Zum Inhalt springen

„orior“ – Versionsunterschied

aus AufEinWort, der freien Forschung
[ungesichtete Version][ungesichtete Version]
Keine Bearbeitungszusammenfassung
KKeine Bearbeitungszusammenfassung
 
(3 dazwischenliegende Versionen desselben Benutzers werden nicht angezeigt)
Zeile 1: Zeile 1:
orior {{uital.-lat.}} ''sich erheben, aufsteigen; aufgehen, sich zeigen, sichtbar werden''
ori[[-or]] [[Sprachstufe::uit.-lat.]] ''sich erheben, aufsteigen; aufgehen, sich zeigen, sichtbar werden''


Vom uital. <em class="Latn mention" lang="itc-pro">[[wikt:Reconstruction:Proto-Italic/orjōr|*orjōr]]</em>, von uig. *[[h₃er-]] „sich rühren, erheben“. Verwandt mit agrie. ὄρνῡμι ''[[órnūmi]]'', Sanskrit <em class="Deva mention" lang="sa">[[wikt:ऋणोति#Sanskrit|ऋणोति]]</em> (ṛṇóti).
* Vom uital. <em class="Latn mention" lang="itc-pro">[[wikt:Reconstruction:Proto-Italic/orjōr|*orjōr]]</em>,  
** von uig. *[[h₃er-]] „sich rühren, erheben“.  
* Verwandt mit agr. ὄρνῡμι ''[[órnūmi]]'', Sanskrit <em class="Deva mention" lang="sa">[[wikt:ऋणोति#Sanskrit|ऋणोति]]</em> (ṛṇóti).


Verb orior (Präsens Infinitiv orīrī, Perfekt Aktiv ortus sum); dritte Konjugation iō-Variante, Deponent
Verb orior (Präsens Infinitiv orīrī, Perfekt Aktiv ortus sum); dritte Konjugation iō-Variante, Deponent
 
#aufstehen, aufstehen [ Synonyme, Antonyme ▲][ Zitate ▼]
# aufstehen, aufstehen [ Synonyme, Antonyme ▲][ Zitate ▼]
##Synonyme: coorior, exorior, oborior, surgō, ēmergō, assurgō
## Synonyme: coorior, exorior, oborior, surgō, ēmergō, assurgō
##Antonyme: concēdō, decēdō, cēdō, intereō, discēdō, excēdō, pereō
## Antonyme: concēdō, decēdō, cēdō, intereō, discēdō, excēdō, pereō
#erscheinen, entstehen, sichtbar werden [ Synonyme ▲]
# erscheinen, entstehen, sichtbar werden [ Synonyme ▲]
##Synonyme: appāreō, pāreō
## Synonyme: appāreō, pāreō
#geboren werden, entstehen, entstehen
# geboren werden, entstehen, entstehen
<span id="Usage_notes">Usage notes</span>
 
=== <span id="Pronunciation">Pronunciation</span> ===
 
*<span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[https://en.wikipedia.org/wiki/Classical_Latin Classical]</span><span class="ib-brac">)</span> [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet IPA]<sup>([https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Latin_pronunciation key])</sup>: <span class="IPA">/ˈo.ri.or/</span>, <span class="IPA">[ˈɔriɔr]</span>
*<span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[https://en.wikipedia.org/wiki/Latin_phonology_and_orthography#Ecclesiastical_pronunciation modern Italianate Ecclesiastical]</span><span class="ib-brac">)</span> [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet IPA]<sup>([https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Latin_pronunciation key])</sup>: <span class="IPA">/ˈo.ri.or/</span>, <span class="IPA">[ˈɔːrior]</span>
 
