Zum Inhalt springen

congruō

aus AufEinWort, der freien Forschung
Dies ist die aktuelle Version dieser Seite, zuletzt bearbeitet am 26. Juni 2026 um 17:46 Uhr durch Nikolaos (Diskussion | Beiträge).
(Unterschied) ← Nächstältere Version | Aktuelle Version (Unterschied) | Nächstjüngere Version → (Unterschied)

con-gruō

con-gruo[1], gruī, ere (con u. *gruo, verwandt mit ruo), zusammenlaufen, -treffen, -kommen,

  • I) eig.:
    • a) v. Lebl.: guttae in vas aquae converruntur et ibi inter se congruunt et unā confunduntur, Vitr.: Zenon congruere iudicat stellas et radios inter se committere, neigten sich zusammen, Sen.: u. so ut vicesimo anno ad metam eandem solis, unde orsi essent, dies congruerent, Liv. –
    • b) v. leb. Wesen: arcem nata petit, quo iam manus horrida matrum congruerat, Val. Flacc. 2, 306; vgl. 6, 58. –
  • II) übtr., zusammentreffen,
    • a) der Zeit nach,
      • α) zu gleicher Zeit eintreten, quoi tam subito tot congruerint commoda, Ter. eun. 1033. – unpers., forte congruerat (traf es sich zugleich), ut Clodii Macri et Fontei Capitonis caedes nuntiarentur, Tac. hist. 1, 7. –
      • β) der Zeit nach mit etw. zusammentreffen, zusammenfallen, zutreffen, stimmen (Ggstz. discrepare), m. cum u. Abl. u. m. ad u. Akk., qui suos dies mensesque congruere volunt cum solis lunaeque ratione,
        • Cic.: hoc tempus, quod ad solis modo cursum nec ad lunae congruere videbatur,
        • Censor.: tempus, quo ipse eos sustulisset, ad id ipsum congruere, Liv.: si tempora non congruunt,
        • Quint.: cum temporum ratio vix congruat, Suet.: quo magis in posterum ex Kal. Ian. novis temporum ratio congrueret, Suet. –
    • b) der Beschaffenheit, dem Wesen, der Gesinnung usw. nach zusammen-, übereinstimmen, einem Ggstde. angemessen sein, entsprechen, mit ihm im Einklang [1476] stehen, harmonieren,
      • α) v. Lebl. (Ggstz. discrepare, repugnare): res prout congruunt aut repugnant,
        • Quint.: congruere artes honestas, Tac.: sensus nostri ut in pace semper, sic tum etiam in bello congruebant,
        • Cic.: unpers., quemadmodum congruit (reimt es sich zusammen), ut simul et affirmes, te assiduis occupationibus impediri, et scripta nostra desideres? Plin. ep. 7, 2, 1. – m. cum u. Abl., sidera cum eius ipsius (caeli) motu congruere, mit dessen eigener Bewegung im Einklang standen, d.i. sich mitbewegten,
        • Cic.: eius sermo cum tuis litteris valde congruit,
        • Cic.: cum percunctatione factā (bei angestelltem Verhör) dicta cum factis congruerent,
        • Liv.: verb. vehementer congruere et cohaerere cum causa, Cic. – m. Dat., oratio ita scripta, ut deorum videretur congruere sententiae, Nep.: ubi responsa haruspicum insidenti iam animo tacitae religioni congruerunt,
        • Liv.: non omni causae nec auditori neque personae neque tempori congruere orationis unum genus,
        • Cic.: unpers., Canidius timidius decessit quam professioni ei, quā semper usus erat, congruebat, Vell. 2, 87, 3. – m. inter se, zB. ut enim corporis temperatio, cum ea congruunt inter se, e quibus constamus, sanitas, sic animi dicitur, cum eius iudicia opinionesque concordant,
        • Cic.: necesse est initia inter se et exitus congruant,
        • Sen.: nullā parte corporis inter se non congruenti,
        • Varr.: quod sermo inter omnes congruebat, Liv. – m. Adv., m. in od. ad u. Akk., ut iungantur (verba) quo congruant maxime,
        • Quint.: omnium in unum congruerunt sententiae, Liv.: murium iecusculis fibrae ad numerum lunae in mense congruere dicuntur, Plin. – m. in u. Abl., in quo scelere... multae causae convenisse unum in locum atque inter se congruere videntur, Cic. –
      • β) v. Pers., deren Gemüt usw.: Latini linguā, moribus, armorum genere, institutis ante omnia militaribus congruentes,
        • Liv.: omnes congruunt, Ter.: de re una solum dissident, de ceteris mirifice congruunt, Cic. – m. cum u. Abl., si aliquem nacti sumus, cuius cum moribus et natura congruamus, Cic. – m. Dat., animi corporis doloribus congruentes, die Schm. des K. mitempfindende (sympathisierende),
        • Cic.: cuius (principis) abditis adhuc vitiis per avaritiam ac prodigentiam mire congruebat, Tac. – m. inter se, zB. illi inter se congruunt concorditer,
        • Plaut.: ne nos inter nos congruere sentiant, Ter. – m.in u. Akk., Bruttii non societate magis Punica quam suopte ingenio congruentes in eum morem, diese Sitte annehmend, Liv.


From con- +‎ *gruō.

Pronunciation

  • (Classical Latin) IPA(key): [ˈkɔŋ.ɡru.oː]
  • (modern Italianate Ecclesiastical) IPA(key): [ˈkɔŋ.ɡru.o]

Verb

congruō (present infinitive congruere, perfect active congruī); third conjugation, no passive, no supine stem

  1. to come, unite, combine, run or meet together with someone
  2. to coincide or correspond with someone or something; agree with, be suited; accord, suit, fit
  3. to agree
    Synonyms: concordō, conveniō, condīcō, cōnsentiō, assentiō, concurrō, cōnstō, pangō
    Antonyms: dissideō, dissentiō, discordō, variō, abhorreō

Conjugation

  • The infinitive, congruere, is read as congruēre in Terence's Heauton Timorumenos.
  1. ↑ Quelle: Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. Hannover 81913 (Nachdruck Darmstadt 1998), Band 1, Sp. 1476-1477. Permalink: http://www.zeno.org/nid/20002302136 Lizenz: Gemeinfrei