Zum Inhalt springen

indicō

aus AufEinWort, der freien Forschung

in-dicō lat. Wrtdtng: 'hinzeigen'

Etymologie 1

[✐ | ✎]

Von in- „in, bei, auf, ein“ +‎ dicō „zeigen, widmen, absondern“.

Aussprache

[✐ | ✎]

(Klassische) IPA(Tonart): /ˈin.di.koː/, [ˈɪn̪d̪ɪkoː]

(modernes kirchliches Italienisch) IPA(Schlüssel): /ˈin.di.ko/, [ˈin̪d̪iko]

Verb

[✐ | ✎]

indicō (Präsens-Infinitiv indicāre, Perfekt Aktiv indicāvī, Rückenlage indicātum); erste Konjugation

  1. angeben, darauf hinweisen; zeigen, manifestieren, entdecken
    1. Synonyme: praebeō, ostendō, ostentō, expōnō, prōdō, prōpōnō, prōferō, prōtrahō, acclārō, profiteor, vulgō, gerō, praestō, coarguō, fateor
  2. verkünden
    1. Synonyme: adnūntiō, dēnūntiō, nūntiō, prōdō, renūntiō, profiteor, ēdīcō, praedicō, nū̆ncupō, cōntiōnor, referō
  3. enthüllen, verraten, aufdecken
    1. Synonyme: trādō, prodō, prōtrahō
  4. beschuldigen
    1. Synonyme: criminor, arcesso, obloquor
  5. zu erwähnen, einen Hinweis darauf geben
    1. Synonyme: innuō, iniciō
  6. bewerten, einen Preis festlegen
  7. (Gesetz) um ein Gerichtsverfahren zur Verurteilung durchzuführen
  8. (Militär) ausheben, einberufen
    1. Synonyme: cōnscrībō, dēligō

indico [1] [1]

[✐ | ✎]

[192] 1. indico, āvī, ātum, āre (Intens. v. 2. indīco), anzeigen, entdecken, offenbaren, verraten, bekannt machen, vorbringen, I) im allg.: bene dissimulatum amorem et celatum, [192] Ter.: rem patri, Ter., od. dominae, Cic.: hoc consilium patri, Liv.: de sorore eius, Ter.: alci de epistulis, Cic. – dolorem lacrimis, Cic.: vultus indicat mores, Cic.: hoc res ipsa indicat, Ter.: se indicare, sich zeigen, wie man ist, Cic.: im Passiv m. dopp. Nom., cum res non gesta indicatur, sed ut sit gesta ostenditur, Quint. 9, 2, 40. – m. Acc. u. Infin., ad eam venies indicans te amare, Ter.: nonne indicat non posse illa probanda esse sapienti? Cic.: indicare necessariis periclitantis in difficili spem esse, Cels.: me tabulā sacer votivā paries indicat uvida suspendisse potenti vestimenta maris deo, Hor.: quae res indicabat populares esse, Sall.: im Passiv m.Nom. u. Infin., scutorum, gladiorum, frenorum pilorumque etiam multitudo deprehendi posse indicabatur, Cic. Mil. 64. – m. folg. indir. Fragesatz, contentus indicare, quod factum sit, quo sit modo factum, Quint.: mihi quidem illud etiam peracerbum fuit, quod sunt alter alteri quid pararent indicati (weil sie erfuhren), Plin. ep.: quod quem ad modum fiat, mox indicabo, Cels.: dicendi autem genus quod fuerit in utroque, orationes utriusque etiam posteris indicabunt, Cic. – II) insbes.: A) gerichtlich usw. ein Verbrechen anzeigen, ange '''''ben, verraten, aussagen,''' conscios, Cic.: de coniuratione, Sall.: de homine (coniurato), Sall. – m. folg. indir. Fragesatz, indica, qui illud aurum abstulerit, Pompon. com. 109. – B) den Wert od. Preis einer Sache bestimmen, etw. taxieren, fundum alci, Cic.: ut sciam, quanti indicet, Plaut. – / arch. indicasso für indicavero, Plaut. Poen. 888: indicassis fürindicaveris, Plaut. aul. 608 u. rud. 1028.

indico [2][2]

[✐ | ✎]

[193] 2. in-dīco, dīxī, dictum, ere, I) ansagen, ankündigen, bestimmen, öffentlich bekanntmachen, A) im allg.: diem concilii, comitia, Liv.: diem comitiis, Liv.: funus, durch den Herold öffentlich ansagen (damit das Volk zur Leichenbegleitung erscheine),Cic. u. Suet. (vgl. indictivus): ferias, Suet.: inimicitias, Cic.: alci bellum, Cic. u.a. (übtr., sibi bellum, sich schaden, Cic.: bellum ventri, Hor.): spectaculum finitimis, Liv. – m. Ang. wohin? totius Galliae concilium Bibracte, Caes.: concilium Aetolis Heracleam, Liv.: exercitum Aquileiam, beordern, Liv.: so auch exercitum ad portam Esquilinam in posteram diem, Liv.: Boeotis consilium in posterum diem, Liv.: comitia decemviris creandis in trinum nundinum, Liv. – m. folg. Infin., ita adesse nobis indictum erat, Fronto ep. ad M. Caes. 4, 5. p. 68, 5 N. – m. ut u. Konj.,cum in diem certam ut ad lucum Ferentinae conveniant indicit, Liv. 1, 50, 1. – B) insbes., eine Leistung anbefehlen, auflegen, tributum, Liv.: multam, Plin.: alci argenti pondus, Tac.: mortem, Tac.: familiaribus cenas, sich zu Gaste bitten bei usw., Suet. – II) dazu sagen, carmen, Iul. Val. 1, 4 (5). – / Imperat. indice, Plaut. Pseud. 546.

  1. ↑ Quelle: Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. Hannover 81918 (Nachdruck Darmstadt 1998), Band 2, Sp. 192-193. Permalink: http://www.zeno.org/nid/20002438518; Lizenz: Gemeinfrei; Faksimiles: 192 | 193
  2. ↑ Quelle: Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. Hannover 81918 (Nachdruck Darmstadt 1998), Band 2, Sp. 193. Permalink: http://www.zeno.org/nid/20002438526; Lizenz: Gemeinfrei; Faksimiles: 193