==== <span id="Usage_notes">Usage notes</span> ====
 
*Part of a small group of verbs, all with a short-vowel root, displaying both 3rd and 4th conjugation forms.
*Part of a small group of verbs, all with a short-vowel root, displaying both 3rd and 4th conjugation forms.
*Present active infinitive only <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriri#Latin orīrī]</em>, other 4th conjugation forms occur, particularly in manuscripts.
*Present active infinitive only <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:oriri#Latin|orīrī]]</em>, other 4th conjugation forms occur, particularly in manuscripts.
*Past participle exclusively <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/ortus#Latin ortus]</em>, future participle exclusively <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriturus#Latin oritūrus]</em>, gerund almost exclusively <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriundus#Latin oriundus]</em>.
*Past participle exclusively <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:ortus#Latin|ortus]]</em>, future participle exclusively <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:oriturus#Latin|oritūrus]]</em>, gerund almost exclusively <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:oriundus#Latin|oriundus]]</em>.
<div class="mw-heading mw-heading4">
{| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed inflection-table vsSwitcher" data-toggle-category="inflection"
==== Conjugation ====
|+<span id="Pronunciation">Pronunciation / Conjugation</span>
</div>
| colspan="8" |<span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[[wikipedia:Classical_Latin|Classical]]</span><span class="ib-brac">)</span> [[wikt:Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet|IPA]]<sup>([[wikt:Appendix:Latin_pronunciation|key]])</sup>: <span class="IPA">/ˈo.ri.or/</span>, <span class="IPA">[ˈɔriɔr]</span>
{| class="inflection-table vsSwitcher" data-toggle-category="inflection"
|-
| colspan="8" |<span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[[wikipedia:Latin_phonology_and_orthography#Ecclesiastical_pronunciation|modern Italianate Ecclesiastical]]</span><span class="ib-brac">)</span> [[wikt:Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet|IPA]]<sup>([[wikt:Appendix:Latin_pronunciation|key]])</sup>: <span class="IPA">/ˈo.ri.or/</span>, <span class="IPA">[ˈɔːrior]</span>
|-
|-
! class="vsToggleElement" colspan="8" | <span class="NavToggle" data-nosnippet="">[ less ▲]</span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;Conjugation of <em class="Latn mention" lang="la">orior</em> ([https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Latin_third_conjugation third conjugation] ''iō''-variant, [https://en.wiktionary.org/wiki/deponent deponent])
! colspan="8" class="vsToggleElement" | <span class="NavToggle" data-nosnippet="">[ less ▲]</span>&nbsp;&nbsp;&nbsp;Conjugation of <em class="Latn mention" lang="la">orior</em> ([[wikt:Appendix:Latin_third_conjugation|third conjugation]] ''iō''-variant, [[wikt:deponent|deponent]])
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
! colspan="2" rowspan="2" | indicative
! colspan="2" rowspan="2" | indicative
Zeile 33: Zeile 28:
! colspan="3" | ''plural''
! colspan="3" | ''plural''
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
! [https://en.wiktionary.org/wiki/first_person first]
! [[wikt:first_person|first]]
! [https://en.wiktionary.org/wiki/second_person second]
! [[wikt:second_person|second]]
! [https://en.wiktionary.org/wiki/third_person third]
! [[wikt:third_person|third]]
! [https://en.wiktionary.org/wiki/first_person first]
! [[wikt:first_person|first]]
! [https://en.wiktionary.org/wiki/second_person second]
! [[wikt:second_person|second]]
! [https://en.wiktionary.org/wiki/third_person third]
! [[wikt:third_person|third]]
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
! rowspan="6" | active
! rowspan="6" | active
! present
! present
| <span class="Latn form-of lang-la 1|s|pres|act|ind-form-of origin-orior" lang="la"><strong class="selflink">orior</strong></span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|s|pres|act|ind-form-of origin-orior"><strong class="selflink">orior</strong></span>
| <span class="Latn form-of lang-la 2|s|pres|act|ind-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oreris#Latin oreris]</span>,<br><span class="Latn form-of lang-la 2|s|pres|act|ind-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/orere#Latin orere]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|pres|act|ind-form-of origin-orior">[[wikt:oreris#Latin|oreris]]</span>,<br><span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|pres|act|ind-form-of origin-orior">[[wikt:orere#Latin|orere]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 3|s|pres|act|ind-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oritur#Latin oritur]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|pres|act|ind-form-of origin-orior">[[wikt:oritur#Latin|oritur]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 1|p|pres|act|ind-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/orimur#Latin orimur]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|p|pres|act|ind-form-of origin-orior">[[wikt:orimur#Latin|orimur]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 2|p|pres|act|ind-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/orimini#Latin oriminī]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|pres|act|ind-form-of origin-orior">[[wikt:orimini#Latin|oriminī]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 3|p|pres|act|ind-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriuntur#Latin oriuntur]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|pres|act|ind-form-of origin-orior">[[wikt:oriuntur#Latin|oriuntur]]</span>
