Zum Inhalt springen

„Daumen“ – Versionsunterschied

aus AufEinWort, der freien Forschung
[ungesichtete Version][ungesichtete Version]
Die Seite wurde neu angelegt: „<p style="text-align: justify;" >¦∑¦ d<span class="etymwb-headword"><span class="etymwb-orth">aum + en</span></span>; <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="indoeuropäisch">uig.</abbr> <span class="etymwb-mentioned">*tē̌u-</span>, <span class="etymwb-mentioned">*teu̯ə-</span>, <span class="etymwb-mentioned">*tū̌-</span> ‘schwellen’<br></p><p style="text-align: justify;" >¦∅¦ zweigliedriger, stärkster Finger der Hand,…“
 
Keine Bearbeitungszusammenfassung
 
Zeile 1: Zeile 1:
<p style="text-align: justify;" >¦∑¦ d<span class="etymwb-headword"><span class="etymwb-orth">aum + en</span></span>; <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="indoeuropäisch">uig.</abbr> <span class="etymwb-mentioned">*tē̌u-</span>, <span class="etymwb-mentioned">*teu̯ə-</span>, <span class="etymwb-mentioned">*tū̌-</span> ‘schwellen’<br></p><p style="text-align: justify;" >¦∅¦ zweigliedriger, stärkster Finger der Hand, der den anderen Fingern zum Fassen gegenübergestellt werden kann,</p><p><span class="etymwb-mentioned">¦∅¦ Daumen</span> bedeutet der Wortherkunft nach ‘der Geschwollene, Dicke, Starke’. Die Form <span class="etymwb-mentioned">Daume</span> hält sich bis ins 18. Jh.; im 15. Jh. kommen <span class="etymwb-mentioned">Daum</span> (bis 19. Jh.) und <span class="etymwb-mentioned">Daumen</span> auf. <span class="etymwb-headword"><span class="etymwb-orth">Däumling</span> <span class="etymwb-gramgrp"><abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="Maskulinum">m.</abbr></span> </span>‘für den Daumen vorgesehener Teil des Handschuhs, Daumenschutzkappe’ (14. Jh.), auch ‘daumengroße Märchengestalt’, Deminutivum von <span class="etymwb-mentioned">Daumen</span>; <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="frühneuhochdeutsch">frühnhd. </abbr><span class="etymwb-mentioned">''deum''(er)''ling''</span> ‘Daumen, Daumenschutz’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="mittelniederdeutsch">mnd.</abbr> <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="mittelniederländisch">mnl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">dūmelinc</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="niederländisch">nl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">duimeling</span>'' ‘für den Daumen vorgesehener Teil des Handschuhs, Daumenschutz’; vgl. auch <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altnordisch">anord.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">þumlungr</span>'' ‘Daumen eines Handschuhs, Daumenbreite, Zoll’.</p><p style="text-align: justify;" ><abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="althochdeutsch">¦↵¦&nbsp; ahd.</abbr> (8. Jh.), <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altsächsisch" aria-describedby="tooltip610011">asächs. ''<span class="etymwb-mentioned">thūmo</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="mittelhochdeutsch">mhd.</abbr> <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="mittelniederdeutsch">mnd.</abbr> <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="mittelniederländisch">mnl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">dūme</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="niederländisch">nl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">duim</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altfriesisch">afries.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">thūma</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altenglisch">aengl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">þūma</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="englisch">engl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">thumb</span>'' (<abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="germanisch">ger.</abbr> <span class="etymwb-mentioned">*''þūman''-</span>), kurzvokalisch <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altschwedisch">aschwed.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">þumi</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="schwedisch" aria-describedby="tooltip758077">schwed. </abbr></abbr>''<span class="etymwb-mentioned">tumme</span>'', mit l-Suffixen <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altnordisch">anord.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">þumall</span>'' ‘Daumen’ und <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altenglisch">aengl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">þȳmel</span>'' ‘Fingerhut’ führen mit <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altindisch">aind.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">túmraḥ</span>'' ‘kräftig, dick, groß’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="lateinisch">lat.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">tumēre</span>'' ‘geschwollen sein’, ''<span class="etymwb-mentioned">tumidus</span>'' ‘aufgeschwollen, aufgeblasen’, ''<span class="etymwb-mentioned">tumor</span>'' Schwellung, Geschwulst’ (s. Tumor), ''<span class="etymwb-mentioned">tumulus</span>'' ‘Bodenschwellung, Grabhügel’, ''<span class="etymwb-mentioned">tumultus</span>'' ‘Getöse, Aufruhr’ (s. Tumult), <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="litauisch">lit. </abbr>''<span class="etymwb-mentioned">tumė́ti</span>'' ‘gerinnen’ als m-Ableitungen auf die Wurzel <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="indoeuropäisch">uig.</abbr> <span class="etymwb-mentioned">*tē̌u-</span>, <span class="etymwb-mentioned">*teu̯ə-</span>, <span class="etymwb-mentioned">*tū̌-</span> ‘schwellen’ (wozu auch tausend, deuten, deutsch, tosen).</p>
