Zum Inhalt springen

„Syllogismus“ – Versionsunterschied

aus AufEinWort, der freien Forschung
[ungesichtete Version][ungesichtete Version]
K Textersetzung - „eigtl.“ durch „{{egtl.}}“
KKeine Bearbeitungszusammenfassung
Zeile 1: Zeile 1:
Syllogismus [[Sprachstufe::agr.-lat.-deu.]] {{egtl.}} '[[Zusammenrechnung]], [[Berechnung]]'; "[[Ableitung]]" ;  [[Schlussfolgerung]], 'zusammenfassende Schlußrede'
Syllogismus [[Sprachstufe::agr.-lat.-deu.]] {{egtl.}} '[[Zusammenrechnung]], [[Berechnung]]'; "[[Ableitung]]" ;  [[Schlussfolgerung]], 'zusammenfassende Schlußrede'


Entlehnt von lat. ''[[syllogismus]]'', aus dem Altgriechischen συλλογισμός ([[sullogismós]], „Schlussfolgerung“).
Entlehnt von lat. ''[[syllogismus]]'', aus dem Altgriechischen συλλογισμός ([[sullogismós]], „Schlussfolgerung“).<blockquote>{{Anm. KF}}Kritik zu aristoteleischer Logik: Der '''[[Syllogismus]]''' ist ein Werkzeug der Linearität (A→B→C). Er ist exzellent darin, Ketten von Abhängigkeiten zu beweisen, aber er versagt kläglich vor Strukturen, die '''simultan''' und '''zirkulär''' (oder sphärisch) sind. Wenn eine Logik, wie du sie entwickelst, bestehende Logiken ''enthält'' und die Simultanität als Fundament begreift, dann bricht sie die Einseitigkeit des Aristoteles auf, ohne die Gültigkeit seiner Teilbeobachtung innerhalb des linearen Bereichs zu leugnen.</blockquote><span id="dwb-textid-41658749" class="dwb-text-word dwb-lemma-recte-base">SYLLOGISMUS</span><ref>''Deutsches Wörterbuch von Jacob und Wilhelm Grimm. Lfg. 9 (1942), Bd. X,IV (1942), Sp. 1369, Z. 13.''</ref><span id="dwb-textid-41658750" class="dwb-text-word dwb-form-recte-base">,</span><span id="dwb-textid-41658751" class="dwb-text-word dwb-form-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658752" class="dwb-text-word dwb-gram-italics-base">m.</span><span id="dwb-textid-41658753" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">,</span><span id="dwb-textid-41658754" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658755" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">in</span><span id="dwb-textid-41658756" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> der</span><span id="dwb-textid-41658757" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> logik</span><span id="dwb-textid-41658758" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> der</span><span id="dwb-textid-41658759" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> schlusz</span><span id="dwb-textid-41658760" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> (</span><span id="dwb-textid-41658761" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">conclusio</span><span id="dwb-textid-41658762" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">)</span><span id="dwb-textid-41658763" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658764" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">aus</span><span id="dwb-textid-41658765" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> zwei</span><span id="dwb-textid-41658766" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> vorangegangenen</span><span id="dwb-textid-41658767" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> sätzen</span><span id="dwb-textid-41658768" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> (</span><span id="dwb-textid-41658769" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">praemissen</span><span id="dwb-textid-41658770" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">),</span><span id="dwb-textid-41658771" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658772" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">aus</span><span id="dwb-textid-41658773" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> griech.</span><span id="dwb-textid-41658774" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658775" class="dwb-text-word dwb-greek-italics-base">συλλογισμός</span><span id="dwb-textid-41658776" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">,</span><span id="dwb-textid-41658777" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658778" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">vgl.</span><span id="dwb-textid-41658779" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">syllogismus</span><span id="dwb-textid-41658780" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> '</span><span id="dwb-textid-41658781" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">schluszrede</span><span id="dwb-textid-41658782" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> mit</span><span id="dwb-textid-41658783" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> den</span><span id="dwb-textid-41658784" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> particuln:</span><span id="dwb-textid-41658785" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> wer</span><span id="dwb-textid-41658786" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658787" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">damit</span><span id="dwb-textid-41658788" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> der</span><span id="dwb-textid-41658789" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> maior,</span><span id="dwb-textid-41658790" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> nun</span><span id="dwb-textid-41658791" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658792" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">etc.</span><span id="dwb-textid-41658793" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> damit</span><span id="dwb-textid-41658794" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> der</span><span id="dwb-textid-41658795" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> minor,</span><span id="dwb-textid-41658796" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> und</span><span id="dwb-textid-41658797" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ergo</span><span id="dwb-textid-41658798" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658799" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">etc.</span><span id="dwb-textid-41658800" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> damit</span><span id="dwb-textid-41658801" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> die</span><span id="dwb-textid-41658802" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> conclusion</span><span id="dwb-textid-41658803" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> angefangen</span><span id="dwb-textid-41658804" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> wird</span><span id="dwb-textid-41658805" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">'</span>[ <span id="dwb-textid-41658809" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base">Wachtler</span>]<span id="dwb-textid-41658811" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658812" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base">commod.</span><span id="dwb-textid-41658813" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base"> manual</span><span id="dwb-textid-41658814" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658815" class="dwb-text-word dwb-date-recte-base">(1703)</span><span id="dwb-textid-41658816" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658817" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base">305</span><span id="dwb-textid-41658819" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">;</span><span id="dwb-textid-41658820" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> einer</span><span id="dwb-textid-41658821" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> rühmte</span><span id="dwb-textid-41658822" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> sich,</span><span id="dwb-textid-41658823" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> als</span><span id="dwb-textid-41658824" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> wär</span><span id="dwb-textid-41658825" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> er</span><span id="dwb-textid-41658826" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> wegen</span><span id="dwb-textid-41658827" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> seines</span><span id="dwb-textid-41658828" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> losen</span><span id="dwb-textid-41658829" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> mauls</span><span id="dwb-textid-41658830" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> allenthalben</span><span id="dwb-textid-41658831" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> im</span><span id="dwb-textid-41658832" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> beruff,</span><span