„agō“ – Versionsunterschied
| [ungesichtete Version] | [ungesichtete Version] |
Die Seite wurde neu angelegt: „== <span id="Latin">Latin</span> == === <span id="Etymology_7">Etymology</span> === <p>From <span class="etyl">[https://en.wikipedia.org/wiki/Proto-Italic_language Proto-Italic]</span> <em class="Latnx mention" lang="itc-pro">[https://en.wiktionary.org/wiki/Reconstruction:Proto-Italic/ag%C5%8D *agō]</em>, from <span class="etyl">[https://en.wikipedia.org/wiki/Proto-Indo-European_language Proto-Indo-European]</span> <em class="Latnx mention" lang="ine-pro…“ |
K Textersetzung - „{{lat.}}“ durch „Sprachstufe::lat.“ |
||
| (8 dazwischenliegende Versionen desselben Benutzers werden nicht angezeigt) | |||
| Zeile 1: | Zeile 1: | ||
<span id="Latin">[[ag-]][[-ō]],</span> [[Sprachstufe::lat.]] <span id="Latin">vgl. [[ágō]] „[[fahren]], zum fahren bringen'; (infolge) '[[führen]], [[machen]], [[tun]], [[bewirken]], [[bewegen]], [[treiben]] … …</span> | |||
Aus uital. <em class="Latnx mention" lang="itc-pro">[[wikt:Reconstruction:Proto-Italic/agō|*agō]]</em>, aus uig. *[[h₂éǵeti]]. | |||
Kognat zu air. <em class="Latn mention" lang="sga">[[wikt:aigid#Old_Irish|aigid]]</em>, agr. ἄγω ''[[ágō]]'', „Ich führe“), anord. <em class="Latn mention" lang="non">[[wikt:aka#Old_Norse|aka]]</em> „bewegen, fahren“, Avestisch <em class="Avst mention" lang="ae">[https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=%F0%90%AC%80%F0%90%AC%B0%F0%90%AC%80%F0%90%AC%8C%F0%90%AC%99%F0%90%AC%8C&action=edit&redlink=1 𐬀𐬰𐬀𐬌𐬙𐬌]</em> (azaiti), Sanskrit <em class="Deva mention" lang="sa">[[wikt:अजति#Sanskrit|अजति]]</em> (ájati, „fahren, antreiben, werfen“) . | |||
ago, ēgī, āctum, ere (griech. [[ἄγω]], altind. ájati, ›geht, treibt‹), in Bewegung setzen, d.i. machen, daß etw. vorwärts geht, | |||
* I) eig., im Raume = führend, leitend in Bewegung setzen, treiben, | |||
** 1) im allg. = treiben, führen, leiten, … | |||
** 2) ''insbes.:'' a) ''zu rascherer Bewegung'' '''''antreiben,''' nach einem Ziele (bes. wider Willen, gewaltsam) '''forttreiben, fortführen, fortreißen,''''' | |||
* II) ''übtr.:'' | |||
** A) ''im allg.:'' a) ''übh.'' '''''in''''' ''tätige'' '''''Bewegung setzen, treiben, führen, leiten, bringen,''''' | |||
** B) ''eine Zeit, eine Tätigkeit od. einen Zustand vor sich gehen machen:'' | |||
*** 1) ''eine Zeit gleichs. »heraufführen u. ablaufen lassen«, sie den'' '''''Kreislauf vollenden lassen''''' | |||
*** 2) ''eine Tätigkeit od. einen Zustand vor sich gehen lassen, in bezug auf etw.'' '''''tätig sein, handeln,''''' ''etw. '''treiben, betreiben, tun, beginnen, besorgen, verrichten, ausführen, vollführen,''''' haec agens, ''während er damit beschäftigt war,'' | |||
'''Verb agō''' (Präsens Infinitiv agere, Perfekt Aktiv ēgī, Supine āctum); dritte Konjugation | |||
# handeln, sich verhalten | |||
# tun | |||
# machen (etwas, das nicht weiter existiert, nachdem der Macher aufgehört hat) | |||
# verhandeln, diskutieren, sich beraten, mit jemandem über eine Person oder Sache reden | |||
# bewirken, vollbringen, erreichen | |||
# behandeln, sich befassen | |||
# handeln, spielen, aufführen (z. B. eine Rolle in einem Theaterstück) | |||
# aufführen, abwickeln, führen, managen (z. B. Geschäfte, Angelegenheiten) | |||
# verwalten, lenken, führen, regieren | |||
# antreiben (im Sinne von einen Anstoß für eine Bewegung geben), antreiben, bewegen, schieben, in Bewegung setzen | |||
# führen, antreiben (im Sinne von eine Bewegung lenken) | |||
# diskutieren, debattieren, beraten (verwendet in zivilen, politischen und rechtlichen Kontexten) | |||
# (Recht) plädieren | |||
# überlegen; beschäftigt sein mit | |||
# abzielen auf, erreichen (im Allgemeinen im Konjunktiv und mit eingeleitetem ut, und bedeutet daher: „um zu erreichen...“) | |||
# aufwühlen, erregen, verursachen, veranlassen | |||
# stören, aufregen, ärgern | |||
# führen, treiben (z. B. Vieh) | |||
# jagen, verfolgen | |||
# auf etwas losgehen, (eine Vorgehensweise) verfolgen | |||
# rauben, stehlen, plündern, fortschleppen | |||
# (von Zeit) vergehen, verbringen, führen | |||
# (von Opfergaben) erschlagen, töten (als Opfer) | |||
# (von Pflanzen) hervorbringen, sprießen, ausdehnen | |||
# (Gesetz) (ein Gericht) abhalten | |||
# (Passiv) weitergehen, stattfinden, zur Debatte stehen | |||
Nutzungshinweise | |||
''Ago'' gibt ein Gefühl von Tun oder Machen wieder, das fortführend oder verhaltensbezogen ist. Informationen zu einem bestimmten Fall oder Anlass einer Handlung oder Herstellung finden Sie unter ''[[faciō]]''. Für eine noch weiterführende Bedeutung des Tuns oder Machens siehe ''[[agitō]]'' und ''[[gerō]]''. | |||
