„bonus“ – Versionsunterschied
Erscheinungsbild
| [ungesichtete Version] | [ungesichtete Version] |
Keine Bearbeitungszusammenfassung |
Keine Bearbeitungszusammenfassung |
||
| Zeile 9: | Zeile 9: | ||
*<span class="etyl">[https://en.wikipedia.org/wiki/Proto-Indo-European_language Proto-Indo-European]</span> <em class="Latn mention" lang="ine-pro">[https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Indo-European/dwey- *dwey-]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="mention-gloss-double-quote">“</span><span class="mention-gloss">to fear</span><span class="mention-gloss-double-quote">”</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span>, source of <span class="etyl">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_Greek Ancient Greek]</span> <em class="Polyt mention" lang="grc">[https://en.wiktionary.org/wiki/%CE%B4%CE%AD%CE%BF%CF%82#Ancient_Greek δέος]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="mention-tr tr Latn" lang="grc-Latn">déos</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span>, <em class="Polyt mention" lang="grc">[https://en.wiktionary.org/wiki/%CE%B4%CE%B5%CE%B9%CE%BD%CF%8C%CF%82#Ancient_Greek δεινός]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="mention-tr tr Latn" lang="grc-Latn">deinós</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span>, <em class="Polyt mention" lang="grc">[https://en.wiktionary.org/wiki/%CE%B4%CE%B5%CE%B9%CE%BB%CF%8C%CF%82#Ancient_Greek δειλός]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="mention-tr tr Latn" lang="grc-Latn">deilós</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span>. | *<span class="etyl">[https://en.wikipedia.org/wiki/Proto-Indo-European_language Proto-Indo-European]</span> <em class="Latn mention" lang="ine-pro">[https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Indo-European/dwey- *dwey-]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="mention-gloss-double-quote">“</span><span class="mention-gloss">to fear</span><span class="mention-gloss-double-quote">”</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span>, source of <span class="etyl">[https://en.wikipedia.org/wiki/Ancient_Greek Ancient Greek]</span> <em class="Polyt mention" lang="grc">[https://en.wiktionary.org/wiki/%CE%B4%CE%AD%CE%BF%CF%82#Ancient_Greek δέος]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="mention-tr tr Latn" lang="grc-Latn">déos</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span>, <em class="Polyt mention" lang="grc">[https://en.wiktionary.org/wiki/%CE%B4%CE%B5%CE%B9%CE%BD%CF%8C%CF%82#Ancient_Greek δεινός]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="mention-tr tr Latn" lang="grc-Latn">deinós</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span>, <em class="Polyt mention" lang="grc">[https://en.wiktionary.org/wiki/%CE%B4%CE%B5%CE%B9%CE%BB%CF%8C%CF%82#Ancient_Greek δειλός]</em> <span class="mention-gloss-paren annotation-paren">(</span><span class="mention-tr tr Latn" lang="grc-Latn">deilós</span><span class="mention-gloss-paren annotation-paren">)</span>. | ||
Vergleiche den Wechsel von ''[[duellum]]'' zu ''[[bellum]]'' „Krieg“.<div class="mw-heading mw-heading3"> | Vergleiche den Wechsel von ''[[duellum]]'' zu ''[[bellum]]'' „Krieg“.<div class="mw-heading mw-heading3"> | ||
Pronunciation <span class="usage-label-accent"><span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[[wikipedia:Classical_Latin|Classical Latin]]</span><span class="ib-brac">)</span></span> [[wikt:Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet|IPA]]<sup>([[wikt:Appendix:Latin_pronunciation|key]])</sup>: <span class="IPA">/ˈbo.nus/</span>, <span class="IPA">[ˈbɔnʊs̠],</span> <span class="usage-label-accent"><span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[[wikipedia:Latin_phonology_and_orthography#Ecclesiastical_pronunciation|modern Italianate Ecclesiastical]]</span><span class="ib-brac">)</span></span> [[wikt:Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet|IPA]]<sup>([[wikt:Appendix:Latin_pronunciation|key]])</sup>: <span class="IPA">/ˈbo.nus/</span>, <span class="IPA">[ˈbɔːnus]</span> | Pronunciation <span class="usage-label-accent"><span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[[wikipedia:Classical_Latin|Classical Latin]]</span><span class="ib-brac">)</span></span> [[wikt:Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet|IPA]]<sup>([[wikt:Appendix:Latin_pronunciation|key]])</sup>: <span class="IPA">/ˈbo.nus/</span>, <span class="IPA">[ˈbɔnʊs̠],</span> <span class="usage-label-accent"><span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[[wikipedia:Latin_phonology_and_orthography#Ecclesiastical_pronunciation|modern Italianate Ecclesiastical]]</span><span class="ib-brac">)</span></span> [[wikt:Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet|IPA]]<sup>([[wikt:Appendix:Latin_pronunciation|key]])</sup>: <span class="IPA">/ˈbo.nus/</span>, <span class="IPA">[ˈbɔːnus]</span></div> | ||