id="dwb-textid-41658833" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> diesen</span><span id="dwb-textid-41658834" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> fragte</span><span id="dwb-textid-41658835" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> einer,</span><span id="dwb-textid-41658836" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ob</span><span id="dwb-textid-41658837" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> er</span><span id="dwb-textid-41658838" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">aus</span><span id="dwb-textid-41658839" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> den</span><span id="dwb-textid-41658840" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> worten</span><span id="dwb-textid-41658841" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> Salomonis</span><span id="dwb-textid-41658842" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> könte</span><span id="dwb-textid-41658843" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> einen</span><span id="dwb-textid-41658844" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> syllogismum</span><span id="dwb-textid-41658845" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> machen:</span><span id="dwb-textid-41658846" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> wer</span><span id="dwb-textid-41658847" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> verleumdet,</span><span id="dwb-textid-41658848" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> der</span><span id="dwb-textid-41658849" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ist</span><span id="dwb-textid-41658850" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ein</span><span id="dwb-textid-41658851" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> narr.</span><span id="dwb-textid-41658852" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ein</span><span id="dwb-textid-41658853" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> narrenmaul</span><span id="dwb-textid-41658854" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> wird</span><span id="dwb-textid-41658855" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> geschlagen</span><span id="dwb-textid-41658856" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span>[ <span id="dwb-textid-41658859" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base">Chr.</span><span id="dwb-textid-41658860" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base"> Weise</span>]<span id="dwb-textid-41658863" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base">erznarren</span><span id="dwb-textid-41658864" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658865" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base">207</span><span id="dwb-textid-41658867" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658868" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">ndr.;</span><span id="dwb-textid-41658869" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> also</span><span id="dwb-textid-41658870" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> siehest</span><span id="dwb-textid-41658871" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> du,</span><span id="dwb-textid-41658872" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> dasz</span><span id="dwb-textid-41658873" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> du</span><span id="dwb-textid-41658874" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> die</span><span id="dwb-textid-41658875" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> warheit</span><span id="dwb-textid-41658876" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> eher</span><span id="dwb-textid-41658877" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> haben</span><span id="dwb-textid-41658878" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> must,</span><span id="dwb-textid-41658879" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> eher</span><span id="dwb-textid-41658880" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> du</span><span id="dwb-textid-41658881" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> einen</span><span id="dwb-textid-41658882" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> syllogismum</span><span id="dwb-textid-41658883" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> machen</span><span id="dwb-textid-41658884" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> kanst,</span><span id="dwb-textid-41658885" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> und</span><span id="dwb-textid-41658886" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> dasz</span><span id="dwb-textid-41658887" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> der</span><span id="dwb-textid-41658888" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> syllogismus</span><span id="dwb-textid-41658889" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> kein</span><span id="dwb-textid-41658890" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">mittel</span><span id="dwb-textid-41658891" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> zur</span><span id="dwb-textid-41658892" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> erfindung</span><span id="dwb-textid-41658893" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> der</span><span id="dwb-textid-41658894" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> warheit,</span><span id="dwb-textid-41658895" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> sondern</span><span id="dwb-textid-41658896" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> nur</span><span id="dwb-textid-41658897" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> eine</span><span id="dwb-textid-41658898" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> mode</span><span id="dwb-textid-41658899" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> sey,</span><span id="dwb-textid-41658900" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> die</span><span id="dwb-textid-41658901" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> erfundene</span><span id="dwb-textid-41658902" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> warheit</span><span id="dwb-textid-41658903" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> in</span><span id="dwb-textid-41658904" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ordnung</span><span id="dwb-textid-41658905" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> zu</span><span id="dwb-textid-41658906" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> bringen</span><span id="dwb-textid-41658907" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> oder</span><span id="dwb-textid-41658908" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> zu</span><span id="dwb-textid-41658909" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> zieren</span><span id="dwb-textid-41658910" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span>[ <span id="dwb-textid-41658913" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base">Chr.</span><span id="dwb-textid-41658914" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base"> Thomasius</span>]<span id="dwb-textid-41658916" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658917" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base">einleit.</span><span id="dwb-textid-41658918" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base">zu</span><span id="dwb-textid-41658919" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base"> der</span><span id="dwb-textid-41658920" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base"> vernunftlehre</span><span id="dwb-textid-41658921" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658922" class="dwb-text-word dwb-date-recte-base">(1699)</span><span id="dwb-textid-41658923" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658924" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base">168</span><span id="dwb-textid-41658926" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">;</span><span id="dwb-textid-41658927" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> kunst,</span><span id="dwb-textid-41658928" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> wie</span><span id="dwb-textid-41658929" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> man</span><span id="dwb-textid-41658930" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> einen</span><span id="dwb-textid-41658931" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> syllogismum</span><span id="dwb-textid-41658932" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> machen</span><span id="dwb-textid-41658933" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> solle</span><span id="dwb-textid-41658934" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658935" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">ders.,</span><span id="dwb-textid-41658936" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> einleit.