==== <span | Laut Döderlein besteht ein weiterer Unterschied zwischen ago und facio, wenn sie „machen“ bedeuten, darin, dass es bei ago typischerweise darum geht, etwas zu machen, das nicht weitergeht, nachdem der „Schauspieler“ aufgehört hat, die Handlung auszuführen; wohingegen bei Facio das Objekt weiter existiert, nachdem der Hersteller es hergestellt hat. Mit anderen Worten: ago ist zeitlich, facio dagegen räumlich. | ||
< | {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed inflection-table vsSwitcher" data-toggle-category="inflection" | ||
|+<span id="Pronunciation_6">Pronunciation /</span> '''Conjugation''' | |||
| colspan="8" |<span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[[wikipedia:Classical_Latin|Classical]]</span><span class="ib-brac">)</span> [[wikt:Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet|IPA]]<sup>([[wikt:Appendix:Latin_pronunciation|key]])</sup>: <span class="IPA">/ˈa.ɡoː/</span>, <span class="IPA">[ˈäɡoː]</span> | |||
|- | |||
| colspan="8" |<span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[[wikipedia:Latin_phonology_and_orthography#Ecclesiastical_pronunciation|modern Italianate Ecclesiastical]]</span><span class="ib-brac">)</span> [[wikt:Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet|IPA]]<sup>([[wikt:Appendix:Latin_pronunciation|key]])</sup>: <span class="IPA">/ˈa.ɡo/</span>, <span class="IPA">[ˈäːɡo]</span> | |||
|- | |||
! | |||
! | |||
! | |||
! | |||
! | |||
! | |||
! | |||
! | |||
|- class="vsHide" | |||
! colspan="2" rowspan="2" | indicative | |||
! colspan="3" | ''singular'' | |||
! colspan="3" | ''plural'' | |||
|- class="vsHide" | |||
! [[wikt:first_person|first]] | |||
! [[wikt:second_person|second]] | |||
! [[wikt:third_person|third]] | |||
! [[wikt:first_person|first]] | |||
! [[wikt:second_person|second]] | |||
! [[wikt:third_person|third]] | |||
|- class="vsHide" | |||
! rowspan="6" | active | |||
! present | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|s|pres|act|ind-form-of origin-agō"><strong class="selflink">agō</strong></span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|pres|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agis#Latin|agis]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|pres|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agit#Latin|agit]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|p|pres|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agimus#Latin|agimus]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|pres|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agitis#Latin|agitis]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|pres|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agunt#Latin|agunt]]</span> | |||
|- class="vsHide" | |||
! imperfect | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|s|impf|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agebam#Latin|agēbam]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|impf|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agebas#Latin|agēbās]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|impf|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agebat#Latin|agēbat]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|p|impf|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agebamus#Latin|agēbāmus]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|impf|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agebatis#Latin|agēbātis]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|impf|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agebant#Latin|agēbant]]</span> | |||
|- class="vsHide" | |||
! future | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|s|fut|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agam#Latin|agam]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|fut|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:ages#Latin|agēs]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|fut|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:aget#Latin|aget]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|p|fut|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agemus#Latin|agēmus]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|fut|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agetis#Latin|agētis]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|fut|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agent#Latin|agent]]</span> | |||