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
! imperfect
! imperfect
| <span class="Latn form-of lang-la 1|s|impf|act|ind-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriebar#Latin oriēbar]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|s|impf|act|ind-form-of origin-orior">[[wikt:oriebar#Latin|oriēbar]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 2|s|impf|act|ind-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriebaris#Latin oriēbāris]</span>,<br><span class="Latn form-of lang-la 2|s|impf|act|ind-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriebare#Latin oriēbāre]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|impf|act|ind-form-of origin-orior">[[wikt:oriebaris#Latin|oriēbāris]]</span>,<br><span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|impf|act|ind-form-of origin-orior">[[wikt:oriebare#Latin|oriēbāre]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 3|s|impf|act|ind-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriebatur#Latin oriēbātur]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|impf|act|ind-form-of origin-orior">[[wikt:oriebatur#Latin|oriēbātur]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 1|p|impf|act|ind-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriebamur#Latin oriēbāmur]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|p|impf|act|ind-form-of origin-orior">[[wikt:oriebamur#Latin|oriēbāmur]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 2|p|impf|act|ind-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriebamini#Latin oriēbāminī]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|impf|act|ind-form-of origin-orior">[[wikt:oriebamini#Latin|oriēbāminī]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 3|p|impf|act|ind-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriebantur#Latin oriēbantur]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|impf|act|ind-form-of origin-orior">[[wikt:oriebantur#Latin|oriēbantur]]</span>
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
! future
! future
| <span class="Latn form-of lang-la 1|s|fut|act|ind-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriar#Latin oriar]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|s|fut|act|ind-form-of origin-orior">[[wikt:oriar#Latin|oriar]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 2|s|fut|act|ind-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/orieris#Latin oriēris]</span>,<br><span class="Latn form-of lang-la 2|s|fut|act|ind-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriere#Latin oriēre]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|fut|act|ind-form-of origin-orior">[[wikt:orieris#Latin|oriēris]]</span>,<br><span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|fut|act|ind-form-of origin-orior">[[wikt:oriere#Latin|oriēre]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 3|s|fut|act|ind-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/orietur#Latin oriētur]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|fut|act|ind-form-of origin-orior">[[wikt:orietur#Latin|oriētur]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 1|p|fut|act|ind-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriemur#Latin oriēmur]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|p|fut|act|ind-form-of origin-orior">[[wikt:oriemur#Latin|oriēmur]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 2|p|fut|act|ind-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriemini#Latin oriēminī]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|fut|act|ind-form-of origin-orior">[[wikt:oriemini#Latin|oriēminī]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 3|p|fut|act|ind-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/orientur#Latin orientur]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|fut|act|ind-form-of origin-orior">[[wikt:orientur#Latin|orientur]]</span>
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
! perfect
! perfect
! colspan="6" | <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/ortus#Latin ortus]</em> + present active indicative of <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/sum#Latin sum]</em>
! colspan="6" | <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:ortus#Latin|ortus]]</em> + present active indicative of <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:sum#Latin|sum]]</em>
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
! pluperfect
! pluperfect
