Zum Inhalt springen

„nūntiō“ – Versionsunterschied

aus AufEinWort, der freien Forschung
[ungesichtete Version][ungesichtete Version]
Keine Bearbeitungszusammenfassung
Keine Bearbeitungszusammenfassung
Zeile 1: Zeile 1:
[[nūnt]] + [[-iō]]
[[nūnt]] + [[-iō]]


<div class="zenoCOMain">
== nuntio ==
<p>[http://www.zeno.org/Georges-1913/K/Georges-1913-02-1226 [1226]] '''<span class="zenoTXHighlight0">nūntio</span>''', āvī, ātum, āre (nuntius), ''mündlich'' '''''verkündigen, ankündigen, melden, anzeigen, hinterbringen,''''' I) ''im allg.:'' nuntium optabilem, Plaut.: vera ''(v. d. Sinnen),'' Cic.: salutem alci alcis verbis, ''von jmd. einen Gruß vermelden, von jmd. grüßen,''Cic.: prodigia, Liv.: hoc proelium, hanc pugnam, Caes.: alci bellum,'' ankündigen,'' Liv.: horas, Mart.: initia vigiliarum per centurionem nuntiari, Tac.: non enim dubito quin celerius tibi hoc rumor quam ullius nostrûm litterae nuntiarint, Cic.: mera mihi monstra nuntiarat, ''er hatte mir den Zustand als höchst gefährlich geschildert,'' Cic. – ''m. Ang.'' '''''wohin?''''' res celeriter isti domum nuntiatur, Cic.: haec nuntiant domum Albani, Liv.: eadem et in Asiam Antigono per epistulas nuntiat, Iustin.: occiso Sex. Roscio quis primus Ameriam nuntiat?'' bringt die N. (davon) nach A.?'' Cic.: Pompeio in hortos nuntiavit, Cic. ''(vgl. Fabri'' Liv. 23, 19, 11): praecipe, quae ad patrem vis nuntiari, Plaut.: quae nuntiare hinc te volo in patriam ad patrem, Plaut. ''(s. Brix'' Plaut. capt. 357). – ''m. Ang.'' '''''wo?''''' quae res cum nuntiata Carthagine esset, Iustin.: et Corintho et Athenis et Lacedaemone nuntiata est victoria, Iustin. ''(vgl. unten »Passiv m.'' Acc. ''u.'' Infin.«). – ''m.'' de ''u. Abl.,'' cum paulo ante esset de hoc Tempsano incommodo nuntiatum, Cic.: Philippis Thessalus quidam de futura victoria nuntiavit auctore Caesare, Suet. – ''m. folg. indir. Fragesatz,'' abi nunciam intro, atque illa si iam laverit, mihi nuntia, Ter. – ''m. folg.'' Infin., nuntiat patri abicere spem, Tac. ann. 16, 11. – ''m. folg.'' Acc. ''u.'' Infin., qui (equites) nuntiarent prope omnes naves afflictas esse, Caes.: quem ad Sullam nuntiatum mittit paratum sese (esse) facere, Sall.: nuntiant principibus Argitheam ''(nach A.)'' se venturum (esse) cum Aetolorum delectis, Liv.: nuntians ''(der Meldung erstattende)'' centurio, [http://www.zeno.org/Georges-1913/K/Georges-1913-02-1226 [1226]] factum esse quod imperasset, Tac.: te in urbe teneri nuntiabant litterae, Plin. ep. – ''Passiv, m.'' Nom. ''u.'' Infin., utinam meus nunc mortuus pater ad me nuntietur, Plaut.: oppugnata domus C. Caesaris per multas noctis horas nuntiabatur, Cic.: adesse nuntiatur, Caes.: iamiamque adesse eius equites falso nuntiabantur, Caes.: ''m.'' Acc. ''u.'' Infin., nuntiatur piratarum naves esse in portu, Cic.: ''u.'' impers., Romam erat nuntiatum fugisse Antonium, Cic.: et Anagniae et Fregellis nuntiatum est murum portasque de caelo tactas, Liv.: nuntiatum Romae est Cimbros e Gallia in Italiam