„conspiciō“ – Versionsunterschied
| [ungesichtete Version] | [ungesichtete Version] |
Keine Bearbeitungszusammenfassung |
Keine Bearbeitungszusammenfassung |
||
| Zeile 2: | Zeile 2: | ||
Von [[con-]] + [[speciō]].<div class="mw-heading mw-heading3"> | Von [[con-]] + [[speciō]].<div class="mw-heading mw-heading3"> | ||
Pronunciation <span class="usage-label-accent"><span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[[wikipedia:Classical_Latin|Classical Latin]]</span><span class="ib-brac">)</span></span> [[wikt:Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet|IPA]]<sup>([[wikt:Appendix:Latin_pronunciation|key]])</sup>: <span class="IPA">/konˈspi.ki.oː/</span>, <span class="IPA">[kõːˈs̠pɪkioː],</span> <span class="usage-label-accent"><span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[[wikipedia:Latin_phonology_and_orthography#Ecclesiastical_pronunciation|modern Italianate Ecclesiastical]]</span><span class="ib-brac">)</span></span> [[wikt:Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet|IPA]]<sup>([[wikt:Appendix:Latin_pronunciation|key]])</sup>: <span class="IPA">/konˈspi.t͡ʃi.o/</span>, <span class="IPA">[konˈspiːt͡ʃio]</span> | Pronunciation <span class="usage-label-accent"><span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[[wikipedia:Classical_Latin|Classical Latin]]</span><span class="ib-brac">)</span></span> [[wikt:Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet|IPA]]<sup>([[wikt:Appendix:Latin_pronunciation|key]])</sup>: <span class="IPA">/konˈspi.ki.oː/</span>, <span class="IPA">[kõːˈs̠pɪkioː],</span> <span class="usage-label-accent"><span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[[wikipedia:Latin_phonology_and_orthography#Ecclesiastical_pronunciation|modern Italianate Ecclesiastical]]</span><span class="ib-brac">)</span></span> [[wikt:Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet|IPA]]<sup>([[wikt:Appendix:Latin_pronunciation|key]])</sup>: <span class="IPA">/konˈspi.t͡ʃi.o/</span>, <span class="IPA">[konˈspiːt͡ʃio]</span></div> | ||
</div>'''Verb cōnspiciō''' (Präsens Infinitiv cōnspicere, Perfekt Aktiv cōnspexī, <span class="headword-line">''supine''</span> cōnspectum); dritte Konjugation iō-Variante | '''Verb cōnspiciō''' (Präsens Infinitiv cōnspicere, Perfekt Aktiv cōnspexī, <span class="headword-line">''supine''</span> cōnspectum); dritte Konjugation iō-Variante | ||
# sehen, wachen, | # sehen, wachen, beobachten, schauen, wahrnehmen, erblicken, mit Bewunderung oder Aufmerksamkeit betrachten, anstarren, betrachten, erblicken, erspähen | ||
## <span class="nyms synonym"><span class="defdate">Synonyms:</span> <span | ## <span class="nyms synonym"><span class="defdate">Synonyms:</span> <span class="Latn" lang="la">[[wikt:aspicio#Latin|aspiciō]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:lustro#Latin|lūstrō]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:perlustro#Latin|perlūstrō]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:recenseo#Latin|recēnseō]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:circumspicio#Latin|circumspiciō]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:obeo#Latin|obeō]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:inspicio#Latin|īnspiciō]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:arbitror#Latin|arbitror]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:considero#Latin|cōnsīderō]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:reputo#Latin|reputō]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:exsequor#Latin|exsequor]]</span></span> | ||
# untersuchen, erwägen | # untersuchen, erwägen | ||
## <span class="nyms synonym"><span class="defdate">Synonyms:</span> <span | ## <span class="nyms synonym"><span class="defdate">Synonyms:</span> <span