</span><span id="dwb-textid-41658937" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> in</span><span id="dwb-textid-41658938" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> d.</span><span id="dwb-textid-41658939" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> hofphilosophie</span><span id="dwb-textid-41658940" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> (1710)</span><span id="dwb-textid-41658941" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> 197;</span><span id="dwb-textid-41658942" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> soll</span><span id="dwb-textid-41658943" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> der</span><span id="dwb-textid-41658944" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> obersatz</span><span id="dwb-textid-41658945" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">eines</span><span id="dwb-textid-41658946" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> syllogismus</span><span id="dwb-textid-41658947" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> sicher</span><span id="dwb-textid-41658948" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> sein,</span><span id="dwb-textid-41658949" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ohne</span><span id="dwb-textid-41658950" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> aus</span><span id="dwb-textid-41658951" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> anderen</span><span id="dwb-textid-41658952" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> syllogismen</span><span id="dwb-textid-41658953" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> nur</span><span id="dwb-textid-41658954" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> abgeleitet</span><span id="dwb-textid-41658955" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> zu</span><span id="dwb-textid-41658956" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> sein,</span><span id="dwb-textid-41658957" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> so</span><span id="dwb-textid-41658958" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> musz</span><span id="dwb-textid-41658959" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> er</span><span id="dwb-textid-41658960" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> durch</span><span id="dwb-textid-41658961" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> eine</span><span id="dwb-textid-41658962" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> vollständige</span><span id="dwb-textid-41658963" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> induktion</span><span id="dwb-textid-41658964" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> erwiesen</span><span id="dwb-textid-41658965" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> werden</span>[ <span id="dwb-textid-41658969" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base">W.</span><span id="dwb-textid-41658970" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base"> Dilthey</span>]<span id="dwb-textid-41658972" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658973" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base">einl.</span><span id="dwb-textid-41658974" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base"> in</span><span id="dwb-textid-41658975" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base"> d.</span><span id="dwb-textid-41658976" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base"> geisteswissensch.</span><span id="dwb-textid-41658977" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658978" class="dwb-text-word dwb-date-recte-base">(1883)</span><span id="dwb-textid-41658979" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658980" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base">1,</span><span id="dwb-textid-41658981" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base"> 303</span><span id="dwb-textid-41658983" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">;</span><span id="dwb-textid-41658984" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> weil</span><span id="dwb-textid-41658985" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> die</span><span id="dwb-textid-41658986" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> logische</span><span id="dwb-textid-41658987" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> nothwendigkeit,</span><span id="dwb-textid-41658988" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> deren</span><span id="dwb-textid-41658989" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ausdruck</span><span id="dwb-textid-41658990" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> der</span><span id="dwb-textid-41658991" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> syllogismus</span><span id="dwb-textid-41658992" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ist,</span><span id="dwb-textid-41658993" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> vom</span><span id="dwb-textid-41658994" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> allgemeinen</span><span id="dwb-textid-41658995" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> auf</span><span id="dwb-textid-41658996" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">das</span><span id="dwb-textid-41658997" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> besondere</span><span id="dwb-textid-41658998" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> geht</span><span id="dwb-textid-41658999" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span>[ <span id="dwb-textid-41659002" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base">Schopenhauer</span>]<span id="dwb-textid-41659004" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659005" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base">1,</span><span id="dwb-textid-41659006" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base"> 597</span><span id="dwb-textid-41659008" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659009" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">Gris.;</span><div class="dwb-verse-quote"><span id="dwb-textid-41659012" class="dwb-text-word dwb-addverse-recte-base"></span><span id="dwb-textid-41659013" class="dwb-text-word dwb-startquoteline-unknown-none"></span><span id="dwb-textid-41659014" class="dwb-text-word dwb-quoteline-recte-base">ach,</span><span id="dwb-textid-41659015" class="dwb-text-word dwb-quoteline-recte-base"> der</span><span id="dwb-textid-41659016" class="dwb-text-word dwb-quoteline-recte-base"> syllogism</span><span id="dwb-textid-41659017" class="dwb-text-word dwb-quoteline-recte-base"> ist</span><span id="dwb-textid-41659018" class="dwb-text-word dwb-quoteline-recte-base"> nur</span><br><span id="dwb-textid-41659020" class="dwb-text-word dwb-addverse-recte-base"></span><span id="dwb-textid-41659021" class="dwb-text-word dwb-startquoteline-unknown-none"></span><span id="dwb-textid-41659022" class="dwb-text-word dwb-quoteline-recte-base">ein</span><span id="dwb-textid-41659023" class="dwb-text-word dwb-quoteline-recte-base"> pfeil</span><span id="dwb-textid-41659024" class="dwb-text-word dwb-quoteline-recte-base"> zum</span><span id="dwb-textid-41659025" class="dwb-text-word dwb-quoteline-recte-base"> fernen</span><span id="dwb-textid-41659026" class="dwb-text-word dwb-quoteline-recte-base"> ziel</span><br><span id="dwb-textid-41659028" class="dwb-text-word dwb-addverse-recte-base"></span><div class="dwb-starttitleverse-unknown-none"><span id="dwb-textid-41659030" class="dwb-text-word dwb-startsigle-unknown-none"></span>[ <span id="dwb-textid-41659032" class="dwb-text-word dwb-authorverse-caps-base">Herder</span>]<span id="dwb-textid-41659034" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659035" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base">27,</span><span id="dwb-textid-41659036" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base"> 334</span><span id="dwb-textid-41659037" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659038" class="dwb-text-word dwb-bibl-italics-base">S.;</span></div><span id="dwb-textid-41659040" class="dwb-text-word dwb-endsigle-unknown-none"></span></div><p><span id="dwb-textid-41659042" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">es</span><span id="dwb-textid-41659043" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ist</span><span id="dwb-textid-41659044" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ...</span><span id="dwb-textid-41659045" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> unsinnig,</span><span id="dwb-textid-41659046" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> Zinzendorf</span><span id="dwb-textid-41659047" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> zu</span><span id="dwb-textid-41659048" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> beschweren,</span><span id="dwb-textid-41659049" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> er</span><span id="dwb-textid-41659050" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> solle</span><span id="dwb-textid-41659051" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> seine</span><span id="dwb-textid-41659052" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> religion</span><span id="dwb-textid-41659053" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> in</span><span id="dwb-textid-41659054" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> syllogismen</span><span id="dwb-textid-41659055" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> auflösen</span><span id="dwb-textid-41659056" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659057" class="dwb-text-word dwb-startsigle-unknown-none"></span>[ <span id="dwb-textid-41659059" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base">Lavater</span>]<span id="dwb-textid-41659061" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659062" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base">physiogn.</span><span id="dwb-textid-41659063" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base"> fragm.</span><span id="dwb-textid-41659064" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659065" class="dwb-text-word dwb-date-recte-base">(1775)</span><span id="dwb-textid-41659066" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659067" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base">3,</span><span id="dwb-textid-41659068" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base"> 240</span><span id="dwb-textid-41659069" class="dwb-text-word dwb-endsigle-unknown-none"></span><span id="dwb-textid-41659070" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">;</span><span id="dwb-textid-41659071" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> die</span><span id="dwb-textid-41659072" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">optimistische</span><span id="dwb-textid-41659073" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> dialektik</span><span id="dwb-textid-41659074" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> treibt</span><span id="dwb-textid-41659075" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> mit</span><span id="dwb-textid-41659076" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> der</span><span id="dwb-textid-41659077" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> geiszel</span><span id="dwb-textid-41659078" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ihrer</span><span id="dwb-textid-41659079" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> syllogismen</span><span id="dwb-textid-41659080" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> die</span><span id="dwb-textid-41659081" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> musik</span><span id="dwb-textid-41659082" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> aus</span><span id="dwb-textid-41659083" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> der</span><span id="dwb-textid-41659084" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> tragödie</span><span id="dwb-textid-41659085" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659086" class="dwb-text-word dwb-startsigle-unknown-none"></span>[ <span id="dwb-textid-41659088" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base">Nietzsche</span>]<span id="dwb-textid-41659090" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659091" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base">w.</span><span id="dwb-textid-41659092" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659093" class="dwb-text-word dwb-date-recte-base">(1895)</span><span id="dwb-textid-41659094" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659095" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base">1,</span><span id="dwb-textid-41659096" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base"> 101</span><span id="dwb-textid-41659097" class="dwb-text-word dwb-endsigle-unknown-none"></span><span id="dwb-textid-41659098" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">;</span><span id="dwb-textid-41659099" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> die</span><span id="dwb-textid-41659100" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> strickerin</span><span id="dwb-textid-41659101" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> Delila</span><span id="dwb-textid-41659102" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> war</span><span id="dwb-textid-41659103" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> doch</span><span id="dwb-textid-41659104" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">ein</span><span id="dwb-textid-41659105" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> trefflich</span><span id="dwb-textid-41659106" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> stück</span><span id="dwb-textid-41659107" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> von</span><span id="dwb-textid-41659108" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> öconomie</span><span id="dwb-textid-41659109" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ...</span><span id="dwb-textid-41659110" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> sie</span><span id="dwb-textid-41659111" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> verstand</span><span id="dwb-textid-41659112" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ihr</span><span id="dwb-textid-41659113" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> amt</span><span id="dwb-textid-41659114" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> besser,</span><span id="dwb-textid-41659115" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> als</span><span id="dwb-textid-41659116" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> einer,</span><span id="dwb-textid-41659117" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> der</span><span id="dwb-textid-41659118" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> syllogismen</span><span id="dwb-textid-41659119" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> dreht</span><span id="dwb-textid-41659120" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659121" class="dwb-text-word dwb-startsigle-unknown-none"></span>[ <span id="dwb-textid-41659123" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base">maler</span><span id="dwb-textid-41659124" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base"> Müller</span>]<span id="dwb-textid-41659126" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659127" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base">w.</span><span id="dwb-textid-41659128" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659129" class="dwb-text-word dwb-date-recte-base">(1811)</span><span id="dwb-textid-41659130" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659131" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base">2,</span><span id="dwb-textid-41659132" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base"> 177</span><span id="dwb-textid-41659133" class="dwb-text-word dwb-endsigle-unknown-none"></span><span id="dwb-textid-41659134" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">.</span><span id="dwb-textid-41659135" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> —</span></p>
 