transisse, Eutr.; ''vgl. Fabri'' Liv. 22, 54, 9. –'' m. folg.'' ut ''u. Konj.,'' nuntiate, ut prodeat foras, Plaut.: viatorem misit, qui consuli nuntiaret, ut sine lictoribus ad dictatorem veniret, Liv.: paulo post ferunt nuntiatum Simonidi, ut prodiret, Cic.: ''m. folg. bl.'' Coniunctiv, nuntiavit Pisoni Roman ad dicendam causam veniret, Tac. ann. 2, 79: iubet nuntiari miserae dicendam ad causam postero die adesset, Tac. ann. 11, 37: ''m. folg.'' ne ''u. Konj.,'' ad praefectos mittit, qui nuntiarent, ne hostes proelio lacesserent, Caes. b. G. 4, 11, 6: delegit centurionem, qui nuntiaret regibus, ne armis disceptarent, Tac. ann. 2, 65. – Abl. absol., quo mortuo nuntiato, Cic.; ''u. absol.,'' nuntiato = ''auf diese Nachricht,'' Liv.; ''u. = da die Nachricht einlief, m. folg.'' Acc. ''u.'' Infin., Tac. – ''absol.,'' bene nuntias, ''du bringst gute Nachricht,'' Ter. Hec. 642. – II) ''insbes., bei der Behörde'' '''''anzeigen, angeben,''''' ''wie herrenloses Gut beim Fiskus,'' ICt.: ''bes. einen zu unserem Nachteil unternommenen Neubau und so dagegen Einspruch erheben,'' ICt. – / ''Archaist. im Gesetzstile'' nontiata esse, Corp. inscr. Lat. 1, 201. lin. 5. –'' Wegen der Schreibung s.'' nūntius''a. E.''</p></div><div class="zenoCOFooter"><div class="zenoCOFooterLine"><div class="zenoCOFooterLineLeft">Quelle:</div><div class="zenoCOFooterLineRight">Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. Hannover <sup>8</sup>1918 (Nachdruck Darmstadt 1998), Band 2, Sp. 1226-1227.</div></div><div class="zenoCOFooterLine"><div class="zenoCOFooterLineLeft">Permalink:</div><div class="zenoCOFooterLineRight">[http://www.zeno.org/nid/20002521296 http://www.zeno.org/nid/20002521296]</div></div><div class="zenoCOFooterLine"><div class="zenoCOFooterLineLeft">Lizenz:</div><div class="zenoCOFooterLineRight">[http://www.zeno.org/Zeno/-/Lizenz%3A+Gemeinfrei Gemeinfrei]</div></div><div class="zenoCOFooterLine"><div class="zenoCOFooterLineLeft">Faksimiles:</div><div class="zenoCOFooterLineRight">[http://www.zeno.org/Georges-1913/K/Georges-1913-02-1226 1226]&nbsp;| [http://www.zeno.org/Georges-1913/K/Georges-1913-02-1228 1227]</div></div><div class="zenoCOFooterLine"><div class="zenoCOFooterLineLeft">Kategorien:</div><div class="zenoCOFooterLineRight">[http://www.zeno.org/Kategorien/T/W%C3%B6rterbuch Wörterbuch]</div></div></div>
== <span id="Latin">[[Abk./lat.]]</span> ==
== <span id="Latin">[[Abk./lat.]]</span> ==
=== <span id="Alternative_forms">Alternative forms</span> ===
=== <span id="Alternative_forms">Alternative forms</span> ===
Zeile 8: Zeile 11:
=== <span id="Etymology">Etymology</span> ===
=== <span id="Etymology">Etymology</span> ===
<p>From <em class="Latn mention" lang="la">[[nūntius]]</em> +‎ <em class="Latn mention" lang="la">[[-ō]]</em>.</p>
<p>From <em class="Latn mention" lang="la">[[nūntius]]</em> +‎ <em class="Latn mention" lang="la">[[-ō]]</em>.</p>
=== <span id="Pronunciation">Pronunciation</span> ===
=== <span id="Pronunciation">Pronunciation</span> ===