<p style="text-align: justify;" >¦∑¦ [[Daume|D<span class="etymwb-headword"><span class="etymwb-orth">aume</span></span>]] <span class="etymwb-headword"><span class="etymwb-orth">+ [[-n]]</span></span>; <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="indoeuropäisch">uig.</abbr> <span class="etymwb-mentioned">*tē̌u-</span>, <span class="etymwb-mentioned">*teu̯ə-</span>, <span class="etymwb-mentioned">*tū̌-</span> ‘schwellen’</p><p style="text-align: justify;">¦∅¦ zweigliedriger, stärkster Finger der Hand, der den anderen Fingern zum Fassen gegenübergestellt werden kann,</p><p><span class="etymwb-mentioned">¦∅¦ Daumen</span> bedeutet der Wortherkunft nach ‘der Geschwollene, Dicke, Starke’. Die Form <span class="etymwb-mentioned">Daume</span> hält sich bis ins 18. Jh.; im 15. Jh. kommen <span class="etymwb-mentioned">Daum</span> (bis 19. Jh.) und <span class="etymwb-mentioned">Daumen</span> auf. <span class="etymwb-headword"><span class="etymwb-orth">Däumling</span> <span class="etymwb-gramgrp"><abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="Maskulinum">m.</abbr></span> </span>‘für den Daumen vorgesehener Teil des Handschuhs, Daumenschutzkappe’ (14. Jh.), auch ‘daumengroße Märchengestalt’, Deminutivum von <span class="etymwb-mentioned">Daumen</span>; <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="frühneuhochdeutsch">frühnhd. </abbr><span class="etymwb-mentioned">''deum''(er)''ling''</span> ‘Daumen, Daumenschutz’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="mittelniederdeutsch">mnd.</abbr> <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="mittelniederländisch">mnl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">dūmelinc</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="niederländisch">nl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">duimeling</span>'' ‘für den Daumen vorgesehener Teil des Handschuhs, Daumenschutz’; vgl. auch <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altnordisch">anord.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">þumlungr</span>'' ‘Daumen eines Handschuhs, Daumenbreite, Zoll’.</p><p style="text-align: justify;" ><abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="althochdeutsch">¦↵¦&nbsp; ahd.</abbr> (8. Jh.), <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altsächsisch" aria-describedby="tooltip610011">asächs. ''<span class="etymwb-mentioned">thūmo</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="mittelhochdeutsch">mhd.</abbr> <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="mittelniederdeutsch">mnd.</abbr> <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="mittelniederländisch">mnl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">dūme</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="niederländisch">nl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">duim</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altfriesisch">afries.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">thūma</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altenglisch">aengl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">þūma</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="englisch">engl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">thumb</span>'' (<abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="germanisch">ger.</abbr> <span class="etymwb-mentioned">*''þūman''-</span>), kurzvokalisch <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altschwedisch">aschwed.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">þumi</span>'', <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="schwedisch" aria-describedby="tooltip758077">schwed. </abbr></abbr>''<span class="etymwb-mentioned">tumme</span>'', mit l-Suffixen <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altnordisch">anord.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">þumall</span>'' ‘Daumen’ und <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altenglisch">aengl.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">þȳmel</span>'' ‘Fingerhut’ führen mit <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="altindisch">aind.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">túmraḥ</span>'' ‘kräftig, dick, groß’, <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="lateinisch">lat.</abbr> ''<span class="etymwb-mentioned">tumēre</span>'' ‘geschwollen sein’, ''<span class="etymwb-mentioned">tumidus</span>'' ‘aufgeschwollen, aufgeblasen’, ''<span class="etymwb-mentioned">tumor</span>'' Schwellung, Geschwulst’ (s. Tumor), ''<span class="etymwb-mentioned">tumulus</span>'' ‘Bodenschwellung, Grabhügel’, ''<span class="etymwb-mentioned">tumultus</span>'' ‘Getöse, Aufruhr’ (s. Tumult), <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="litauisch">lit. </abbr>''<span class="etymwb-mentioned">tumė́ti</span>'' ‘gerinnen’ als m-Ableitungen auf die Wurzel <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="indoeuropäisch">uig.</abbr> <span class="etymwb-mentioned">*tē̌u-</span>, <span class="etymwb-mentioned">*teu̯ə-</span>, <span class="etymwb-mentioned">*tū̌-</span> ‘schwellen’ (wozu auch tausend, deuten, deutsch, tosen).</p>

