Zum Inhalt springen

„computō“ – Versionsunterschied

aus AufEinWort, der freien Forschung
[ungesichtete Version][ungesichtete Version]
AZ: Die Seite wurde neu angelegt: {{SeitenordnungTest | PageID = {{subst:PAGEID}} | Obereinordnung = Inhalt | Untereinordnung = Wort | Einordnung = | Ordnung = }}
 
KKeine Bearbeitungszusammenfassung
Zeile 1: Zeile 1:
{{SeitenordnungTest
{{SeitenordnungTest
| PageID = 0
| PageID = 93645
| Obereinordnung = Inhalt
| Obereinordnung = Inhalt
| Untereinordnung = Wort
| Untereinordnung = Wort
| Einordnung =  
| Einordnung =  
| Ordnung =  
| Ordnung =  
}}
}}'''com-puto''', āvī, ātum, āre,<ref>Quelle: Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. Hannover <sup>8</sup>1913 (Nachdruck Darmstadt 1998), Band 1, Sp. 1374-1375. Permalink: http://www.zeno.org/nid/20002296004, Lizenz: Gemeinfrei</ref> '''''[[zusammenrechnen]], [[ausrechnen]], [[berechnen]], [[überschlagen]],'''''
 
* I) ''eig.:''
** 1) ''im allg.:''
*** α) ''m.'' Acc.: latitudinem Asiae ab Aethiopico mari, Plin.: mensuram fluminum, Plin.: maritorum suorum annos, Sen.: annos, quibus viximus, Quint.: diurna tantum tempora, Quint.: pluviales dies et feriarum, quibus non aratur, dies XL V, Col.: bona sua, Petr.: rationem perfecti operis, Col.: rationem digitis ''(an den F.),'' Plaut. – ''m.'' cum ''u. Abl.,'' valetudinem cum somno, Plin. nat. hist. praef. § 18. – ''v. lebl. Subjj.,'' facies tua computat annos, ''läßt berechnen (= zeigt an),'' Iuven. 6, 199. –
*** β) m. ''folg. indir. Fragesatz,'' si quantum habeat per se computare cogetur, Sen.: quantum tempus inter Orphea intersit et Homerum, cum fastos non habeam, computabo? Sen.: lector, quid studia referant, computaturus, Quint. –
*** γ) ''absol.'' = '''''die Rechnung ziehen, einen Überschlag machen, Abrechnung halten, abrechnen,''''' computarat, pecuniam impetrarat, Cic.: incrementa ipsa, si bene computes, damna sunt, Sen.: computa et tibi; plus duo quam accepi, [1374] Petr.: copo, computemus! ''Wirt, wir wollen zusammenrechnen! Wirt, die Rechnung!'' Corp. inscr. Lat. 9, 2689, 3. ''Partiz. subst.,'' digitis computans, ''der an den Fingern Berechnende (eine Statue des Eubulis),'' Plin. 34, 88. –
** 2) ''prägn.:''
*** a) '''''seinen Vorteil berechnen''''' = ''auf Vorteil (Gewinn) bedacht sein,'' plures computant, quam oderunt, Sen.: quotusquisque uxoris optimae mortem timet, ut non et computet? Sen.: illa (uxor), quae computat, Iuven. –
*** b) ''rechnend zu etw. ziehen,'' '''''zu''''' ''etw.'' '''''rechnen,''''' ''mit'' Dat. ''(zu),'' fetus pecorum fructibus, ICt.: ''m.'' in ''(zu) u. Akk.,'' in fructum non computari, ICt. –
* II) ''übtr.,'' '''''für''''' ''(als) etw.'' '''''rechnen''''' = '''''für''''' ''etw.'' '''''halten''''' ''(s. Bünem.'' Lact. 1, 18, 17), ''mit dopp.'' Acc., eversiones urbium populorumque summam gloriam c., Lact.: ''m.'' pro ''u. Abl.,'' hominum sapientiam pro summa stultitia, Lact.: ea pro ludicris, Arnob. – ''im Passiv mit Subjekts''- Infin., cum pro amicitia et fide mori summa gloria computetur, Lact. 5, 17, 24.

Version vom 7. Oktober 2026, 12:48 Uhr

WPDer für das Attribut „Obereinordnung“ des Datentyps Seite angegebene Wert „{{{Obrnrdnng}}}“ enthält ungültige Zeichen oder ist unvollständig. Er kann deshalb während einer Abfrage oder bei einer Annotation unerwartete Ergebnisse verursachen.com-puto, āvī, ātum, āre,[1] zusammenrechnen, ausrechnen, berechnen, überschlagen,

  • I) eig.:
    • 1) im allg.:
      • α) m. Acc.: latitudinem Asiae ab Aethiopico mari, Plin.: mensuram fluminum, Plin.: maritorum suorum annos, Sen.: annos, quibus viximus, Quint.: diurna tantum tempora, Quint.: pluviales dies et feriarum, quibus non aratur, dies XL V, Col.: bona sua, Petr.: rationem perfecti operis, Col.: rationem digitis (an den F.), Plaut. – m. cum u. Abl., valetudinem cum somno, Plin. nat. hist. praef. § 18. – v. lebl. Subjj., facies tua computat annos, läßt berechnen (= zeigt an), Iuven. 6, 199. –
      • β) m. folg. indir. Fragesatz, si quantum habeat per se computare cogetur, Sen.: quantum tempus inter Orphea intersit et Homerum, cum fastos non habeam, computabo? Sen.: lector, quid studia referant, computaturus, Quint. –
      • γ) absol. = die Rechnung ziehen, einen Überschlag machen, Abrechnung halten, abrechnen, computarat, pecuniam impetrarat, Cic.: incrementa ipsa, si bene computes, damna sunt, Sen.: computa et tibi; plus duo quam accepi, [1374] Petr.: copo, computemus! Wirt, wir wollen zusammenrechnen! Wirt, die Rechnung! Corp. inscr. Lat. 9, 2689, 3. Partiz. subst., digitis computans, der an den Fingern Berechnende (eine Statue des Eubulis), Plin. 34, 88. –
    • 2) prägn.:
      • a) seinen Vorteil berechnen = auf Vorteil (Gewinn) bedacht sein, plures computant, quam oderunt, Sen.: quotusquisque uxoris optimae mortem timet, ut non et computet? Sen.: illa (uxor), quae computat, Iuven. –
      • b) rechnend zu etw. ziehen, zu etw. rechnen, mit Dat. (zu), fetus pecorum fructibus, ICt.: m. in (zu) u. Akk., in fructum non computari, ICt. –
  • II) übtr., für (als) etw. rechnen = für etw. halten (s. Bünem. Lact. 1, 18, 17), mit dopp. Acc., eversiones urbium populorumque summam gloriam c., Lact.: m. pro u. Abl., hominum sapientiam pro summa stultitia, Lact.: ea pro ludicris, Arnob. – im Passiv mit Subjekts- Infin., cum pro amicitia et fide mori summa gloria computetur, Lact. 5, 17, 24.
  1. ↑ Quelle: Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. Hannover 81913 (Nachdruck Darmstadt 1998), Band 1, Sp. 1374-1375. Permalink: http://www.zeno.org/nid/20002296004, Lizenz: Gemeinfrei