</div>'''Adjektiv bonus''' (feminin bona, sächlich bonum, Komparativ melior, Superlativ optimus oder optumus, Adverb bene); Adjektiv erster/zweiter Deklination | '''Adjektiv bonus''' (feminin bona, sächlich bonum, Komparativ melior, Superlativ optimus oder optumus, Adverb bene); Adjektiv erster/zweiter Deklination | ||
# gut, ehrlich, mutig, edel, freundlich, angenehm | # gut, ehrlich, mutig, edel, freundlich, angenehm | ||
| Zeile 19: | Zeile 19: | ||
# gesund | # gesund | ||
# Qualität | # Qualität | ||
{| class="mw-collapsible mw-collapsed prettytable inflection-table inflection-table-la" | {| class="mw-collapsible mw-collapsed prettytable inflection-table inflection-table-la" | ||
|+ | |+ | ||
|} | |} | ||
Declension [[wikt:Appendix:Latin_first_declension|First]]/[[wikt:Appendix:Latin_second_declension|second-declension]] adjective. | Declension [[wikt:Appendix:Latin_first_declension|First]]/[[wikt:Appendix:Latin_second_declension|second-declension]] adjective. | ||
{| class="mw-collapsible mw-collapsed prettytable inflection-table inflection-table-la" | {| class="mw-collapsible mw-collapsed prettytable inflection-table inflection-table-la" | ||
|- | |- | ||
! Number | ! Number | ||
! colspan="3" | Singular | ! colspan="3" | Singular | ||
| rowspan="2" | | | rowspan="2" | | ||
<br> | |||
! colspan="3" | Plural | ! colspan="3" | Plural | ||
|- | |- | ||
! Case / Gender | ! Case / Gender | ||
! Masculine | ! Masculine | ||
| Zeile 37: | Zeile 39: | ||
! Feminine | ! Feminine | ||
! Neuter | ! Neuter | ||
|- | |- | ||
! [[wikt:nominative_case|Nominative]] | ! [[wikt:nominative_case|Nominative]] | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la nom|m|s-form-of origin-bonus" lang="la"><strong class="selflink">bonus</strong></span> | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la nom|f|s-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bona#Latin|bona]]</span> | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la nom|n|s-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bonum#Latin|bonum]]</span> | ||
| rowspan="6" | | | rowspan="6" | | ||
| align="center" | <span | <br> | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la nom|m|p-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:boni#Latin|bonī]]</span> | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la nom|f|p-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bonae#Latin|bonae]]</span> | ||
|- | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la nom|n|p-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bona#Latin|bona]]</span> | ||
|- | |||
! [[wikt:genitive_case|Genitive]] | ! [[wikt:genitive_case|Genitive]] | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la gen|m|s-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:boni#Latin|bonī]]</span> | ||
| rowspan="2" align="center" | <span | | rowspan="2" align="center" | <span class="Latn form-of lang-la gen|f|s|;|dat|f|s-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bonae#Latin|bonae]]</span> | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la gen|n|s-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:boni#Latin|bonī]]</span> | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la gen|m|p-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bonorum#Latin|bonōrum]]</span> | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la gen|f|p-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bonarum#Latin|bonārum]]</span> | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la gen|n|p-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bonorum#Latin|bonōrum]]</span> | ||
|- | |- | ||
! [[wikt:dative_case|Dative]] | ! [[wikt:dative_case|Dative]] | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la dat|m|s-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bono#Latin|bonō]]</span> | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la dat|n|s-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bono#Latin|bonō]]</span> | ||
| colspan="3" align="center" | <span | | colspan="3" align="center" | <span class="Latn form-of lang-la dat|m|p|;|dat|f|p|;|dat|n|p-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bonis#Latin|bonīs]]</span> | ||
|- | |- | ||