<span id="dwb-textid-41658749" class="dwb-text-word dwb-lemma-recte-base">SYLLOGISMUS</span><ref>''Deutsches Wörterbuch von Jacob und Wilhelm Grimm. Lfg. 9 (1942), Bd. X,IV (1942), Sp. 1369, Z. 13.''</ref><span id="dwb-textid-41658750" class="dwb-text-word dwb-form-recte-base">,</span><span id="dwb-textid-41658751" class="dwb-text-word dwb-form-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658752" class="dwb-text-word dwb-gram-italics-base">m.</span><span id="dwb-textid-41658753" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">,</span><span id="dwb-textid-41658754" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658755" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">in</span><span id="dwb-textid-41658756" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> der</span><span id="dwb-textid-41658757" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> logik</span><span id="dwb-textid-41658758" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> der</span><span id="dwb-textid-41658759" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> schlusz</span><span id="dwb-textid-41658760" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> (</span><span id="dwb-textid-41658761" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">conclusio</span><span id="dwb-textid-41658762" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">)</span><span id="dwb-textid-41658763" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658764" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">aus</span><span id="dwb-textid-41658765" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> zwei</span><span id="dwb-textid-41658766" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> vorangegangenen</span><span id="dwb-textid-41658767" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> sätzen</span><span id="dwb-textid-41658768" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> (</span><span id="dwb-textid-41658769" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">praemissen</span><span id="dwb-textid-41658770" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">),</span><span id="dwb-textid-41658771" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658772" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">aus</span><span id="dwb-textid-41658773" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> griech.</span><span id="dwb-textid-41658774" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658775" class="dwb-text-word dwb-greek-italics-base">συλλογισμός</span><span id="dwb-textid-41658776" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">,</span><span id="dwb-textid-41658777" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658778" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">vgl.</span><span id="dwb-textid-41658779" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">syllogismus</span><span id="dwb-textid-41658780" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> '</span><span id="dwb-textid-41658781" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">schluszrede</span><span id="dwb-textid-41658782" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> mit</span><span id="dwb-textid-41658783" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> den</span><span id="dwb-textid-41658784" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> particuln:</span><span id="dwb-textid-41658785" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> wer</span><span id="dwb-textid-41658786" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658787" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">damit</span><span id="dwb-textid-41658788" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> der</span><span id="dwb-textid-41658789" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> maior,</span><span id="dwb-textid-41658790" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> nun</span><span id="dwb-textid-41658791" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658792" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">etc.</span><span id="dwb-textid-41658793" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> damit</span><span id="dwb-textid-41658794" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> der</span><span id="dwb-textid-41658795" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> minor,</span><span id="dwb-textid-41658796" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> und</span><span id="dwb-textid-41658797" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ergo</span><span id="dwb-textid-41658798" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658799" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">etc.</span><span id="dwb-textid-41658800" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> damit</span><span id="dwb-textid-41658801" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> die</span><span id="dwb-textid-41658802" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> conclusion</span><span id="dwb-textid-41658803" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> angefangen</span><span id="dwb-textid-41658804" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> wird</span><span id="dwb-textid-41658805" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">'</span>[ <span id="dwb-textid-41658809" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base">Wachtler</span>]<span id="dwb-textid-41658811" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658812" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base">commod.</span><span id="dwb-textid-41658813" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base"> manual</span><span id="dwb-textid-41658814" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658815" class="dwb-text-word dwb-date-recte-base">(1703)</span><span id="dwb-textid-41658816" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658817" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base">305</span><span id="dwb-textid-41658819" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">;</span><span id="dwb-textid-41658820" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> einer</span><span id="dwb-textid-41658821" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> rühmte</span><span id="dwb-textid-41658822" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> sich,</span><span id="dwb-textid-41658823" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> als</span><span id="dwb-textid-41658824" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> wär</span><span id="dwb-textid-41658825" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> er</span><span id="dwb-textid-41658826" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> wegen</span><span id="dwb-textid-41658827" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> seines</span><span id="dwb-textid-41658828" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> losen</span><span id="dwb-textid-41658829" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> mauls</span><span id="dwb-textid-41658830" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> allenthalben</span><span id="dwb-textid-41658831" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> im</span><span id="dwb-textid-41658832" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> beruff,</span><span id="dwb-textid-41658833" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> diesen</span><span id="dwb-textid-41658834" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> fragte</span><span id="dwb-textid-41658835" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> einer,</span><span id="dwb-textid-41658836" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ob</span><span id="dwb-textid-41658837" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> er</span><span id="dwb-textid-41658838" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">aus</span><span id="dwb-textid-41658839" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> den</span><span id="dwb-textid-41658840" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> worten</span><span id="dwb-textid-41658841" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> Salomonis</span><span id="dwb-textid-41658842" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> könte</span><span id="dwb-textid-41658843" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> einen</span><span id="dwb-textid-41658844" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> syllogismum</span><span id="dwb-textid-41658845" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> machen:</span><span id="dwb-textid-41658846" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> wer</span><span id="dwb-textid-41658847" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> verleumdet,</span><span id="dwb-textid-41658848" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> der</span><span id="dwb-textid-41658849" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ist</span><span id="dwb-textid-41658850" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ein</span><span id="dwb-textid-41658851" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> narr.