! colspan="6" | <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/ortus#Latin ortus]</em> + imperfect active indicative of <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/sum#Latin sum]</em>
! colspan="6" | <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:ortus#Latin|ortus]]</em> + imperfect active indicative of <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:sum#Latin|sum]]</em>
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
! future&nbsp;perfect
! future&nbsp;perfect
! colspan="6" | <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/ortus#Latin ortus]</em> + future active indicative of <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/sum#Latin sum]</em>
! colspan="6" | <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:ortus#Latin|ortus]]</em> + future active indicative of <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:sum#Latin|sum]]</em>
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
! colspan="2" rowspan="2" | subjunctive
! colspan="2" rowspan="2" | subjunctive
Zeile 78: Zeile 73:
! colspan="3" | ''plural''
! colspan="3" | ''plural''
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
! [https://en.wiktionary.org/wiki/first_person first]
! [[wikt:first_person|first]]
! [https://en.wiktionary.org/wiki/second_person second]
! [[wikt:second_person|second]]
! [https://en.wiktionary.org/wiki/third_person third]
! [[wikt:third_person|third]]
! [https://en.wiktionary.org/wiki/first_person first]
! [[wikt:first_person|first]]
! [https://en.wiktionary.org/wiki/second_person second]
! [[wikt:second_person|second]]
! [https://en.wiktionary.org/wiki/third_person third]
! [[wikt:third_person|third]]
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
! rowspan="4" | active
! rowspan="4" | active
! present
! present
| <span class="Latn form-of lang-la 1|s|pres|act|sub-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriar#Latin oriar]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|s|pres|act|sub-form-of origin-orior">[[wikt:oriar#Latin|oriar]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 2|s|pres|act|sub-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriaris#Latin oriāris]</span>,<br><span class="Latn form-of lang-la 2|s|pres|act|sub-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriare#Latin oriāre]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|pres|act|sub-form-of origin-orior">[[wikt:oriaris#Latin|oriāris]]</span>,<br><span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|pres|act|sub-form-of origin-orior">[[wikt:oriare#Latin|oriāre]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 3|s|pres|act|sub-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriatur#Latin oriātur]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|pres|act|sub-form-of origin-orior">[[wikt:oriatur#Latin|oriātur]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 1|p|pres|act|sub-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriamur#Latin oriāmur]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|p|pres|act|sub-form-of origin-orior">[[wikt:oriamur#Latin|oriāmur]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 2|p|pres|act|sub-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriamini#Latin oriāminī]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|pres|act|sub-form-of origin-orior">[[wikt:oriamini#Latin|oriāminī]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 3|p|pres|act|sub-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriantur#Latin oriantur]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|pres|act|sub-form-of origin-orior">[[wikt:oriantur#Latin|oriantur]]</span>
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
! imperfect
! imperfect
| <span class="Latn form-of lang-la 1|s|impf|act|sub-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/orirer#Latin orīrer]</span>,<br><span class="Latn form-of lang-la 1|s|impf|act|sub-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=orerer&action=edit&redlink=1 orerer]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|s|impf|act|sub-form-of origin-orior">[[wikt:orirer#Latin|orīrer]]</span>,<br><span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|s|impf|act|sub-form-of origin-orior">[https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=orerer&action=edit&redlink=1 orerer]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 2|s|impf|act|sub-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/orireris#Latin orīrēris]</span>,<br><span class="Latn form-of lang-la 2|s|impf|act|sub-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/orirere#Latin orīrēre]</span>,<br><span class="Latn form-of lang-la 2|s|impf|act|sub-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=orereris&action=edit&redlink=1 orerēris]</span>,<br><span class="Latn form-of lang-la 2|s|impf|act|sub-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=orerere&action=edit&redlink=1 orerēre]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|impf|act|sub-form-of origin-orior">[[wikt:orireris#Latin|orīrēris]]</span>,<br><span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|impf|act|sub-form-of origin-orior">[[wikt:orirere#Latin|orīrēre]]</span>,<br><span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|impf|act|sub-form-of