Aktuelle Version vom 21. Dezember 2023, 09:40 Uhr

¦∑¦ Daume + -n; uig. *tē̌u-, *teu̯ə-, *tū̌- ‘schwellen’

¦∅¦ zweigliedriger, stärkster Finger der Hand, der den anderen Fingern zum Fassen gegenübergestellt werden kann,

¦∅¦ Daumen bedeutet der Wortherkunft nach ‘der Geschwollene, Dicke, Starke’. Die Form Daume hält sich bis ins 18. Jh.; im 15. Jh. kommen Daum (bis 19. Jh.) und Daumen auf. Däumling m. ‘für den Daumen vorgesehener Teil des Handschuhs, Daumenschutzkappe’ (14. Jh.), auch ‘daumengroße Märchengestalt’, Deminutivum von Daumen; frühnhd. deum(er)ling ‘Daumen, Daumenschutz’, mnd. mnl. dūmelinc, nl. duimeling ‘für den Daumen vorgesehener Teil des Handschuhs, Daumenschutz’; vgl. auch anord. þumlungr ‘Daumen eines Handschuhs, Daumenbreite, Zoll’.

¦↵¦  ahd. (8. Jh.), asächs. thūmo, mhd. mnd. mnl. dūme, nl. duim, afries. thūma, aengl. þūma, engl. thumb (ger. *þūman-), kurzvokalisch aschwed. þumi, schwed. tumme, mit l-Suffixen anord. þumall ‘Daumen’ und aengl. þȳmel ‘Fingerhut’ führen mit aind. túmraḥ ‘kräftig, dick, groß’, lat. tumēre ‘geschwollen sein’, tumidus ‘aufgeschwollen, aufgeblasen’, tumor Schwellung, Geschwulst’ (s. Tumor), tumulus ‘Bodenschwellung, Grabhügel’, tumultus ‘Getöse, Aufruhr’ (s. Tumult), lit. tumė́ti ‘gerinnen’ als m-Ableitungen auf die Wurzel uig. *tē̌u-, *teu̯ə-, *tū̌- ‘schwellen’ (wozu auch tausend, deuten, deutsch, tosen).