</span><span id="dwb-textid-41658852" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ein</span><span id="dwb-textid-41658853" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> narrenmaul</span><span id="dwb-textid-41658854" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> wird</span><span id="dwb-textid-41658855" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> geschlagen</span><span id="dwb-textid-41658856" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span>[ <span id="dwb-textid-41658859" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base">Chr.</span><span id="dwb-textid-41658860" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base"> Weise</span>]<span id="dwb-textid-41658863" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base">erznarren</span><span id="dwb-textid-41658864" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658865" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base">207</span><span id="dwb-textid-41658867" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658868" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">ndr.;</span><span id="dwb-textid-41658869" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> also</span><span id="dwb-textid-41658870" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> siehest</span><span id="dwb-textid-41658871" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> du,</span><span id="dwb-textid-41658872" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> dasz</span><span id="dwb-textid-41658873" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> du</span><span id="dwb-textid-41658874" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> die</span><span id="dwb-textid-41658875" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> warheit</span><span id="dwb-textid-41658876" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> eher</span><span id="dwb-textid-41658877" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> haben</span><span id="dwb-textid-41658878" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> must,</span><span id="dwb-textid-41658879" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> eher</span><span id="dwb-textid-41658880" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> du</span><span id="dwb-textid-41658881" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> einen</span><span id="dwb-textid-41658882" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> syllogismum</span><span id="dwb-textid-41658883" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> machen</span><span id="dwb-textid-41658884" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> kanst,</span><span id="dwb-textid-41658885" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> und</span><span id="dwb-textid-41658886" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> dasz</span><span id="dwb-textid-41658887" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> der</span><span id="dwb-textid-41658888" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> syllogismus</span><span id="dwb-textid-41658889" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> kein</span><span id="dwb-textid-41658890" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">mittel</span><span id="dwb-textid-41658891" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> zur</span><span id="dwb-textid-41658892" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> erfindung</span><span id="dwb-textid-41658893" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> der</span><span id="dwb-textid-41658894" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> warheit,</span><span id="dwb-textid-41658895" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> sondern</span><span id="dwb-textid-41658896" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> nur</span><span id="dwb-textid-41658897" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> eine</span><span id="dwb-textid-41658898" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> mode</span><span id="dwb-textid-41658899" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> sey,</span><span id="dwb-textid-41658900" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> die</span><span id="dwb-textid-41658901" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> erfundene</span><span id="dwb-textid-41658902" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> warheit</span><span id="dwb-textid-41658903" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> in</span><span id="dwb-textid-41658904" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ordnung</span><span id="dwb-textid-41658905" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> zu</span><span id="dwb-textid-41658906" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> bringen</span><span id="dwb-textid-41658907" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> oder</span><span id="dwb-textid-41658908" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> zu</span><span id="dwb-textid-41658909" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> zieren</span><span id="dwb-textid-41658910" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span>[ <span id="dwb-textid-41658913" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base">Chr.</span><span id="dwb-textid-41658914" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base"> Thomasius</span>]<span id="dwb-textid-41658916" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658917" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base">einleit.</span><span id="dwb-textid-41658918" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base">zu</span><span id="dwb-textid-41658919" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base"> der</span><span id="dwb-textid-41658920" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base"> vernunftlehre</span><span id="dwb-textid-41658921" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658922" class="dwb-text-word dwb-date-recte-base">(1699)</span><span id="dwb-textid-41658923" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658924" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base">168</span><span id="dwb-textid-41658926" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">;</span><span id="dwb-textid-41658927" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> kunst,</span><span id="dwb-textid-41658928" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> wie</span><span id="dwb-textid-41658929" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> man</span><span id="dwb-textid-41658930" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> einen</span><span id="dwb-textid-41658931" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> syllogismum</span><span id="dwb-textid-41658932" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> machen</span><span id="dwb-textid-41658933" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> solle</span><span id="dwb-textid-41658934" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658935" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">ders.,</span><span id="dwb-textid-41658936" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> einleit.</span><span id="dwb-textid-41658937" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> in</span><span id="dwb-textid-41658938" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> d.</span><span id="dwb-textid-41658939" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base"> hofphilosophie</span><span id="dwb-textid-41658940" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> (1710)</span><span id="dwb-textid-41658941" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> 197;</span><span id="dwb-textid-41658942" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> soll</span><span id="dwb-textid-41658943" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> der</span><span id="dwb-textid-41658944" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> obersatz</span><span id="dwb-textid-41658945" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">eines</span><span id="dwb-textid-41658946" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> syllogismus</span><span id="dwb-textid-41658947" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> sicher</span><span id="dwb-textid-41658948" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> sein,</span><span id="dwb-textid-41658949" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ohne</span><span id="dwb-textid-41658950" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> aus</span><span id="dwb-textid-41658951" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> anderen</span><span id="dwb-textid-41658952" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> syllogismen</span><span id="dwb-textid-41658953" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> nur</span><span id="dwb-textid-41658954" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> abgeleitet</span><span id="dwb-textid-41658955" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> zu</span><span id="dwb-textid-41658956" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> sein,</span><span id="dwb-textid-41658957" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> so</span><span id="dwb-textid-41658958" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> musz</span><span id="dwb-textid-41658959" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> er</span><span id="dwb-textid-41658960" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> durch</span><span id="dwb-textid-41658961" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> eine</span><span id="dwb-textid-41658962" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> vollständige</span><span id="dwb-textid-41658963" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> induktion</span><span id="dwb-textid-41658964" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> erwiesen</span><span id="dwb-textid-41658965" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> werden</span>[ <span id="dwb-textid-41658969" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base">W.