origin-orior">[https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=orereris&action=edit&redlink=1 orerēris]</span>,<br><span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|impf|act|sub-form-of origin-orior">[https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=orerere&action=edit&redlink=1 orerēre]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 3|s|impf|act|sub-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriretur#Latin orīrētur]</span>,<br><span class="Latn form-of lang-la 3|s|impf|act|sub-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oreretur#Latin orerētur]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|impf|act|sub-form-of origin-orior">[[wikt:oriretur#Latin|orīrētur]]</span>,<br><span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|impf|act|sub-form-of origin-orior">[[wikt:oreretur#Latin|orerētur]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 1|p|impf|act|sub-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriremur#Latin orīrēmur]</span>,<br><span class="Latn form-of lang-la 1|p|impf|act|sub-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=oreremur&action=edit&redlink=1 orerēmur]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|p|impf|act|sub-form-of origin-orior">[[wikt:oriremur#Latin|orīrēmur]]</span>,<br><span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|p|impf|act|sub-form-of origin-orior">[https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=oreremur&action=edit&redlink=1 orerēmur]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 2|p|impf|act|sub-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriremini#Latin orīrēminī]</span>,<br><span class="Latn form-of lang-la 2|p|impf|act|sub-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=oreremini&action=edit&redlink=1 orerēminī]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|impf|act|sub-form-of origin-orior">[[wikt:oriremini#Latin|orīrēminī]]</span>,<br><span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|impf|act|sub-form-of origin-orior">[https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=oreremini&action=edit&redlink=1 orerēminī]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 3|p|impf|act|sub-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/orirentur#Latin orīrentur]</span>,<br><span class="Latn form-of lang-la 3|p|impf|act|sub-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=orerentur&action=edit&redlink=1 orerentur]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|impf|act|sub-form-of origin-orior">[[wikt:orirentur#Latin|orīrentur]]</span>,<br><span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|impf|act|sub-form-of origin-orior">[https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=orerentur&action=edit&redlink=1 orerentur]</span>
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
! perfect
! perfect
! colspan="6" | <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/ortus#Latin ortus]</em> + present active subjunctive of <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/sum#Latin sum]</em>
! colspan="6" | <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:ortus#Latin|ortus]]</em> + present active subjunctive of <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:sum#Latin|sum]]</em>
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
! pluperfect
! pluperfect
! colspan="6" | <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/ortus#Latin ortus]</em> + imperfect active subjunctive of <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/sum#Latin sum]</em>
! colspan="6" | <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:ortus#Latin|ortus]]</em> + imperfect active subjunctive of <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:sum#Latin|sum]]</em>
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
! colspan="2" rowspan="2" | imperative
! colspan="2" rowspan="2" | imperative
Zeile 112: Zeile 107:
! colspan="3" | ''plural''
! colspan="3" | ''plural''
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
! [https://en.wiktionary.org/wiki/first_person first]
! [[wikt:first_person|first]]
! [https://en.wiktionary.org/wiki/second_person second]
! [[wikt:second_person|second]]
! [https://en.wiktionary.org/wiki/third_person third]
! [[wikt:third_person|third]]
! [https://en.wiktionary.org/wiki/first_person first]
! [[wikt:first_person|first]]
! [https://en.wiktionary.org/wiki/second_person second]
! [[wikt:second_person|second]]
! [https://en.wiktionary.org/wiki/third_person third]
! [[wikt:third_person|third]]
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
! rowspan="2" | active
! rowspan="2" | active
! present
! present
| —
| —
| <span class="Latn form-of lang-la 2|s|pres|act|imp-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/orere#Latin orere]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|pres|act|imp-form-of origin-orior">[[wikt:orere#Latin|orere]]</span>
| —
| —
| —
| —
| <span class="Latn form-of lang-la 2|p|pres|act|imp-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/orimini#Latin oriminī]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|pres|act|imp-form-of origin-orior">[[wikt:orimini#Latin|oriminī]]</span>