class="Latn" lang="la">[[wikt:aspicio#Latin|aspiciō]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:lustro#Latin|lūstrō]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:perlustro#Latin|perlūstrō]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:recenseo#Latin|recēnseō]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:circumspicio#Latin|circumspiciō]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:obeo#Latin|obeō]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:inspicio#Latin|īnspiciō]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:arbitror#Latin|arbitror]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:considero#Latin|cōnsīderō]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:reputo#Latin|reputō]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:exsequor#Latin|exsequor]]</span></span> | ||
# (Passiv mit reflexivem Wert) Aufmerksamkeit erregen, auffallen, sichtbar sein | # (Passiv mit reflexivem Wert) Aufmerksamkeit erregen, auffallen, sichtbar sein | ||
# begreifen, erkennen, bemerken | # begreifen, erkennen, bemerken | ||
## <span class="nyms synonym"><span class="defdate">Synonyms:</span> <span | ## <span class="nyms synonym"><span class="defdate">Synonyms:</span> <span class="Latn" lang="la">[[wikt:cognosco#Latin|cognosco]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:nosco#Latin|nosco]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:apiscor#Latin|apiscor]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:teneo#Latin|teneo]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:comprehendo#Latin|comprehendo]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:accipio#Latin|accipio]]</span>, <span class="Latn" lang="la">[[wikt:concipio#Latin|concipio]]</span></span> | ||
# :: | |||
<div class="mw-heading mw-heading4"> | |||
==== Conjugation ==== | ==== Conjugation ==== | ||
</div> | </div> | ||
{| class="inflection-table vsSwitcher" data-toggle-category="inflection" | {| class="inflection-table vsSwitcher" data-toggle-category="inflection" | ||
|- | |- | ||
! class="vsToggleElement" colspan="8" | <span class="NavToggle">[ more ▼]</span> Conjugation of <em class="Latn mention" lang="la">cōnspiciō</em> ([https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Latin_third_conjugation third conjugation] ''iō''-variant) | ! class="vsToggleElement" colspan="8" | <span class="NavToggle">[ more ▼]</span> Conjugation of <em class="Latn mention" lang="la">cōnspiciō</em> ([https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Latin_third_conjugation third conjugation] ''iō''-variant) | ||
|} | |} | ||
<div class="mw-heading mw-heading4"> | <div class="mw-heading mw-heading4"> | ||
==== Derived terms ==== | ==== Derived terms ==== | ||
</div> | </div> | ||
*<span class="Latn" lang="la">[[cōnspectiō]]</span> | *<span class="Latn" lang="la">[[cōnspectiō]]</span> | ||
*<span class="Latn" lang="la">[[cōnspicuus]]</span> | *<span class="Latn" lang="la">[[cōnspicuus]]</span> | ||
<span class="Latn" lang="la"></span><div class="zenoCOMain"><p>'''1. cōn-spicio''', spēxī, spectum, ere (con ''u.'' specio), I) v. intr. '''''hinschauen, seine Blick hinrichten,''''' quid nunc supina susum in caelum conspicis? Plaut. cist. 622: inter eas regiones, quā oculi conspiciant, Varr. LL. 7, 9: numquam in tabernam conspexerat, ''er hatte niemals seine Nase in ein Wirtshaus gesteckt (= er hatte niemals ein W. besucht),'' Petr. 140, 14.