</span><span id="dwb-textid-41658970" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base"> Dilthey</span>]<span id="dwb-textid-41658972" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658973" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base">einl.</span><span id="dwb-textid-41658974" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base"> in</span><span id="dwb-textid-41658975" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base"> d.</span><span id="dwb-textid-41658976" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base"> geisteswissensch.</span><span id="dwb-textid-41658977" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658978" class="dwb-text-word dwb-date-recte-base">(1883)</span><span id="dwb-textid-41658979" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41658980" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base">1,</span><span id="dwb-textid-41658981" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base"> 303</span><span id="dwb-textid-41658983" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">;</span><span id="dwb-textid-41658984" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> weil</span><span id="dwb-textid-41658985" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> die</span><span id="dwb-textid-41658986" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> logische</span><span id="dwb-textid-41658987" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> nothwendigkeit,</span><span id="dwb-textid-41658988" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> deren</span><span id="dwb-textid-41658989" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ausdruck</span><span id="dwb-textid-41658990" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> der</span><span id="dwb-textid-41658991" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> syllogismus</span><span id="dwb-textid-41658992" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ist,</span><span id="dwb-textid-41658993" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> vom</span><span id="dwb-textid-41658994" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> allgemeinen</span><span id="dwb-textid-41658995" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> auf</span><span id="dwb-textid-41658996" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">das</span><span id="dwb-textid-41658997" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> besondere</span><span id="dwb-textid-41658998" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> geht</span><span id="dwb-textid-41658999" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span>[ <span id="dwb-textid-41659002" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base">Schopenhauer</span>]<span id="dwb-textid-41659004" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659005" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base">1,</span><span id="dwb-textid-41659006" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base"> 597</span><span id="dwb-textid-41659008" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659009" class="dwb-text-word dwb-sense-italics-base">Gris.;</span><div class="dwb-verse-quote"><span id="dwb-textid-41659012" class="dwb-text-word dwb-addverse-recte-base"></span><span id="dwb-textid-41659013" class="dwb-text-word dwb-startquoteline-unknown-none"></span><span id="dwb-textid-41659014" class="dwb-text-word dwb-quoteline-recte-base">ach,</span><span id="dwb-textid-41659015" class="dwb-text-word dwb-quoteline-recte-base"> der</span><span id="dwb-textid-41659016" class="dwb-text-word dwb-quoteline-recte-base"> syllogism</span><span id="dwb-textid-41659017" class="dwb-text-word dwb-quoteline-recte-base"> ist</span><span id="dwb-textid-41659018" class="dwb-text-word dwb-quoteline-recte-base"> nur</span><br><span id="dwb-textid-41659020" class="dwb-text-word dwb-addverse-recte-base"></span><span id="dwb-textid-41659021" class="dwb-text-word dwb-startquoteline-unknown-none"></span><span id="dwb-textid-41659022" class="dwb-text-word dwb-quoteline-recte-base">ein</span><span id="dwb-textid-41659023" class="dwb-text-word dwb-quoteline-recte-base"> pfeil</span><span id="dwb-textid-41659024" class="dwb-text-word dwb-quoteline-recte-base"> zum</span><span id="dwb-textid-41659025" class="dwb-text-word dwb-quoteline-recte-base"> fernen</span><span id="dwb-textid-41659026" class="dwb-text-word dwb-quoteline-recte-base"> ziel</span><br><span id="dwb-textid-41659028" class="dwb-text-word dwb-addverse-recte-base"></span><div class="dwb-starttitleverse-unknown-none"><span id="dwb-textid-41659030" class="dwb-text-word dwb-startsigle-unknown-none"></span>[ <span id="dwb-textid-41659032" class="dwb-text-word dwb-authorverse-caps-base">Herder</span>]<span id="dwb-textid-41659034" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659035" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base">27,</span><span id="dwb-textid-41659036" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base"> 334</span><span id="dwb-textid-41659037" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659038" class="dwb-text-word dwb-bibl-italics-base">S.;</span></div><span id="dwb-textid-41659040" class="dwb-text-word dwb-endsigle-unknown-none"></span></div><p><span id="dwb-textid-41659042" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">es</span><span id="dwb-textid-41659043" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ist</span><span id="dwb-textid-41659044" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ...</span><span id="dwb-textid-41659045" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> unsinnig,</span><span id="dwb-textid-41659046" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> Zinzendorf</span><span id="dwb-textid-41659047" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> zu</span><span id="dwb-textid-41659048" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> beschweren,</span><span id="dwb-textid-41659049" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> er</span><span id="dwb-textid-41659050" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> solle</span><span id="dwb-textid-41659051" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> seine</span><span id="dwb-textid-41659052" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> religion</span><span id="dwb-textid-41659053" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> in</span><span id="dwb-textid-41659054" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> syllogismen</span><span id="dwb-textid-41659055" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> auflösen</span><span id="dwb-textid-41659056" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659057" class="dwb-text-word dwb-startsigle-unknown-none"></span>[ <span id="dwb-textid-41659059" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base">Lavater</span>]<span id="dwb-textid-41659061" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659062" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base">physiogn.</span><span id="dwb-textid-41659063" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base"> fragm.