! [[wikt:accusative_case|Accusative]] | ! [[wikt:accusative_case|Accusative]] | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la acc|m|s-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bonum#Latin|bonum]]</span> | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la acc|f|s-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bonam#Latin|bonam]]</span> | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la acc|n|s-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bonum#Latin|bonum]]</span> | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la acc|m|p-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bonos#Latin|bonōs]]</span> | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la acc|f|p-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bonas#Latin|bonās]]</span> | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la acc|n|p-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bona#Latin|bona]]</span> | ||
|- | |- | ||
! [[wikt:ablative_case|Ablative]] | ! [[wikt:ablative_case|Ablative]] | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la abl|m|s-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bono#Latin|bonō]]</span> | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la abl|f|s-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bona#Latin|bonā]]</span> | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la abl|n|s-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bono#Latin|bonō]]</span> | ||
| colspan="3" align="center" | <span | | colspan="3" align="center" | <span class="Latn form-of lang-la abl|m|p|;|abl|f|p|;|abl|n|p-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bonis#Latin|bonīs]]</span> | ||
|- | |- | ||
! [[wikt:vocative_case|Vocative]] | ! [[wikt:vocative_case|Vocative]] | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la voc|m|s-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bone#Latin|bone]]</span> | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la voc|f|s-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bona#Latin|bona]]</span> | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la voc|n|s-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bonum#Latin|bonum]]</span> | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la voc|m|p-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:boni#Latin|bonī]]</span> | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la voc|f|p-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bonae#Latin|bonae]]</span> | ||
| align="center" | <span | | align="center" | <span class="Latn form-of lang-la voc|n|p-form-of origin-bonus" lang="la">[[wikt:bona#Latin|bona]]</span> | ||
|} | |} | ||
<div class="mw-heading mw-heading4"> | <div class="mw-heading mw-heading4"> | ||
Abgeleitete Begriffe | Abgeleitete Begriffe | ||
| Zeile 87: | Zeile 91: | ||
* bonitās | * bonitās | ||
* cui bonō | * cui bonō | ||
Verwandte Begriffe | Verwandte Begriffe | ||
* bellus | * bellus | ||
* bene („gut“) | * bene („gut“) | ||
* beō | * beō | ||
<div class="mw-heading mw-heading3"> | |||
=== Noun === | === Noun === | ||
</div><p><span class="headword-line"><strong class="Latn headword" lang="la">bonus</strong> <span class="gender"><abbr title="masculine gender">m</abbr></span> (''genitive'' <strong class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/boni#Latin bonī]</strong>)</span>; ''[https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Latin_second_declension second declension]''</p> | |||
#A [https://en.wiktionary.org/wiki/good#English good], [https://en.wiktionary.org/wiki/moral#English moral], [https://en.wiktionary.org/wiki/honest#English honest] or [https://en.wiktionary.org/wiki/brave#English brave] [https://en.wiktionary.org/wiki/man#English man] | |||
# A good, moral, honest or brave man | #A [https://en.wiktionary.org/wiki/gentleman#English gentleman] | ||
# A gentleman | <div class="mw-heading mw-heading4"> | ||
==== Declension ==== | ==== Declension ==== | ||
Second-declension noun. | </div><p>[https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Latin_second_declension Second-declension] noun.</p> | ||
{| class="wikitable" | {| class="wikitable inflection-table inflection-table-la" | ||
!Case | |- | ||
!Singular | ! class="corner-header" | Case | ||
!Plural | ! class="number-header" | Singular | ||
! class="number-header" | Plural | |||
|- | |- | ||
!Nominative | ! class="case-header" | [https://en.wiktionary.org/wiki/nominative_case Nominative] | ||
| | | class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la nom|s-form-of origin-bonus" lang="la"><strong class="selflink">bonus</strong></span> | ||
