„pan“ – Versionsunterschied
| [ungesichtete Version] | [ungesichtete Version] |
Die Seite wurde neu angelegt: „<p><span class="etymwb-headword"><span class="etymwb-orth">pa + n-</span> | </span>‘all, gesamt, völlig’. Die <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="griechisch">griech.</abbr> bzw. dem <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="griechisch">Griech.</abbr> entlehnte Kompositionsform<span class="etymwb-mentioned">pan-</span>, <span class="etymwb-mentioned">''panto''-</span> (<span class="etymwb-mentioned">πα…“ |
Keine Bearbeitungszusammenfassung |
||
| Zeile 1: | Zeile 1: | ||
<p><span class="etymwb-headword"><span class="etymwb-orth">pa + n | <p><span class="etymwb-headword"><span class="etymwb-orth">[[pa]] + [[-n]]</span> | </span>‘all, gesamt, völlig’. Die <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="griechisch">griech.</abbr> bzw. dem <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="griechisch">Griech.</abbr> entlehnte Kompositionsform<span class="etymwb-mentioned">pan-</span>, <span class="etymwb-mentioned">''panto''-</span> (<span class="etymwb-mentioned">παν-</span>, <span class="etymwb-mentioned">παντο-</span>) ist die (im <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="äolisch">Äol.</abbr> und <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="dorisch">Dor.</abbr> noch erhaltene) ursprüngliche neutrale Form <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="griechisch">griech.</abbr> [https://en.wiktionary.org/wiki/%CF%80%CE%B1%CE%BD-#Ancient_Greek ''<span class="etymwb-mentioned">pā́n</span>''] (<span class="etymwb-mentioned">πᾶν</span>) des Adjektivs <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="griechisch">griech.</abbr> [https://en.wiktionary.org/wiki/%CF%80%E1%BE%B6%CF%82#Ancient_Greek ''<span class="etymwb-mentioned">pā́s</span>''], Genitiv ''<span class="etymwb-mentioned">pantós</span>'' (<span class="etymwb-mentioned">πᾶς</span>,<span class="etymwb-mentioned">παντός</span>) ‘jeder, all, ganz’ bzw. deren durch den Bindevokal ''o'' erweiterter Wortstamm<span class="etymwb-mentioned">panto-</span> (<span class="etymwb-mentioned">παντο-</span>), uig. <em class="Latinx mention" lang="ine-pro">[https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Indo-European/peh%E2%82%82- pee-]</em>.</p><p>Sie begegnet als Bestimmungswort in Zusammensetzungen <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="griechisch">griech. </abbr>Ursprungs wie ''<span class="etymwb-mentioned">panegyrisch</span>'' Adj. ‘lobrednerisch, übertrieben lobend’ (17. Jh.), <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="lateinisch">lat. </abbr>''<span class="etymwb-mentioned">panēgyricus</span>'' ‘zur allgemeinen Volksversammlung, zur Festversammlung gehörig, rühmend, lobend’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="griechisch">griech.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">panēgyrikós</span>'' (<span class="etymwb-mentioned">πανηγυρικός</span>), zu <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="griechisch">griech.</abbr> <span class="etymwb-mentioned">''panḗgyris'' </span>(<span class="etymwb-mentioned">πανήγυρις</span>) ‘allgemeine Volks-, große Festversammlung’, vgl. <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="griechisch">griech.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">ágyris</span>'' (<span class="etymwb-mentioned">ἄγυρις</span>) ‘Versammlung’. S. auch Pantomime.</p>In Neubildungen moderner Sprachen noch heute produktiv, s. Panoptikum, Panorama, vgl. auch <span class="etymwb-mentioned">Panslawismus</span> (Mitte 19. Jh.), <span class="etymwb-mentioned">Paneuropa</span> (1. Hälfte 20. Jh.), <span class="etymwb-mentioned">Pantograph</span> (19. Jh.). | ||
== pan- == | |||
Bedeutungen: | |||
: [1] ''vorangestelltes [https://de.wiktionary.org/wiki/Wortbildungselement Wortbildungselement] mit der Bedeutung:'' [https://de.wiktionary.org/wiki/ganz ganz], [https://de.wiktionary.org/wiki/umfassend umfassend], [https://de.wiktionary.org/wiki/total total] | |||
Herkunft: | |||
: von der Neutrum-Form ''[https://de.wiktionary.org/w/index.php?title=%CF%80%E1%BE%B6%CE%BD&action=edit&redlink=1 πᾶν] (pan[https://de.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:Altgriechisch/Umschrift <sup>☆</sup>]) <sup>→ grc</sup>'' des griechischen Adjektivs ''[https://de.wiktionary.org/wiki/%CF%80%E1%BE%B6%CF%82#%CF%80%E1%BE%B6%CF%82_(Altgriechisch) πᾶς] (pas[https://de.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:Altgriechisch/Umschrift <sup>☆</sup>]) <sup>→ grc</sup>'' „[https://de.wiktionary.org/wiki/alles alles]“<sup class="reference" id="cite_ref-1">[https://de.wiktionary.org/wiki/pan-#cite_note-1 [1]]</sup> | |||