|- class="vsHide" | |||
! perfect | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|s|perf|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:egi#Latin|ēgī]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|perf|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:egisti#Latin|ēgistī]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|perf|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:egit#Latin|ēgit]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|p|perf|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:egimus#Latin|ēgimus]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|perf|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:egistis#Latin|ēgistis]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|perf|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:egerunt#Latin|ēgērunt]]</span>,<br><span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|perf|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:egere#Latin|ēgēre]]</span> | |||
|- class="vsHide" | |||
! pluperfect | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|s|plup|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:egeram#Latin|ēgeram]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|plup|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:egeras#Latin|ēgerās]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|plup|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:egerat#Latin|ēgerat]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|p|plup|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:egeramus#Latin|ēgerāmus]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|plup|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:egeratis#Latin|ēgerātis]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|plup|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:egerant#Latin|ēgerant]]</span> | |||
|- class="vsHide" | |||
! future perfect | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|s|futp|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:egero#Latin|ēgerō]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|futp|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:egeris#Latin|ēgeris]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|futp|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:egerit#Latin|ēgerit]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|p|futp|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:egerimus#Latin|ēgerimus]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|futp|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:egeritis#Latin|ēgeritis]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|futp|act|ind-form-of origin-agō">[[wikt:egerint#Latin|ēgerint]]</span> | |||
|- class="vsHide" | |||
! rowspan="6" | passive | |||
! present | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|s|pres|pass|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agor#Latin|agor]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|pres|pass|ind-form-of origin-agō">[[wikt:ageris#Latin|ageris]]</span>,<br><span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|pres|pass|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agere#Latin|agere]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|pres|pass|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agitur#Latin|agitur]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|p|pres|pass|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agimur#Latin|agimur]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|pres|pass|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agimini#Latin|agiminī]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|pres|pass|ind-form-of origin-agō">[[wikt:aguntur#Latin|aguntur]]</span> | |||
|- class="vsHide" | |||
! imperfect | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|s|impf|pass|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agebar#Latin|agēbar]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|impf|pass|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agebaris#Latin|agēbāris]]</span>,<br><span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|impf|pass|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agebare#Latin|agēbāre]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|impf|pass|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agebatur#Latin|agēbātur]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|p|impf|pass|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agebamur#Latin|agēbāmur]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|impf|pass|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agebamini#Latin|agēbāminī]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|impf|pass|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agebantur#Latin|agēbantur]]</span> | |||