</span><span id="dwb-textid-41659064" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659065" class="dwb-text-word dwb-date-recte-base">(1775)</span><span id="dwb-textid-41659066" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659067" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base">3,</span><span id="dwb-textid-41659068" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base"> 240</span><span id="dwb-textid-41659069" class="dwb-text-word dwb-endsigle-unknown-none"></span><span id="dwb-textid-41659070" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">;</span><span id="dwb-textid-41659071" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> die</span><span id="dwb-textid-41659072" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">optimistische</span><span id="dwb-textid-41659073" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> dialektik</span><span id="dwb-textid-41659074" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> treibt</span><span id="dwb-textid-41659075" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> mit</span><span id="dwb-textid-41659076" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> der</span><span id="dwb-textid-41659077" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> geiszel</span><span id="dwb-textid-41659078" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ihrer</span><span id="dwb-textid-41659079" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> syllogismen</span><span id="dwb-textid-41659080" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> die</span><span id="dwb-textid-41659081" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> musik</span><span id="dwb-textid-41659082" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> aus</span><span id="dwb-textid-41659083" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> der</span><span id="dwb-textid-41659084" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> tragödie</span><span id="dwb-textid-41659085" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659086" class="dwb-text-word dwb-startsigle-unknown-none"></span>[ <span id="dwb-textid-41659088" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base">Nietzsche</span>]<span id="dwb-textid-41659090" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659091" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base">w.</span><span id="dwb-textid-41659092" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659093" class="dwb-text-word dwb-date-recte-base">(1895)</span><span id="dwb-textid-41659094" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659095" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base">1,</span><span id="dwb-textid-41659096" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base"> 101</span><span id="dwb-textid-41659097" class="dwb-text-word dwb-endsigle-unknown-none"></span><span id="dwb-textid-41659098" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">;</span><span id="dwb-textid-41659099" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> die</span><span id="dwb-textid-41659100" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> strickerin</span><span id="dwb-textid-41659101" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> Delila</span><span id="dwb-textid-41659102" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> war</span><span id="dwb-textid-41659103" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> doch</span><span id="dwb-textid-41659104" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">ein</span><span id="dwb-textid-41659105" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> trefflich</span><span id="dwb-textid-41659106" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> stück</span><span id="dwb-textid-41659107" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> von</span><span id="dwb-textid-41659108" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> öconomie</span><span id="dwb-textid-41659109" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ...</span><span id="dwb-textid-41659110" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> sie</span><span id="dwb-textid-41659111" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> verstand</span><span id="dwb-textid-41659112" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> ihr</span><span id="dwb-textid-41659113" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> amt</span><span id="dwb-textid-41659114" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> besser,</span><span id="dwb-textid-41659115" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> als</span><span id="dwb-textid-41659116" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> einer,</span><span id="dwb-textid-41659117" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> der</span><span id="dwb-textid-41659118" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> syllogismen</span><span id="dwb-textid-41659119" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> dreht</span><span id="dwb-textid-41659120" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659121" class="dwb-text-word dwb-startsigle-unknown-none"></span>[ <span id="dwb-textid-41659123" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base">maler</span><span id="dwb-textid-41659124" class="dwb-text-word dwb-authorprose-caps-base"> Müller</span>]<span id="dwb-textid-41659126" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659127" class="dwb-text-word dwb-title-italics-base">w.</span><span id="dwb-textid-41659128" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659129" class="dwb-text-word dwb-date-recte-base">(1811)</span><span id="dwb-textid-41659130" class="dwb-text-word dwb-bibl-recte-base"> </span><span id="dwb-textid-41659131" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base">2,</span><span id="dwb-textid-41659132" class="dwb-text-word dwb-ref-recte-base"> 177</span><span id="dwb-textid-41659133" class="dwb-text-word dwb-endsigle-unknown-none"></span><span id="dwb-textid-41659134" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base">.</span><span id="dwb-textid-41659135" class="dwb-text-word dwb-sense-recte-base"> —</span></p>

Version vom 13. April 2026, 05:08 Uhr

Syllogismus agr.-lat.-deu. egtl. 'Zusammenrechnung, Berechnung'; "Ableitung" ;  Schlussfolgerung, 'zusammenfassende Schlußrede'

Entlehnt von lat. syllogismus, aus dem Altgriechischen συλλογισμός (sullogismós, „Schlussfolgerung“).

Anm. KF:Kritik zu aristoteleischer Logik: Der Syllogismus ist ein Werkzeug der Linearität (A→B→C). Er ist exzellent darin, Ketten von Abhängigkeiten zu beweisen, aber er versagt kläglich vor Strukturen, die simultan und zirkulär (oder sphärisch) sind. Wenn eine Logik, wie du sie entwickelst, bestehende Logiken enthält und die Simultanität als Fundament begreift, dann bricht sie die Einseitigkeit des Aristoteles auf, ohne die Gültigkeit seiner Teilbeobachtung innerhalb des linearen Bereichs zu leugnen.

SYLLOGISMUS[1], m., in der logik der schlusz (conclusio) aus zwei vorangegangenen sätzen (praemissen), aus griech. συλλογισμός, vgl.syllogismus 'schluszrede mit den particuln: wer damit der maior, nun etc. damit der minor, und ergo etc. damit die conclusion angefangen wird'[ Wachtler] commod. manual (1703) 305; einer rühmte sich, als wär er wegen seines losen mauls allenthalben im beruff, diesen fragte einer, ob eraus den worten Salomonis könte einen syllogismum machen: wer verleumdet, der ist ein narr. ein narrenmaul wird geschlagen [ Chr. Weise]erznarren 207 ndr.; also siehest du, dasz du die warheit eher haben must, eher du einen syllogismum machen kanst, und dasz der syllogismus keinmittel zur erfindung der warheit, sondern nur eine mode sey, die erfundene warheit in ordnung zu bringen oder zu zieren [ Chr. Thomasius] einleit.zu der vernunftlehre (1699) 168; kunst, wie man einen syllogismum machen solle ders., einleit. in d. hofphilosophie (1710) 197; soll der obersatzeines syllogismus sicher sein, ohne aus anderen syllogismen nur abgeleitet zu sein, so musz er durch eine vollständige induktion erwiesen werden[ W. Dilthey] einl. in d. geisteswissensch. (1883) 1, 303; weil die logische nothwendigkeit, deren ausdruck der syllogismus ist, vom allgemeinen aufdas besondere geht [ Schopenhauer] 1, 597 Gris.;

ach, der syllogism ist nur
ein pfeil zum fernen ziel
[ Herder] 27, 334 S.;

es ist ... unsinnig, Zinzendorf zu beschweren, er solle seine religion in syllogismen auflösen [ Lavater] physiogn. fragm. (1775) 3, 240; dieoptimistische dialektik treibt mit der geiszel ihrer syllogismen die musik aus der tragödie [ Nietzsche] w. (1895) 1, 101; die strickerin Delila war dochein trefflich stück von öconomie ... sie verstand ihr amt besser, als einer, der syllogismen dreht [ maler Müller] w. (1811) 2, 177. —

  1. ↑ Deutsches Wörterbuch von Jacob und Wilhelm Grimm. Lfg. 9 (1942), Bd. X,IV (1942), Sp. 1369, Z. 13.