Sinnverwandte Wörter: | |||
: [1] [https://de.wiktionary.org/wiki/all- all-], [https://de.wiktionary.org/wiki/omni- omni-] | |||
Beispiele: | |||
: [1] Der ''Pan''amerikanismus ist bestrebt, die Zusammenarbeit aller amerikanischen Staaten zu verstärken. | |||
Wortbildungen: | |||
: [https://de.wiktionary.org/wiki/panafrikanisch panafrikanisch], [https://de.wiktionary.org/w/index.php?title=panamerikanisch&action=edit&redlink=1 panamerikanisch], [https://de.wiktionary.org/w/index.php?title=panarabisch&action=edit&redlink=1 panarabisch], [https://de.wiktionary.org/w/index.php?title=panchromatisch&action=edit&redlink=1 panchromatisch], [https://de.wiktionary.org/wiki/paneurop%C3%A4isch paneuropäisch] | |||
: [https://de.wiktionary.org/wiki/Panafrikanismus Panafrikanismus], [https://de.wiktionary.org/wiki/Panamerikanismus Panamerikanismus], [https://de.wiktionary.org/wiki/Panazee Panazee], [https://de.wiktionary.org/wiki/Panbewegung Panbewegung], [https://de.wiktionary.org/wiki/Pand%C3%A4monium Pandämonium], [https://de.wiktionary.org/wiki/Pandeismus Pandeismus], [https://de.wiktionary.org/w/index.php?title=Pandekten&action=edit&redlink=1 Pandekten], [https://de.wiktionary.org/wiki/Pandemie Pandemie], [https://de.wiktionary.org/wiki/Panentheismus Panentheismus], [https://de.wiktionary.org/w/index.php?title=Paneuropa&action=edit&redlink=1 Paneuropa], [https://de.wiktionary.org/wiki/Pang%C3%A4a Pangäa], [https://de.wiktionary.org/wiki/Pangenesis Pangenesis], [https://de.wiktionary.org/wiki/Pangramm Pangramm], [https://de.wiktionary.org/wiki/Panislamismus Panislamismus], [https://de.wiktionary.org/wiki/Pankreas Pankreas], [https://de.wiktionary.org/w/index.php?title=Pannationalismus&action=edit&redlink=1 Pannationalismus], [https://de.wiktionary.org/w/index.php?title=Panophobie&action=edit&redlink=1 Panophobie], [https://de.wiktionary.org/w/index.php?title=Panoplie&action=edit&redlink=1 Panoplie], [https://de.wiktionary.org/wiki/Panoptikum Panoptikum], [https://de.wiktionary.org/wiki/Panorama Panorama], [https://de.wiktionary.org/wiki/Panpsychismus Panpsychismus], [https://de.wiktionary.org/wiki/Pansexualit%C3%A4t Pansexualität], [https://de.wiktionary.org/w/index.php?title=Pansexualismus&action=edit&redlink=1 Pansexualismus], [https://de.wiktionary.org/w/index.php?title=Panspermie&action=edit&redlink=1 Panspermie], [https://de.wiktionary.org/wiki/Pantheismus Pantheismus], [https://de.wiktionary.org/wiki/Pantheon Pantheon], [https://de.wiktionary.org/w/index.php?title=Pantograf&action=edit&redlink=1 Pantograf], [https://de.wiktionary.org/wiki/Pantomime Pantomime], [https://de.wiktionary.org/w/index.php?title=Pantophage&action=edit&redlink=1 Pantophage] | |||
Version vom 20. Dezember 2023, 15:55 Uhr
pa + -n | ‘all, gesamt, völlig’. Die griech. bzw. dem Griech. entlehnte Kompositionsformpan-, panto- (παν-, παντο-) ist die (im Äol. und Dor. noch erhaltene) ursprüngliche neutrale Form griech. pā́n (πᾶν) des Adjektivs griech. pā́s, Genitiv pantós (πᾶς,παντός) ‘jeder, all, ganz’ bzw. deren durch den Bindevokal o erweiterter Wortstammpanto- (παντο-), uig. pee-.
Sie begegnet als Bestimmungswort in Zusammensetzungen griech. Ursprungs wie panegyrisch Adj. ‘lobrednerisch, übertrieben lobend’ (17. Jh.), lat. panēgyricus ‘zur allgemeinen Volksversammlung, zur Festversammlung gehörig, rühmend, lobend’, griech. panēgyrikós (πανηγυρικός), zu griech. panḗgyris (πανήγυρις) ‘allgemeine Volks-, große Festversammlung’, vgl. griech. ágyris (ἄγυρις) ‘Versammlung’. S. auch Pantomime.
In Neubildungen moderner Sprachen noch heute produktiv, s. Panoptikum, Panorama, vgl. auch Panslawismus (Mitte 19. Jh.), Paneuropa (1. Hälfte 20. Jh.), Pantograph (19. Jh.).
pan-
Bedeutungen:
- [1] vorangestelltes Wortbildungselement mit der Bedeutung: ganz, umfassend, total
Herkunft:
Sinnverwandte Wörter:
Beispiele:
- [1] Der Panamerikanismus ist bestrebt, die Zusammenarbeit aller amerikanischen Staaten zu verstärken.
Wortbildungen:
- panafrikanisch, panamerikanisch, panarabisch, panchromatisch, paneuropäisch
- Panafrikanismus, Panamerikanismus, Panazee, Panbewegung, Pandämonium, Pandeismus, Pandekten, Pandemie, Panentheismus, Paneuropa, Pangäa, Pangenesis, Pangramm, Panislamismus, Pankreas, Pannationalismus, Panophobie, Panoplie, Panoptikum, Panorama, Panpsychismus, Pansexualität, Pansexualismus, Panspermie, Pantheismus, Pantheon, Pantograf, Pantomime, Pantophage