congruō
Erscheinungsbild
con-gruo[1], gruī, ere (con u. *gruo, verwandt mit ruo), zusammenlaufen, -treffen, -kommen,
- I) eig.:
- a) v. Lebl.: guttae in vas aquae converruntur et ibi inter se congruunt et unā confunduntur, Vitr.: Zenon congruere iudicat stellas et radios inter se committere, neigten sich zusammen, Sen.: u. so ut vicesimo anno ad metam eandem solis, unde orsi essent, dies congruerent, Liv. –
- b) v. leb. Wesen: arcem nata petit, quo iam manus horrida matrum congruerat, Val. Flacc. 2, 306; vgl. 6, 58. –
- II) übtr., zusammentreffen,
- a) der Zeit nach,
- α) zu gleicher Zeit eintreten, quoi tam subito tot congruerint commoda, Ter. eun. 1033. – unpers., forte congruerat (traf es sich zugleich), ut Clodii Macri et Fontei Capitonis caedes nuntiarentur, Tac. hist. 1, 7. –
- β) der Zeit nach mit etw. zusammentreffen, zusammenfallen, zutreffen, stimmen (Ggstz. discrepare), m. cum u. Abl. u. m. ad u. Akk., qui suos dies mensesque congruere volunt cum solis lunaeque ratione,
- Cic.: hoc tempus, quod ad solis modo cursum nec ad lunae congruere videbatur,
- Censor.: tempus, quo ipse eos sustulisset, ad id ipsum congruere, Liv.: si tempora non congruunt,
- Quint.: cum temporum ratio vix congruat, Suet.: quo magis in posterum ex Kal. Ian. novis temporum ratio congrueret, Suet. –
- b) der Beschaffenheit, dem Wesen, der Gesinnung usw. nach zusammen-, übereinstimmen, einem Ggstde. angemessen sein, entsprechen, mit ihm im Einklang [1476] stehen, harmonieren,
- α) v. Lebl. (Ggstz. discrepare, repugnare): res prout congruunt aut repugnant,
- Quint.: congruere artes honestas, Tac.: sensus nostri ut in pace semper, sic tum etiam in bello congruebant,
- Cic.: unpers., quemadmodum congruit (reimt es sich zusammen), ut simul et affirmes, te assiduis occupationibus impediri, et scripta nostra desideres? Plin. ep. 7, 2, 1. – m. cum u. Abl., sidera cum eius ipsius (caeli) motu congruere, mit dessen eigener Bewegung im Einklang standen, d.i. sich mitbewegten,
- Cic.: eius sermo cum tuis litteris valde congruit,
- Cic.: cum percunctatione factā (bei angestelltem Verhör) dicta cum factis congruerent,
- Liv.: verb. vehementer congruere et cohaerere cum causa, Cic. – m. Dat., oratio ita scripta, ut deorum videretur congruere sententiae, Nep.: ubi responsa haruspicum insidenti iam animo tacitae religioni congruerunt,
- Liv.: non omni causae nec auditori neque personae neque tempori congruere orationis unum genus,
- Cic.: unpers., Canidius timidius decessit quam professioni ei, quā semper usus erat, congruebat, Vell. 2, 87, 3. – m. inter se, zB. ut enim corporis temperatio, cum ea congruunt inter se, e quibus constamus, sanitas, sic animi dicitur, cum eius iudicia opinionesque concordant,
- Cic.: necesse est initia inter se et exitus congruant,
- Sen.: nullā parte corporis inter se non congruenti,
- Varr.: quod sermo inter omnes congruebat, Liv. – m. Adv., m. in od. ad u. Akk., ut iungantur (verba) quo congruant maxime,
- Quint.: omnium in unum congruerunt sententiae, Liv.: murium iecusculis fibrae ad numerum lunae in mense congruere dicuntur, Plin. – m. in u. Abl., in quo scelere... multae causae convenisse unum in locum atque inter se congruere videntur, Cic. –
- β) v. Pers., deren Gemüt usw.: Latini linguā, moribus, armorum genere, institutis ante omnia militaribus congruentes,
- Liv.: omnes congruunt, Ter.: de re una solum dissident, de ceteris mirifice congruunt, Cic. – m. cum u. Abl., si aliquem nacti sumus, cuius cum moribus et natura congruamus, Cic. – m. Dat., animi corporis doloribus congruentes, die Schm. des K. mitempfindende (sympathisierende),
- Cic.: cuius (principis) abditis adhuc vitiis per avaritiam ac prodigentiam mire congruebat, Tac. – m. inter se, zB. illi inter se congruunt concorditer,
- Plaut.: ne nos inter nos congruere sentiant, Ter. – m.in u. Akk., Bruttii non societate magis Punica quam suopte ingenio congruentes in eum morem, diese Sitte annehmend, Liv.
- α) v. Lebl. (Ggstz. discrepare, repugnare): res prout congruunt aut repugnant,
- a) der Zeit nach,
- (Classical Latin) IPA(key): [ˈkɔŋ.ɡru.oː]
- (modern Italianate Ecclesiastical) IPA(key): [ˈkɔŋ.ɡru.o]
congruō (present infinitive congruere, perfect active congruī); third conjugation, no passive, no supine stem
- to come, unite, combine, run or meet together with someone
- to coincide or correspond with someone or something; agree with, be suited; accord, suit, fit
- to agree
- Synonyms: concordō, conveniō, condīcō, cōnsentiō, assentiō, concurrō, cōnstō, pangō
- Antonyms: dissideō, dissentiō, discordō, variō, abhorreō
- The infinitive, congruere, is read as congruēre in Terence's Heauton Timorumenos.
- ↑ Quelle: Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. Hannover 81913 (Nachdruck Darmstadt 1998), Band 1, Sp. 1476-1477. Permalink: http://www.zeno.org/nid/20002302136 Lizenz: Gemeinfrei