, Tüchtigkeit, tüchtige Eigenschaft, der Wert, die Kraft, der Nachdruck, equi,
        • Cic.: mercis, Plaut.: navium,
        • Liv.: ferri, Iustin.: herbarum,
        • Ov.: oratoriae virtutes,
        • Cic.: virtus u. virtutes animi et ingenii, Lact. 5, 17, 4 u. de ira 7, 4: memoriae duplex virtus, facile percipere et fideliter continere, Eigenschaft,
        • Cic.: cum quadam virtute, Quint.: virtute formae evenit, du hast es deiner Schönheit zu danken, daß usw.,Plaut. –
    • B) insbes.:
      • 1) die männliche Vollkommenheit, die Tugend, Tugendhaftigkeit, der tugendhafte Wandel, die Moral, tantā virtute, so tugendhaft,
        • Cic.: honesta in virtute ponuntur,
        • Cic.; vgl. Cic. Tusc. 2, 43; de inv. 2, 159. – dah. auch die Ansicht, die die Menschen von der Tugend haben, die Moral,Hor. sat. 1, 3, 42. –
      • 2) die kriegerische Tüchtigkeit, der kriegerische Mut, die Tapferkeit, Cic., Caes. u. Liv.: auch mit näheren Bestimmungen, rei militaris,
        • Cic.: bellandi,
        • Cic.: militaris,
        • Cic.: virtutis est (es ist ein Zeichen von Mut) m. Infin., non mutare mentem, Heges. 5, 53 in. – Plur. virtutes, tapfere-, ausgezeichnete Taten, Heldentaten, Nep. Hann. 12, 5. Tac. Germ. 18. –
      • 3) in schwierigen Lebensverhältnissen, in Gefahren, der Mut, dieHerzhaftigkeit, Standhaftigkeit, nisi virtute et animo restitissem, mit Mut u. Kraft, Cic.: im üblen Sinne, iniqua, Stat. Theb. 11, 1. –
      • 4) eineübermenschliche Kraft, ein Wunder, virtutem edere, Sulp. Sev. chron. 1, 43, 7. –
    • II) personif., die Göttin Virtus, Cic. de nat. deor. 2, 61 u. 79. Liv. 27, 25, 7 u. 29, 11, 13. – / Archaist. Dat. Sing. virtutei, Corp. inscr. Lat. 1, 30 u. 34; Abl. virtutei [3514] Corp. inscr. Lat. 1, 34. – Genet. Plur. auch virtutium, Apul. apol. 73. Paul. Nol. carm. 10, 34. Iul. Val. 2, 21 Mai (Kübler p. 82, 22 virtutum). Itin. Alex. 48, (111).

vir „Mann, männlich“ +‎ -tūs (abstraktes Substantiv-bildendes Suffix);

Pronunciation (Classical Latin) IPA(key): /ˈu̯ir.tuːs/, [ˈu̯ɪrt̪uːs̠], (modern Italianate Ecclesiastical) IPA(key): /ˈvir.tus/, [ˈvirt̪us]

Substantiv virtūs f (Genitiv virtūtis); dritte Deklination

  1. Männlichkeit, Virilität
  2. Mut, Tapferkeit, Entschlossenheit, Galanterie
    1. Synonyme: spīritus, fortitūdō, fīdūcia, animus
  3. Tugend, Güte
    1. Synonyme: bonum, rēctum
    2. Antonyme: vitium, culpa, malum, iniūria, noxa, peccātum, dēlictum, Fehler
  4. Vortrefflichkeit, Verdienst, Wert, Charakter
  5. (bildlich) Stärke (von Medizin oder Kräutern)

Declension

Third-declension noun.

Case Singular Plural
Nominative virtūs virtūtēs
Genitive virtūtis virtūtum
Dative virtūtī virtūtibus
Accusative virtūtem virtūtēs
Ablative virtūte virtūtibus
Vocative virtūs virtūtēs
  1. ↑ Quelle: Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. Hannover 81918 (Nachdruck Darmstadt 1998), Band 2, Sp. 3514-3515. Permalink: http://www.zeno.org/nid/20002725991 Lizenz: Gemeinfrei