</p><p class="zenoPLm4n0">II) v. tr. '''''ins Gesicht fassen,''''' A) = '''''zu Gesichte bekommen, ansichtig werden, gewahr werden, von Angesicht zu Angesicht schauen''''' ''od.'' '''''schauen können, erblicken''''' ''od.'' '''''erblicken können,''''' ''im allg.:'' a)'' eig.:'' α) ''m. einfachem'' Acc.: quas (aedes) quotiescumque conspicio, fleo, Plaut.: ostium ubi conspexi, exinde me ilico protinam dedi, Plaut.: c. lumina crebra, Liv.: c. tabellas demereque et legere, Liv.: c. nostros equites, Caes.: alqm cum egregia stirpe, Liv.: conspici inter se, ''einander erblicken od. erkennen können, einander sichtbar werden,'' Liv. 37, 41, 4 ''(vgl.'' 1. conspectus no. I). – ''m.'' Abl. ('''''womit?),''''' hunc simulac cupido conspexit lumine virgo, Catull.: ut conspiciatis eum mentibus, quem oculis non potestis, Cic.: carere me aspectu civium quam infestis oculis omnium conspici mallem, Cic. – ''m.'' Adv. ('''''von wo aus?)''''' ''od m.'' ex ''u. Abl.,'' tabernaculum, unde ab omnibus conspici posset, Curt.: pertica, quae undique conspici posset, Curt.: c. procul divinum vehiculum Argonautarum e monte, Cic.: lucus, qui ex insula conspiciebatur, Nep. – ''m.'' in ''(in, auf) u. Abl., m.'' apud ''u. Akk., m.'' Genet. ''od.'' Abl. loc., c. rugas in speculo, Ov.: milites in summo colle, Caes.: sidus per septem dies in regione caeli, Aug. ''bei'' Plin.: alqm apud se in castris, Caes.: aquila numquam antea Rhodi conspecta,[http://www.zeno.org/Georges-1913/K/Georges-1913-01-1546 [1545]] Suet. – ''im Passiv m.'' Dat. comm. ''statt'' ab ''m. Abl.,'' quae mihi tunc primum, tunc est conspecta supremum, Ov. met. 12, 526. – β) ''m. dopp.'' Acc., alqd ''od.'' alqm ''m. Ang.'' '''''als was?''''' ''od.'' '''''wie?''''' ''durch Prädik.''-Acc.'' (gew. eines Partizips),'' c. imaginem clarissimi viri laureatam, Cic.: omnia fere superiora loca multitudine armatorum completa, Caes.: alqm humi iacentem, Liv.: procul Ambiorigem suos cohortantem, Caes.: aratorem quendam operantem, Liv.: alqm spoliatum omni dignitate, Cic.: ''u. (im Passiv m. Prädik.''-Nom.) non alius flectere equum sciens conspicitur aeque, Hor.: togam velut tragicam vestem in foro trahens maximo cum hominum risu conspectus est, Val. Max.: terribilior niger (canis) conspicitur, Col. – ''m.'' ex'' (von... aus) u. Abl.,'' c. ex litore aliquos singulares ex navi egredientes, Caes. – ''m.'' Adv. ('''''wo?)''''' ''u. m.'' in ''(auf) u. Abl.,'' c. ibi in omnibus collibus expositas hostium copias armatas, Caes. – γ) ''m. folg.'' Acc. ''u.'' Infin., calones, qui ab decumana porta ac summo iugo collis nostros victores flumen transisse conspexerant, Caes.: conspexit terrā centum procumbere tauros, Catull. – b) ''übtr., mit geistigem Blicke'' '''''schauen, gewahren, gewahr werden,''''' nullus error talis in ''(an, bei)'' L. Aemilio Paulo conspectus est, Val. Max. 7, 5, 3. – ''m. folg. indir. Fragesatz'' = '''''begreifen, einsehen,''''' satis, in rem quae sint meam, ego conspicio mihi, Plaut. trin. 636: quantum ego nunc corde conspicio meo, Plaut. Pseud. 769.</p><p class="zenoPLm4n0">B) '''''ins Auge fassen, in Augenschein nehmen, anschauen, ansehen,''''' 1) ''im allg.:'' α) ''m. einfachem'' Acc.: quae cum omnes conpicerent propter novitatem ornatus ignotamque formam etc., Nep. Dat. 3, 3: ''u. (v. lebl., personif. Subjj.)'' si illud signum, solis ortum et forum curiamque conspiceret, Cic. Cat. 3, 20. – ''m.'' Dat. ('''''wozu?),''''' locum insidiis, Verg. Aen. 9, 237. – β)'' m. dopp.'' Acc., alqm ''m. Ang.'' '''''als wen?''''' ''durch Prädik.''