„prehendō“ – Versionsunterschied
| [ungesichtete Version] | [ungesichtete Version] |
Keine Bearbeitungszusammenfassung |
Keine Bearbeitungszusammenfassung |
||
| Zeile 1: | Zeile 1: | ||
[[pre-]][[hendō]] {{lat.}} [[sgm.]] 'vorhanden, vor Händen', '[[vorgreifen]], [[ergreifen]], [[begreifen]], [[fangen]], vorhalten, festhalten…' | |||
From <span class="etyl">[[wikipedia:Proto-Italic_language|Proto-Italic]]</span> <em class="Latn mention" lang="itc-pro">*praiɣendō</em>, equivalent to <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:prae-#Latin|prae-]]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="mention-gloss-double-quote">“</span><span class="mention-gloss">fore-, pre-</span><span class="mention-gloss-double-quote">”</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span> + <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:Reconstruction:Latin/hendo|*hendō]]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="mention-gloss-double-quote">“</span><span class="mention-gloss">to take, seize</span><span class="mention-gloss-double-quote">”</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span> (not attested without prefix), from <span class="etyl">[[wikipedia:Proto-Indo-European_language|Proto-Indo-European]]</span> <em class="Latn mention" lang="ine-pro">[[wikt:Reconstruction:Proto-Indo-European/gʰed-|*gʰed-]]</em>; akin to <span class="etyl">[[wikipedia:Ancient_Greek|Ancient Greek]]</span> <em class="Polyt mention" lang="grc">[[wikt:χανδάνω#Ancient_Greek|χανδάνω]]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span lang="grc-Latn" class="mention-tr tr Latn">khandánō</span>, <span class="mention-gloss-double-quote">“</span><span class="mention-gloss">hold, contain</span><span class="mention-gloss-double-quote">”</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span>, and <span class="etyl">[[wikipedia:English_language|English]]</span> | From <span class="etyl">[[wikipedia:Proto-Italic_language|Proto-Italic]]</span> <em class="Latn mention" lang="itc-pro">*praiɣendō</em>, equivalent to <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:prae-#Latin|prae-]]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="mention-gloss-double-quote">“</span><span class="mention-gloss">fore-, pre-</span><span class="mention-gloss-double-quote">”</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span> + <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:Reconstruction:Latin/hendo|*hendō]]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="mention-gloss-double-quote">“</span><span class="mention-gloss">to take, seize</span><span class="mention-gloss-double-quote">”</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span> (not attested without prefix), from <span class="etyl">[[wikipedia:Proto-Indo-European_language|Proto-Indo-European]]</span> <em class="Latn mention" lang="ine-pro">[[wikt:Reconstruction:Proto-Indo-European/gʰed-|*gʰed-]]</em>; akin to <span class="etyl">[[wikipedia:Ancient_Greek|Ancient Greek]]</span> <em class="Polyt mention" lang="grc">[[wikt:χανδάνω#Ancient_Greek|χανδάνω]]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span lang="grc-Latn" class="mention-tr tr Latn">khandánō</span>, <span class="mention-gloss-double-quote">“</span><span class="mention-gloss">hold, contain</span><span class="mention-gloss-double-quote">”</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span>, and <span class="etyl">[[wikipedia:English_language|English]]</span> The vowel probably underwent regular reduction in prefixed variants (''*-praind- > -prēnd-'') and was backported into the base form. Related to <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:praeda#Latin|praeda]]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="mention-gloss-double-quote">“</span><span class="mention-gloss">prey</span><span class="mention-gloss-double-quote">”</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span> and <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:hedera#Latin|hedera]]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="mention-gloss-double-quote">“</span><span class="mention-gloss">ivy</span><span class="mention-gloss-double-quote">”</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span>.<sup id="cite_ref-1" class="reference">[[wikt:prehendo#cite_note-1|[1]]]</sup> | ||
= | Aus uital. *praiɣendō, äquivalent zu ''[[prae-]]'' „vornan-, vor-“ + *''[[hendō]]'' „nehmen, ergreifen“) (nicht ohne Präfix bezeugt), aus uig. *[[gʰed-]]; ähnlich dem altgriechischen χανδάνω ''[[chandánō]]'', „halten, enthalten“ und engl. <em class="Latn mention" lang="en">[[wikt:get#English|get]]</em>. Der Vokal wurde wahrscheinlich in vorangestellten Varianten (*-praind- > -prēnd-) regelmäßig reduziert und in die Grundform zurückportiert. Verwandt mit ''[[praeda]]'' „Beute“ und ''[[hedera]]'' „Efeu“. | ||
=== <span id="Verb">Verb</span> === | |||
prehendō (Präsens-Infinitiv prehendere, Perfekt-Aktiv prehendī, supine prehēnsum); dritte Konjugation | |||