| —
| —
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
! future
! future
| —
| —
| <span class="Latn form-of lang-la 2|s|fut|act|imp-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oritor#Latin oritor]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|fut|act|imp-form-of origin-orior">[[wikt:oritor#Latin|oritor]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la 3|s|fut|act|imp-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oritor#Latin oritor]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|fut|act|imp-form-of origin-orior">[[wikt:oritor#Latin|oritor]]</span>
| —
| —
| —
| —
| <span class="Latn form-of lang-la 3|p|fut|act|imp-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriuntor#Latin oriuntor]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|fut|act|imp-form-of origin-orior">[[wikt:oriuntor#Latin|oriuntor]]</span>
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
! colspan="2" rowspan="2" | non-finite forms
! colspan="2" rowspan="2" | non-finite forms
Zeile 148: Zeile 143:
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
! colspan="2" | infinitives
! colspan="2" | infinitives
| <span class="Latn form-of lang-la pres|act|inf-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriri#Latin orīrī]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la pres|act|inf-form-of origin-orior">[[wikt:oriri#Latin|orīrī]]</span>
| <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/ortus#Latin ortum] [https://en.wiktionary.org/wiki/esse#Latin esse]</span>
| <span lang="la" class="Latn">[[wikt:ortus#Latin|ortum]] [[wikt:esse#Latin|esse]]</span>
| <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriturus#Latin oritūrum] [https://en.wiktionary.org/wiki/esse#Latin esse]</span>
| <span lang="la" class="Latn">[[wikt:oriturus#Latin|oritūrum]] [[wikt:esse#Latin|esse]]</span>
| —
| —
| —
| —
Zeile 156: Zeile 151:
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
! colspan="2" | participles
! colspan="2" | participles
| <span class="Latn form-of lang-la pres|act|part-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriens#Latin oriēns]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la pres|act|part-form-of origin-orior">[[wikt:oriens#Latin|oriēns]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la perf|act|part-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/ortus#Latin ortus]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la perf|act|part-form-of origin-orior">[[wikt:ortus#Latin|ortus]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la fut|act|part-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriturus#Latin oritūrus]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la fut|act|part-form-of origin-orior">[[wikt:oriturus#Latin|oritūrus]]</span>
| —
| —
| —
| —
| <span class="Latn form-of lang-la fut|pass|part-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriendus#Latin oriendus]</span>,<br><span class="Latn form-of lang-la fut|pass|part-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriundus#Latin oriundus]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la fut|pass|part-form-of origin-orior">[[wikt:oriendus#Latin|oriendus]]</span>,<br><span lang="la" class="Latn form-of lang-la fut|pass|part-form-of origin-orior">[[wikt:oriundus#Latin|oriundus]]</span>
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
! colspan="2" rowspan="3" | verbal nouns
! colspan="2" rowspan="3" | verbal nouns
Zeile 174: Zeile 169:
! ablative
! ablative
|- class="vsHide"
|- class="vsHide"
| <span class="Latn form-of lang-la gen|ger-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriendi#Latin oriendī]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la gen|ger-form-of origin-orior">[[wikt:oriendi#Latin|oriendī]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la dat|ger-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriendo#Latin oriendō]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la dat|ger-form-of origin-orior">[[wikt:oriendo#Latin|oriendō]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la acc|ger-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriendum#Latin oriendum]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la acc|ger-form-of origin-orior">[[wikt:oriendum#Latin|oriendum]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la abl|ger-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/oriendo#Latin oriendō]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la abl|ger-form-of origin-orior">[[wikt:oriendo#Latin|oriendō]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la acc|sup-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/ortum#Latin ortum]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la acc|sup-form-of origin-orior">[[wikt:ortum#Latin|ortum]]</span>
| <span class="Latn form-of lang-la abl|sup-form-of origin-orior" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/ortu#Latin ortū]</span>
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la abl|sup-form-of origin-orior">[[wikt:ortu#Latin|ortū]]</span>
|}
|}
<div class="mw-heading mw-heading4">
<div class="mw-heading mw-heading4">