-Acc. ''m. u. ohne'' ut ''(wie, als),'' Demetrium ut pacis auctorem cum ingenti favore conspiciebant, Liv. 39, 53, 2: ''u. (v. lebl., personif. Subjj.),'' cum bene notum porticus Agrippae te conspexerit, Hor. ep. 1, 6, 26. – 2) ''im Passiv prägn.,'' conspici, ''mit Bewunderung od. Befremden wahrgenommen werden'' = '''''sich sehen lassen''''' ''od.'' '''''lassen können, in die Augen fallen''''' ''od.''' stechen, die Augen''''' ''od.'' '''''Blicke (der Leute) auf sich ziehen, Aufsehen machen''''' ''od.'' '''''erregen, auffallen,''''' ''v. Pers.,'' vehi per urbem, conspici velle, Cic.: sic se quisque conspici, dum tale facinus faceret, properabat, Sall.: maxime conspectus est ipse curru equis albis iuncto urbem invectus, Liv. – ''v. Tieren u. Lebl.,'' arma et equi conspiciebantur, Liv.: supellex modica, non multa, ut in neutram partem conspici posset, ''nach keiner Seite hin auffallen,'' Nep. ''(vgl.'' unde sit in neutrum conspiciendus eques, ''wo auf keiner Seite der Ritter durchsieht,'' Ov.): ne quid faciat, quod conspici et derideri possit, Suet.</p></div><div class="zenoCOFooter"><div class="zenoCOFooterLine"><div class="zenoCOFooterLineLeft">Quelle:</div><div class="zenoCOFooterLineRight">Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. Hannover <sup>8</sup>1913 (Nachdruck Darmstadt 1998), Band 1, Sp. 1545-1546.</div></div><div class="zenoCOFooterLine"><div class="zenoCOFooterLineLeft">Permalink:</div><div class="zenoCOFooterLineRight">[http://www.zeno.org/nid/20002304899 http://www.zeno.org/nid/20002304899]</div></div><div class="zenoCOFooterLine"><div class="zenoCOFooterLineLeft">Lizenz:</div><div class="zenoCOFooterLineRight">[http://www.zeno.org/Zeno/-/Lizenz%3A+Gemeinfrei Gemeinfrei]</div></div><div class="zenoCOFooterLine"><div class="zenoCOFooterLineLeft">Faksimiles:</div><div class="zenoCOFooterLineRight">[http://www.zeno.org/Georges-1913/K/Georges-1913-01-1546 1545] | [http://www.zeno.org/Georges-1913/K/Georges-1913-01-1546 1546]</div></div><div class="zenoCOFooterLine"><div class="zenoCOFooterLineLeft"><div class="zenoCOMain"><p>'''2. cōnspicio''', ōnis, f. (1. conspicio), ''das'' '''''Hinschauen,''''' ''das'' '''''Überschauen,''''' ''der'' '''''überschauende Blick''''' ''des Auguren bei der Abgrenzung des'' templum, Varr. LL. 7, 9.</p></div><div class="zenoCOFooter"><div class="zenoCOFooterLine"><div class="zenoCOFooterLineLeft">Quelle:</div><div class="zenoCOFooterLineRight">Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. Hannover <sup>8</sup>1913 (Nachdruck Darmstadt 1998), Band 1, Sp. 1546.</div></div><div class="zenoCOFooterLine"><div class="zenoCOFooterLineLeft">Permalink:</div><div class="zenoCOFooterLineRight">[http://www.zeno.org/nid/20002304902 http://www.zeno.org/nid/20002304902]</div></div><div class="zenoCOFooterLine"><div class="zenoCOFooterLineLeft">Lizenz:</div><div class="zenoCOFooterLineRight">[http://www.zeno.org/Zeno/-/Lizenz%3A+Gemeinfrei Gemeinfrei]</div></div><div class="zenoCOFooterLine"><div class="zenoCOFooterLineLeft">Faksimiles:</div><div class="zenoCOFooterLineRight">[http://www.zeno.org/Georges-1913/K/Georges-1913-01-1546 1546]</div></div><div class="zenoCOFooterLine"><div class="zenoCOFooterLineLeft">Kategorien:</div><div class="zenoCOFooterLineRight">[http://www.zeno.org/Kategorien/T/W%C3%B6rterbuch Wörterbuch]</div></div></div></div></div></div> | |||
Version vom 27. Juni 2024, 06:33 Uhr
Verb cōnspiciō (Präsens Infinitiv cōnspicere, Perfekt Aktiv cōnspexī, supine cōnspectum); dritte Konjugation iō-Variante
- sehen, wachen, beobachten, schauen, wahrnehmen, erblicken, mit Bewunderung oder Aufmerksamkeit betrachten, anstarren, betrachten, erblicken, erspähen
- untersuchen, erwägen
- (Passiv mit reflexivem Wert) Aufmerksamkeit erregen, auffallen, sichtbar sein
- begreifen, erkennen, bemerken
- ::
Conjugation
| [ more ▼] Conjugation of cōnspiciō (third conjugation iō-variant) |
|---|
Derived terms
1. cōn-spicio, spēxī, spectum, ere (con u. specio), I) v. intr. hinschauen, seine Blick hinrichten, quid nunc supina susum in caelum conspicis? Plaut. cist. 622: inter eas regiones, quā oculi conspiciant, Varr. LL. 7, 9: numquam in tabernam conspexerat, er hatte niemals seine Nase in ein Wirtshaus gesteckt (= er hatte niemals ein W. besucht), Petr. 140, 14.