|- class="vsHide" | |||
! future | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|s|fut|pass|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agar#Latin|agar]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|fut|pass|ind-form-of origin-agō">[[wikt:ageris#Latin|agēris]]</span>,<br><span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|fut|pass|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agere#Latin|agēre]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|fut|pass|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agetur#Latin|agētur]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|p|fut|pass|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agemur#Latin|agēmur]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|fut|pass|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agemini#Latin|agēminī]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|fut|pass|ind-form-of origin-agō">[[wikt:agentur#Latin|agentur]]</span> | |||
|- class="vsHide" | |||
! perfect | |||
! colspan="6" | <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:actus#Latin|āctus]]</em> + present active indicative of <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:sum#Latin|sum]]</em> | |||
|- class="vsHide" | |||
! pluperfect | |||
! colspan="6" | <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:actus#Latin|āctus]]</em> + imperfect active indicative of <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:sum#Latin|sum]]</em> | |||
|- class="vsHide" | |||
! future perfect | |||
! colspan="6" | <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:actus#Latin|āctus]]</em> + future active indicative of <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:sum#Latin|sum]]</em> | |||
|- class="vsHide" | |||
! colspan="2" rowspan="2" | subjunctive | |||
! colspan="3" | ''singular'' | |||
! colspan="3" | ''plural'' | |||
|- class="vsHide" | |||
! [[wikt:first_person|first]] | |||
! [[wikt:second_person|second]] | |||
! [[wikt:third_person|third]] | |||
! [[wikt:first_person|first]] | |||
! [[wikt:second_person|second]] | |||
! [[wikt:third_person|third]] | |||
|- class="vsHide" | |||
! rowspan="4" | active | |||
! present | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|s|pres|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:agam#Latin|agam]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|pres|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:agas#Latin|agās]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|pres|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:agat#Latin|agat]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|p|pres|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:agamus#Latin|agāmus]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|pres|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:agatis#Latin|agātis]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|pres|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:agant#Latin|agant]]</span> | |||
|- class="vsHide" | |||
! imperfect | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|s|impf|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:agerem#Latin|agerem]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|impf|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:ageres#Latin|agerēs]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|impf|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:ageret#Latin|ageret]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|p|impf|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:ageremus#Latin|agerēmus]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|impf|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:ageretis#Latin|agerētis]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|impf|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:agerent#Latin|agerent]]</span> | |||
|- class="vsHide" | |||