Aktuelle Version vom 5. März 2026, 09:34 Uhr

ori-or uit.-lat. sich erheben, aufsteigen; aufgehen, sich zeigen, sichtbar werden

Verb orior (Präsens Infinitiv orīrī, Perfekt Aktiv ortus sum); dritte Konjugation iō-Variante, Deponent

  1. aufstehen, aufstehen [ Synonyme, Antonyme ▲][ Zitate ▼]
    1. Synonyme: coorior, exorior, oborior, surgō, ēmergō, assurgō
    2. Antonyme: concēdō, decēdō, cēdō, intereō, discēdō, excēdō, pereō
  2. erscheinen, entstehen, sichtbar werden [ Synonyme ▲]
    1. Synonyme: appāreō, pāreō
  3. geboren werden, entstehen, entstehen

Usage notes

  • Part of a small group of verbs, all with a short-vowel root, displaying both 3rd and 4th conjugation forms.
  • Present active infinitive only orīrī, other 4th conjugation forms occur, particularly in manuscripts.
  • Past participle exclusively ortus, future participle exclusively oritūrus, gerund almost exclusively oriundus.
Pronunciation / Conjugation
(Classical) IPA(key): /ˈo.ri.or/, [ˈɔriɔr]
(modern Italianate Ecclesiastical) IPA(key): /ˈo.ri.or/, [ˈɔːrior]
[ less ▲]   Conjugation of orior (third conjugation iō-variant, deponent)
indicative singular plural
first second third first second third
active present s|pres|act|ind-form-of origin-orior">orior s|pres|act|ind-form-of origin-orior">oreris,
orere
s|pres|act|ind-form-of origin-orior">oritur p|pres|act|ind-form-of origin-orior">orimur p|pres|act|ind-form-of origin-orior">oriminī p|pres|act|ind-form-of origin-orior">oriuntur
imperfect s|impf|act|ind-form-of origin-orior">oriēbar s|impf|act|ind-form-of origin-orior">oriēbāris,
oriēbāre
s|impf|act|ind-form-of origin-orior">oriēbātur p|impf|act|ind-form-of origin-orior">oriēbāmur p|impf|act|ind-form-of origin-orior">oriēbāminī p|impf|act|ind-form-of origin-orior">oriēbantur
future s|fut|act|ind-form-of origin-orior">oriar s|fut|act|ind-form-of origin-orior">oriēris,
oriēre
s|fut|act|ind-form-of origin-orior">oriētur p|fut|act|ind-form-of origin-orior">oriēmur p|fut|act|ind-form-of origin-orior">oriēminī p|fut|act|ind-form-of origin-orior">orientur
perfect ortus + present active indicative of sum
pluperfect ortus + imperfect active indicative of sum
future perfect ortus + future active indicative of sum
subjunctive singular plural
first second third first second third
active present s|pres|act|sub-form-of origin-orior">oriar s|pres|act|sub-form-of origin-orior">oriāris,
oriāre
s|pres|act|sub-form-of origin-orior">oriātur p|pres|act|sub-form-of origin-orior">oriāmur p|pres|act|sub-form-of origin-orior">oriāminī p|pres|act|sub-form-of origin-orior">oriantur
imperfect s|impf|act|sub-form-of origin-orior">orīrer,
orerer
s|impf|act|sub-form-of origin-orior">orīrēris,
orīrēre,
orerēris,
orerēre
s|impf|act|sub-form-of origin-orior">orīrētur,
orerētur
p|impf|act|sub-form-of origin-orior">orīrēmur,
orerēmur
p|impf|act|sub-form-of origin-orior">orīrēminī,
orerēminī
p|impf|act|sub-form-of origin-orior">orīrentur,
orerentur
perfect ortus + present active subjunctive of sum
pluperfect ortus + imperfect active subjunctive of sum
imperative singular plural
first second third first second third
active present — s|pres|act|imp-form-of origin-orior">orere — — p|pres|act|imp-form-of origin-orior">oriminī —
future — s|fut|act|imp-form-of origin-orior">oritor s|fut|act|imp-form-of origin-orior">oritor — — p|fut|act|imp-form-of origin-orior">oriuntor
non-finite forms active passive
present perfect future present perfect future
infinitives act|inf-form-of origin-orior">orīrī ortum esse oritūrum esse — — —
participles act|part-form-of origin-orior">oriēns act|part-form-of origin-orior">ortus act|part-form-of origin-orior">oritūrus — — pass|part-form-of origin-orior">oriendus,
oriundus
verbal nouns gerund supine
genitive dative accusative ablative accusative ablative
ger-form-of origin-orior">oriendī ger-form-of origin-orior">oriendō ger-form-of origin-orior">oriendum ger-form-of origin-orior">oriendō sup-form-of origin-orior">ortum sup-form-of origin-orior">ortū

Derived terms