# zugreifen, ergreifen, greifen, packen, schnappen, nehmen, fangen | |||
## Synonyme: <span class="nyms synonym"><span lang="la" class="Latn">[[wikt:comprehendo#Latin|comprehendō]]</span>, <span lang="la" class="Latn">[[wikt:deprehendo#Latin|dēprehendō]]</span>, <span lang="la" class="Latn">[[wikt:apprehendo#Latin|apprehendō]]</span>, <span lang="la" class="Latn">[[wikt:capesso#Latin|capessō]]</span>, <span lang="la" class="Latn">[[wikt:teneo#Latin|teneō]]</span>, <span lang="la" class="Latn">[[wikt:capio#Latin|capiō]]</span>, <span lang="la" class="Latn">[[wikt:arripio#Latin|arripiō]]</span>, <span lang="la" class="Latn">[[wikt:sumo#Latin|sūmō]]</span>, <span lang="la" class="Latn">[[wikt:prehenso#Latin|prehēnsō]]</span></span> | |||
# jemanden festhalten, um mit ihm zu sprechen, ihn anzusprechen, zu legen oder zu ergreifen | |||
#:<span class="nyms synonym"><span | # überraschen, auf frischer Tat ertappt | ||
# | ## Synonyme: <span class="nyms synonym"><span lang="la" class="Latn">[[wikt:opprimo#Latin|opprimō]]</span>, <span lang="la" class="Latn">[[wikt:deprehendo#Latin|dēprehendō]]</span></span> | ||
# | # (von Bäumen), um Wurzeln zu schlagen | ||
#:<span class="nyms synonym"><span | # (poetisch) erlangen, erreichen, | ||
# | ## Synonyme: <span class="nyms synonym"><span lang="la" class="Latn">[[wikt:pervenio#Latin|perveniō]]</span>, <span lang="la" class="Latn">[[wikt:advenio#Latin|adveniō]]</span>, <span lang="la" class="Latn">[[wikt:evado#Latin|ēvādō]]</span>, <span lang="la" class="Latn">[[wikt:obeo#Latin|obeō]]</span>, <span lang="la" class="Latn">[[wikt:adsum#Latin|adsum]]</span>, <span lang="la" class="Latn">[[wikt:teneo#Latin|teneō]]</span>, <span lang="la" class="Latn">[[wikt:tango#Latin|tangō]]</span></span> | ||
# | # (poetisch) mit dem Auge aufnehmen, erreichen oder umarmen | ||
#:<span class="nyms synonym"><span | # (im übertragenen Sinne, selten, des Geistes) ergreifen, begreifen, verstehen, begreifen | ||
# | |||
# | |||
==== <span id="Usage_notes">Usage notes</span> ==== | ==== <span id="Usage_notes">Usage notes</span> ==== | ||
Used in the following constructions: (3) uses the ablative, the genitive or <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:in#Latin|in]]</em> with the ablative. | |||
<span id="Pronunciation">Pronunciation</span> | |||
*<span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[https://en.wikipedia.org/wiki/Classical_Latin Classical]</span><span class="ib-brac">)</span> [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet IPA]<sup>([https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Latin_pronunciation key])</sup>: <span class="IPA">/preˈhen.doː/</span>, <span class="IPA">[preˈ(ɦ)ɛn̪d̪oː]</span> | |||
*<span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[https://en.wikipedia.org/wiki/Latin_phonology_and_orthography#Ecclesiastical_pronunciation modern Italianate Ecclesiastical]</span><span class="ib-brac">)</span> [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet IPA]<sup>([https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Latin_pronunciation key])</sup>: <span class="IPA">/preˈen.do/</span>, <span class="IPA">[preˈɛn̪d̪o]</span> | |||
Version vom 23. April 2024, 07:05 Uhr
pre-hendō Vorlage:lat. sgm. 'vorhanden, vor Händen', 'vorgreifen, ergreifen, begreifen, fangen, vorhalten, festhalten…'
From Proto-Italic *praiɣendō, equivalent to prae- (“fore-, pre-”) + *hendō (“to take, seize”) (not attested without prefix), from Proto-Indo-European *gʰed-; akin to Ancient Greek χανδάνω (khandánō, “hold, contain”), and English The vowel probably underwent regular reduction in prefixed variants (*-praind- > -prēnd-) and was backported into the base form. Related to praeda (“prey”) and hedera (“ivy”).[1]
Aus uital. *praiɣendō, äquivalent zu prae- „vornan-, vor-“ + *hendō „nehmen, ergreifen“) (nicht ohne Präfix bezeugt), aus uig. *gʰed-; ähnlich dem altgriechischen χανδάνω chandánō, „halten, enthalten“ und engl. get. Der Vokal wurde wahrscheinlich in vorangestellten Varianten (*-praind- > -prēnd-) regelmäßig reduziert und in die Grundform zurückportiert. Verwandt mit praeda „Beute“ und hedera „Efeu“.
Verb
prehendō (Präsens-Infinitiv prehendere, Perfekt-Aktiv prehendī, supine prehēnsum); dritte Konjugation
- zugreifen, ergreifen, greifen, packen, schnappen, nehmen, fangen
- Synonyme: comprehendō, dēprehendō, apprehendō, capessō, teneō, capiō, arripiō, sūmō, prehēnsō
- jemanden festhalten, um mit ihm zu sprechen, ihn anzusprechen, zu legen oder zu ergreifen
- überraschen, auf frischer Tat ertappt
- Synonyme: opprimō, dēprehendō
- (von Bäumen), um Wurzeln zu schlagen
- (poetisch) erlangen, erreichen,
- (poetisch) mit dem Auge aufnehmen, erreichen oder umarmen
- (im übertragenen Sinne, selten, des Geistes) ergreifen, begreifen, verstehen, begreifen
Usage notes
Used in the following constructions: (3) uses the ablative, the genitive or in with the ablative.
Pronunciation