! perfect | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|s|perf|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:egerim#Latin|ēgerim]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|perf|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:egeris#Latin|ēgerīs]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|perf|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:egerit#Latin|ēgerit]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|p|perf|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:egerimus#Latin|ēgerīmus]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|perf|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:egeritis#Latin|ēgerītis]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|perf|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:egerint#Latin|ēgerint]]</span> | |||
|- class="vsHide" | |||
! pluperfect | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|s|plup|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:egissem#Latin|ēgissem]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|plup|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:egisses#Latin|ēgissēs]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|plup|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:egisset#Latin|ēgisset]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|p|plup|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:egissemus#Latin|ēgissēmus]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|plup|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:egissetis#Latin|ēgissētis]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|plup|act|sub-form-of origin-agō">[[wikt:egissent#Latin|ēgissent]]</span> | |||
|- class="vsHide" | |||
! rowspan="4" | passive | |||
! present | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|s|pres|pass|sub-form-of origin-agō">[[wikt:agar#Latin|agar]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|pres|pass|sub-form-of origin-agō">[[wikt:agaris#Latin|agāris]]</span>,<br><span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|pres|pass|sub-form-of origin-agō">[[wikt:agare#Latin|agāre]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|pres|pass|sub-form-of origin-agō">[[wikt:agatur#Latin|agātur]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|p|pres|pass|sub-form-of origin-agō">[[wikt:agamur#Latin|agāmur]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|pres|pass|sub-form-of origin-agō">[[wikt:agamini#Latin|agāminī]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|pres|pass|sub-form-of origin-agō">[[wikt:agantur#Latin|agantur]]</span> | |||
|- class="vsHide" | |||
! imperfect | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|s|impf|pass|sub-form-of origin-agō">[[wikt:agerer#Latin|agerer]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|impf|pass|sub-form-of origin-agō">[[wikt:agereris#Latin|agerēris]]</span>,<br><span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|impf|pass|sub-form-of origin-agō">[[wikt:agerere#Latin|agerēre]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|impf|pass|sub-form-of origin-agō">[[wikt:ageretur#Latin|agerētur]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 1|p|impf|pass|sub-form-of origin-agō">[[wikt:ageremur#Latin|agerēmur]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|impf|pass|sub-form-of origin-agō">[[wikt:ageremini#Latin|agerēminī]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|impf|pass|sub-form-of origin-agō">[[wikt:agerentur#Latin|agerentur]]</span> | |||
|- class="vsHide" | |||
! perfect | |||
! colspan="6" | <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:actus#Latin|āctus]]</em> + present active subjunctive of <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:sum#Latin|sum]]</em> | |||
|- class="vsHide" | |||
! pluperfect | |||
! colspan="6" | <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:actus#Latin|āctus]]</em> + imperfect active subjunctive of <em class="Latn mention" lang="la">[[wikt:sum#Latin|sum]]</em> | |||
|- class="vsHide" | |||
! colspan="2" rowspan="2" | imperative | |||
! colspan="3" | ''singular'' | |||
! colspan="3" | ''plural'' | |||
|- class="vsHide" | |||
! [[wikt:first_person|first]] | |||
! [[wikt:second_person|second]] | |||
! [[wikt:third_person|third]] | |||
! [[wikt:first_person|first]] | |||
! [[wikt:second_person|second]] | |||
! [[wikt:third_person|third]] | |||
|- class="vsHide" | |||
! rowspan="2" | active | |||
! present | |||
| — | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|pres|act|imp-form-of origin-agō">[[wikt:age#Latin|age]]</span> | |||
| — | |||
| — | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|pres|act|imp-form-of origin-agō">[[wikt:agite#Latin|agite]]</span> | |||
| — | |||
|- class="vsHide" | |||
! future | |||
| — | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|fut|act|imp-form-of origin-agō">[[wikt:agito#Latin|agitō]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|fut|act|imp-form-of origin-agō">[[wikt:agito#Latin|agitō]]</span> | |||
| — | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|fut|act|imp-form-of origin-agō">[[wikt:agitote#Latin|agitōte]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|fut|act|imp-form-of origin-agō">[[wikt:agunto#Latin|aguntō]]</span> | |||
|- class="vsHide" | |||
! rowspan="2" | passive | |||
! present | |||
| — | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|pres|pass|imp-form-of origin-agō">[[wikt:agere#Latin|agere]]</span> | |||
| — | |||
| — | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|p|pres|pass|imp-form-of origin-agō">[[wikt:agimini#Latin|agiminī]]</span> | |||
| — | |||
|- class="vsHide" | |||
! future | |||
| — | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 2|s|fut|pass|imp-form-of origin-agō">[[wikt:agitor#Latin|agitor]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|s|fut|pass|imp-form-of origin-agō">[[wikt:agitor#Latin|agitor]]</span> | |||
| — | |||
| — | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la 3|p|fut|pass|imp-form-of origin-agō">[[wikt:aguntor#Latin|aguntor]]</span> | |||
|- class="vsHide" | |||
! colspan="2" rowspan="2" | non-finite forms | |||
! colspan="3" | active | |||
! colspan="3" | passive | |||
|- class="vsHide" | |||
! present | |||
! perfect | |||
! future | |||
! present | |||
! perfect | |||
! future | |||
|- class="vsHide" | |||
! colspan="2" | infinitives | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la pres|act|inf-form-of origin-agō">[[wikt:agere#Latin|agere]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la perf|act|inf-form-of origin-agō">[[wikt:egisse#Latin|ēgisse]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn">[[wikt:acturus#Latin|āctūrum]] [[wikt:esse#Latin|esse]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la pres|pass|inf-form-of origin-agō">[[wikt:agi#Latin|agī]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn">[[wikt:actus#Latin|āctum]] [[wikt:esse#Latin|esse]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn">[[wikt:actum#Latin|āctum]] [[wikt:iri#Latin|īrī]]</span> | |||
|- class="vsHide" | |||
! colspan="2" | participles | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la pres|act|part-form-of origin-agō">[[wikt:agens#Latin|agēns]]</span> | |||
| — | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la fut|act|part-form-of origin-agō">[[wikt:acturus#Latin|āctūrus]]</span> | |||
| — | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la perf|pass|part-form-of origin-agō">[[wikt:actus#Latin|āctus]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la fut|pass|part-form-of origin-agō">[[wikt:agendus#Latin|agendus]]</span>,<br><span lang="la" class="Latn form-of lang-la fut|pass|part-form-of origin-agō">[https://en.wiktionary.org/w/index.php?title=agundus&action=edit&redlink=1 agundus]</span> | |||
|- class="vsHide" | |||
! colspan="2" rowspan="3" | verbal nouns | |||
! colspan="4" | gerund | |||
! colspan="2" | supine | |||
|- class="vsHide" | |||
! genitive | |||
! dative | |||
! accusative | |||
! ablative | |||
! accusative | |||
! ablative | |||
|- class="vsHide" | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la gen|ger-form-of origin-agō">[[wikt:agendi#Latin|agendī]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la dat|ger-form-of origin-agō">[[wikt:agendo#Latin|agendō]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la acc|ger-form-of origin-agō">[[wikt:agendum#Latin|agendum]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la abl|ger-form-of origin-agō">[[wikt:agendo#Latin|agendō]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la acc|sup-form-of origin-agō">[[wikt:actum#Latin|āctum]]</span> | |||
| <span lang="la" class="Latn form-of lang-la abl|sup-form-of origin-agō">[[wikt:actu#Latin|āctū]]</span> | |||
|} | |||
Aktuelle Version vom 8. Juni 2025, 12:34 Uhr
ag--ō, lat. vgl. ágō „fahren, zum fahren bringen'; (infolge) 'führen, machen, tun, bewirken, bewegen, treiben … …
Aus uital. *agō, aus uig. *h₂éǵeti.
Kognat zu air. aigid, agr. ἄγω ágō, „Ich führe“), anord. aka „bewegen, fahren“, Avestisch 𐬀𐬰𐬀𐬌𐬙𐬌 (azaiti), Sanskrit अजति (ájati, „fahren, antreiben, werfen“) .
ago, ēgī, āctum, ere (griech. ἄγω, altind. ájati, ›geht, treibt‹), in Bewegung setzen, d.i. machen, daß etw. vorwärts geht,
- I) eig., im Raume = führend, leitend in Bewegung setzen, treiben,