II) v. tr. ins Gesicht fassen, A) = zu Gesichte bekommen, ansichtig werden, gewahr werden, von Angesicht zu Angesicht schauen od. schauen können, erblicken od. erblicken können, im allg.: a) eig.: α) m. einfachem Acc.: quas (aedes) quotiescumque conspicio, fleo, Plaut.: ostium ubi conspexi, exinde me ilico protinam dedi, Plaut.: c. lumina crebra, Liv.: c. tabellas demereque et legere, Liv.: c. nostros equites, Caes.: alqm cum egregia stirpe, Liv.: conspici inter se, einander erblicken od. erkennen können, einander sichtbar werden, Liv. 37, 41, 4 (vgl. 1. conspectus no. I). – m. Abl. (womit?), hunc simulac cupido conspexit lumine virgo, Catull.: ut conspiciatis eum mentibus, quem oculis non potestis, Cic.: carere me aspectu civium quam infestis oculis omnium conspici mallem, Cic. – m. Adv. (von wo aus?) od m. ex u. Abl., tabernaculum, unde ab omnibus conspici posset, Curt.: pertica, quae undique conspici posset, Curt.: c. procul divinum vehiculum Argonautarum e monte, Cic.: lucus, qui ex insula conspiciebatur, Nep. – m. in (in, auf) u. Abl., m. apud u. Akk., m. Genet. od. Abl. loc., c. rugas in speculo, Ov.: milites in summo colle, Caes.: sidus per septem dies in regione caeli, Aug. bei Plin.: alqm apud se in castris, Caes.: aquila numquam antea Rhodi conspecta,[1545] Suet. – im Passiv m. Dat. comm. statt ab m. Abl., quae mihi tunc primum, tunc est conspecta supremum, Ov. met. 12, 526. – β) m. dopp. Acc., alqd od. alqm m. Ang. als was? od. wie? durch Prädik.-Acc. (gew. eines Partizips), c. imaginem clarissimi viri laureatam, Cic.: omnia fere superiora loca multitudine armatorum completa, Caes.: alqm humi iacentem, Liv.: procul Ambiorigem suos cohortantem, Caes.: aratorem quendam operantem, Liv.: alqm spoliatum omni dignitate, Cic.: u. (im Passiv m. Prädik.-Nom.) non alius flectere equum sciens conspicitur aeque, Hor.: togam velut tragicam vestem in foro trahens maximo cum hominum risu conspectus est, Val. Max.: terribilior niger (canis) conspicitur, Col. – m. ex (von... aus) u. Abl., c. ex litore aliquos singulares ex navi egredientes, Caes. – m. Adv. (wo?) u. m. in (auf) u. Abl., c. ibi in omnibus collibus expositas hostium copias armatas, Caes. – γ) m. folg. Acc. u. Infin., calones, qui ab decumana porta ac summo iugo collis nostros victores flumen transisse conspexerant, Caes.: conspexit terrā centum procumbere tauros, Catull. – b) übtr., mit geistigem Blicke schauen, gewahren, gewahr werden, nullus error talis in (an, bei) L. Aemilio Paulo conspectus est, Val. Max. 7, 5, 3. – m. folg. indir. Fragesatz = begreifen, einsehen, satis, in rem quae sint meam, ego conspicio mihi, Plaut. trin. 636: quantum ego nunc corde conspicio meo, Plaut. Pseud. 769.
B) ins Auge fassen, in Augenschein nehmen, anschauen, ansehen, 1) im allg.: α) m. einfachem Acc.: quae cum omnes conpicerent propter novitatem ornatus ignotamque formam etc., Nep. Dat. 3, 3: u. (v. lebl., personif. Subjj.) si illud signum, solis ortum et forum curiamque conspiceret, Cic. Cat. 3, 20. – m. Dat. (wozu?), locum insidiis, Verg. Aen. 9, 237. – β) m. dopp. Acc., alqm m. Ang. als wen? durch Prädik.-Acc. m. u. ohne ut (wie, als), Demetrium ut pacis auctorem cum ingenti favore conspiciebant, Liv. 39, 53, 2: u. (v. lebl., personif. Subjj.), cum bene notum porticus Agrippae te conspexerit, Hor. ep. 1, 6, 26. – 2) im Passiv prägn., conspici, mit Bewunderung od. Befremden wahrgenommen werden = sich sehen lassen od. lassen können, in die Augen fallen od. stechen, die Augen od. Blicke (der Leute) auf sich ziehen, Aufsehen machen od. erregen, auffallen, v. Pers., vehi per urbem, conspici velle, Cic.: sic se quisque conspici, dum tale facinus faceret, properabat, Sall.: maxime conspectus est ipse curru equis albis iuncto urbem invectus, Liv. – v. Tieren u. Lebl., arma et equi conspiciebantur, Liv.: supellex modica, non multa, ut in neutram partem conspici posset, nach keiner Seite hin auffallen, Nep. (vgl. unde sit in neutrum conspiciendus eques, wo auf keiner Seite der Ritter durchsieht, Ov.): ne quid faciat, quod conspici et derideri possit, Suet.