Zeile 16: Zeile 20:
nūntiō (Präsens-Infinitiv nūntiāre, Perfekt Aktiv nūntiāvī, Rückenlage nūntiātum); erste Konjugation
nūntiō (Präsens-Infinitiv nūntiāre, Perfekt Aktiv nūntiāvī, Rückenlage nūntiātum); erste Konjugation


# verkünden,  
# verkünden,
# berichten, Neuigkeiten überbringen
# berichten, Neuigkeiten überbringen
# erzählen,  
# erzählen,
## Synonym: nārrō
## Synonym: nārrō
# befehlen, befehlen
# befehlen, befehlen

Version vom 3. Januar 2024, 16:30 Uhr

nūnt + -iō

nuntio

[1226] nūntio, āvī, ātum, āre (nuntius), mündlich verkündigen, ankündigen, melden, anzeigen, hinterbringen, I) im allg.: nuntium optabilem, Plaut.: vera (v. d. Sinnen), Cic.: salutem alci alcis verbis, von jmd. einen Gruß vermelden, von jmd. grüßen,Cic.: prodigia, Liv.: hoc proelium, hanc pugnam, Caes.: alci bellum, ankündigen, Liv.: horas, Mart.: initia vigiliarum per centurionem nuntiari, Tac.: non enim dubito quin celerius tibi hoc rumor quam ullius nostrûm litterae nuntiarint, Cic.: mera mihi monstra nuntiarat, er hatte mir den Zustand als höchst gefährlich geschildert, Cic. – m. Ang. wohin? res celeriter isti domum nuntiatur, Cic.: haec nuntiant domum Albani, Liv.: eadem et in Asiam Antigono per epistulas nuntiat, Iustin.: occiso Sex. Roscio quis primus Ameriam nuntiat? bringt die N. (davon) nach A.? Cic.: Pompeio in hortos nuntiavit, Cic. (vgl. Fabri Liv. 23, 19, 11): praecipe, quae ad patrem vis nuntiari, Plaut.: quae nuntiare hinc te volo in patriam ad patrem, Plaut. (s. Brix Plaut. capt. 357). – m. Ang. wo? quae res cum nuntiata Carthagine esset, Iustin.: et Corintho et Athenis et Lacedaemone nuntiata est victoria, Iustin. (vgl. unten »Passiv m. Acc. u. Infin.«). – m. de u. Abl., cum paulo ante esset de hoc Tempsano incommodo nuntiatum, Cic.: Philippis Thessalus quidam de futura victoria nuntiavit auctore Caesare, Suet. – m. folg. indir. Fragesatz, abi nunciam intro, atque illa si iam laverit, mihi nuntia, Ter. – m. folg. Infin., nuntiat patri abicere spem, Tac. ann. 16, 11. – m. folg. Acc. u. Infin., qui (equites) nuntiarent prope omnes naves afflictas esse, Caes.: quem ad Sullam nuntiatum mittit paratum sese (esse) facere, Sall.: nuntiant principibus Argitheam (nach A.) se venturum (esse) cum Aetolorum delectis, Liv.: nuntians (der Meldung erstattende) centurio, [1226] factum esse quod imperasset, Tac.: te in urbe teneri nuntiabant litterae, Plin. ep. – Passiv, m. Nom. u. Infin., utinam meus nunc mortuus pater ad me nuntietur, Plaut.: oppugnata domus C. Caesaris per multas noctis horas nuntiabatur, Cic.: adesse nuntiatur, Caes.: iamiamque adesse eius equites falso nuntiabantur, Caes.: m. Acc. u. Infin., nuntiatur piratarum naves esse in portu, Cic.: u. impers., Romam erat nuntiatum fugisse Antonium, Cic.: et Anagniae et Fregellis nuntiatum est murum portasque de caelo tactas, Liv.: nuntiatum Romae est Cimbros e Gallia in Italiam transisse, Eutr.; vgl. Fabri Liv. 22, 54, 9. – m. folg. ut u. Konj., nuntiate, ut prodeat foras, Plaut.: viatorem misit, qui consuli nuntiaret, ut sine lictoribus ad dictatorem veniret, Liv.: paulo post ferunt nuntiatum Simonidi, ut prodiret, Cic.: m. folg. bl. Coniunctiv, nuntiavit Pisoni Roman ad dicendam causam veniret, Tac. ann. 2, 79: iubet nuntiari miserae dicendam ad causam postero die adesset, Tac. ann. 11, 37: m. folg. ne u. Konj., ad praefectos mittit, qui nuntiarent, ne hostes proelio lacesserent, Caes. b. G. 4, 11, 6: delegit centurionem, qui nuntiaret regibus, ne armis disceptarent, Tac. ann. 2, 65. – Abl. absol., quo mortuo nuntiato, Cic.; u. absol., nuntiato = auf diese Nachricht, Liv.; u. = da die Nachricht einlief, m. folg. Acc. u. Infin., Tac. – absol., bene nuntias, du bringst gute Nachricht, Ter. Hec. 642. – II) insbes., bei der Behörde anzeigen, angeben, wie herrenloses Gut beim Fiskus, ICt.: bes. einen zu unserem Nachteil unternommenen Neubau und so dagegen Einspruch erheben, ICt. – / Archaist. im Gesetzstile nontiata esse, Corp. inscr. Lat. 1, 201. lin. 5. – Wegen der Schreibung s. nūntiusa. E.

Quelle:
Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. Hannover 81918 (Nachdruck Darmstadt 1998), Band 2, Sp. 1226-1227.
Lizenz:
Faksimiles:
Kategorien:

Alternative forms

Etymology

From nūntius +‎ -ō.

Pronunciation

Verb

nūntiō (Präsens-Infinitiv nūntiāre, Perfekt Aktiv nūntiāvī, Rückenlage nūntiātum); erste Konjugation

  1. verkünden,
  2. berichten, Neuigkeiten überbringen
  3. erzählen,
    1. Synonym: nārrō
  4. befehlen, befehlen