|bonī | | class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la nom|p-form-of origin-bonus" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/boni#Latin bonī]</span> | ||
|- | |- | ||
!Genitive | ! class="case-header" | [https://en.wiktionary.org/wiki/genitive_case Genitive] | ||
|bonī | | class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la gen|s-form-of origin-bonus" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/boni#Latin bonī]</span> | ||
|bonōrum | | class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la gen|p-form-of origin-bonus" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/bonorum#Latin bonōrum]</span> | ||
|- | |- | ||
!Dative | ! class="case-header" | [https://en.wiktionary.org/wiki/dative_case Dative] | ||
|bonō | | class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la dat|s-form-of origin-bonus" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/bono#Latin bonō]</span> | ||
|bonīs | | class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la dat|p-form-of origin-bonus" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/bonis#Latin bonīs]</span> | ||
|- | |- | ||
!Accusative | ! class="case-header" | [https://en.wiktionary.org/wiki/accusative_case Accusative] | ||
|bonum | | class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la acc|s-form-of origin-bonus" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/bonum#Latin bonum]</span> | ||
|bonōs | | class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la acc|p-form-of origin-bonus" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/bonos#Latin bonōs]</span> | ||
|- | |- | ||
!Ablative | ! class="case-header" | [https://en.wiktionary.org/wiki/ablative_case Ablative] | ||
|bonō | | class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la abl|s-form-of origin-bonus" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/bono#Latin bonō]</span> | ||
|bonīs | | class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la abl|p-form-of origin-bonus" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/bonis#Latin bonīs]</span> | ||
|- | |- | ||
!Vocative | ! class="case-header" | [https://en.wiktionary.org/wiki/vocative_case Vocative] | ||
|bone | | class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la voc|s-form-of origin-bonus" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/bone#Latin bone]</span> | ||
|bonī | | class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la voc|p-form-of origin-bonus" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/boni#Latin bonī]</span> | ||
|} | |} | ||
</div> | |||
Version vom 28. Juni 2024, 13:53 Uhr
further etymology uncertain. Possibly cognate with beō (“to bless, gladden”).[1]
Aus alat. duenos, später duonus, aus uital. *dwenos, weitere Etymologie unsicher. Möglicherweise verwandt mit beō „segnen, erfreuen“.
Possible roots include:
- Proto-Indo-European *dewh₂- (“to join, fit together”); compare Gothic 𐍄𐌰𐌿𐌾𐌰𐌽 (taujan, “to do, make”) and Ancient Greek δύναμαι (dúnamai, “to be able”).[1]
- Proto-Indo-European *deh₃-u, from *deh₃- (“to give”).[1]
- Proto-Indo-European *dew- (“to show favor, revere”)
- Proto-Indo-European *dwey- (“to fear”), source of Ancient Greek δέος (déos), δεινός (deinós), δειλός (deilós).
Vergleiche den Wechsel von duellum zu bellum „Krieg“.
Pronunciation (Classical Latin) IPA(key): /ˈbo.nus/, [ˈbɔnʊs̠], (modern Italianate Ecclesiastical) IPA(key): /ˈbo.nus/, [ˈbɔːnus]
Adjektiv bonus (feminin bona, sächlich bonum, Komparativ melior, Superlativ optimus oder optumus, Adverb bene); Adjektiv erster/zweiter Deklination
- gut, ehrlich, mutig, edel, freundlich, angenehm
- Antonym: malus
- richtig
- nützlich
- gültig
- gesund
- Qualität
Declension First/second-declension adjective.
| Number | Singular |
|
Plural | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Case / Gender | Masculine | Feminine | Neuter | Masculine | Feminine | Neuter | |
| Nominative | bonus | bona | bonum |
|
bonī | bonae | bona |
| Genitive | bonī | bonae | bonī | bonōrum | bonārum | bonōrum | |
| Dative | bonō | bonō | bonīs | ||||
| Accusative | bonum | bonam | bonum | bonōs | bonās | bona | |
| Ablative | bonō | bonā | bonō | bonīs | |||
| Vocative | bone | bona | bonum | bonī | bonae | bona | |
Abgeleitete Begriffe
- bonitās
- cui bonō
Verwandte Begriffe
- bellus
- bene („gut“)
- beō
Noun
bonus m (genitive bonī); second declension
Declension
Second-declension noun.
| Case | Singular | Plural |
|---|---|---|
| Nominative | bonus | bonī |
| Genitive | bonī | bonōrum |
| Dative | bonō | bonīs |
| Accusative | bonum | bonōs |
| Ablative | bonō | bonīs |
| Vocative | bone | bonī |