- 1) im allg. = treiben, führen, leiten, …
- 2) insbes.: a) zu rascherer Bewegung antreiben, nach einem Ziele (bes. wider Willen, gewaltsam) forttreiben, fortführen, fortreißen,
- II) übtr.:
- A) im allg.: a) übh. in tätige Bewegung setzen, treiben, führen, leiten, bringen,
- B) eine Zeit, eine Tätigkeit od. einen Zustand vor sich gehen machen:
- 1) eine Zeit gleichs. »heraufführen u. ablaufen lassen«, sie den Kreislauf vollenden lassen
- 2) eine Tätigkeit od. einen Zustand vor sich gehen lassen, in bezug auf etw. tätig sein, handeln, etw. treiben, betreiben, tun, beginnen, besorgen, verrichten, ausführen, vollführen, haec agens, während er damit beschäftigt war,
Verb agō (Präsens Infinitiv agere, Perfekt Aktiv ēgī, Supine āctum); dritte Konjugation
- handeln, sich verhalten
- tun
- machen (etwas, das nicht weiter existiert, nachdem der Macher aufgehört hat)
- verhandeln, diskutieren, sich beraten, mit jemandem über eine Person oder Sache reden
- bewirken, vollbringen, erreichen
- behandeln, sich befassen
- handeln, spielen, aufführen (z. B. eine Rolle in einem Theaterstück)
- aufführen, abwickeln, führen, managen (z. B. Geschäfte, Angelegenheiten)
- verwalten, lenken, führen, regieren
- antreiben (im Sinne von einen Anstoß für eine Bewegung geben), antreiben, bewegen, schieben, in Bewegung setzen
- führen, antreiben (im Sinne von eine Bewegung lenken)
- diskutieren, debattieren, beraten (verwendet in zivilen, politischen und rechtlichen Kontexten)
- (Recht) plädieren
- überlegen; beschäftigt sein mit
- abzielen auf, erreichen (im Allgemeinen im Konjunktiv und mit eingeleitetem ut, und bedeutet daher: „um zu erreichen...“)
- aufwühlen, erregen, verursachen, veranlassen
- stören, aufregen, ärgern
- führen, treiben (z. B. Vieh)
- jagen, verfolgen
- auf etwas losgehen, (eine Vorgehensweise) verfolgen
- rauben, stehlen, plündern, fortschleppen
- (von Zeit) vergehen, verbringen, führen
- (von Opfergaben) erschlagen, töten (als Opfer)
- (von Pflanzen) hervorbringen, sprießen, ausdehnen
- (Gesetz) (ein Gericht) abhalten
- (Passiv) weitergehen, stattfinden, zur Debatte stehen
Nutzungshinweise
Ago gibt ein Gefühl von Tun oder Machen wieder, das fortführend oder verhaltensbezogen ist. Informationen zu einem bestimmten Fall oder Anlass einer Handlung oder Herstellung finden Sie unter faciō. Für eine noch weiterführende Bedeutung des Tuns oder Machens siehe agitō und gerō.
Laut Döderlein besteht ein weiterer Unterschied zwischen ago und facio, wenn sie „machen“ bedeuten, darin, dass es bei ago typischerweise darum geht, etwas zu machen, das nicht weitergeht, nachdem der „Schauspieler“ aufgehört hat, die Handlung auszuführen; wohingegen bei Facio das Objekt weiter existiert, nachdem der Hersteller es hergestellt hat. Mit anderen Worten: ago ist zeitlich, facio dagegen räumlich.
| (Classical) IPA(key): /ˈa.ɡoː/, [ˈäɡoː] | |||||||
| (modern Italianate Ecclesiastical) IPA(key): /ˈa.ɡo/, [ˈäːɡo] | |||||||
| indicative | singular | plural | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| first | second | third | first | second | third | ||
| active | present | s|pres|act|ind-form-of origin-agō">agō | s|pres|act|ind-form-of origin-agō">agis | s|pres|act|ind-form-of origin-agō">agit | p|pres|act|ind-form-of origin-agō">agimus | p|pres|act|ind-form-of origin-agō">agitis | p|pres|act|ind-form-of origin-agō">agunt |
| imperfect | s|impf|act|ind-form-of origin-agō">agēbam | s|impf|act|ind-form-of origin-agō">agēbās | s|impf|act|ind-form-of origin-agō">agēbat | p|impf|act|ind-form-of origin-agō">agēbāmus | p|impf|act|ind-form-of origin-agō">agēbātis | p|impf|act|ind-form-of origin-agō">agēbant | |
| future | s|fut|act|ind-form-of origin-agō">agam | s|fut|act|ind-form-of origin-agō">agēs | s|fut|act|ind-form-of origin-agō">aget | p|fut|act|ind-form-of origin-agō">agēmus | p|fut|act|ind-form-of origin-agō">agētis | p|fut|act|ind-form-of origin-agō">agent | |
| perfect | s|perf|act|ind-form-of origin-agō">ēgī | s|perf|act|ind-form-of origin-agō">ēgistī | s|perf|act|ind-form-of origin-agō">ēgit | p|perf|act|ind-form-of origin-agō">ēgimus | p|perf|act|ind-form-of origin-agō">ēgistis | p|perf|act|ind-form-of origin-agō">ēgērunt, ēgēre | |
| pluperfect | s|plup|act|ind-form-of origin-agō">ēgeram | s|plup|act|ind-form-of origin-agō">ēgerās | s|plup|act|ind-form-of origin-agō">ēgerat | p|plup|act|ind-form-of origin-agō">ēgerāmus | p|plup|act|ind-form-of origin-agō">ēgerātis | p|plup|act|ind-form-of origin-agō">ēgerant | |
| future perfect | s|futp|act|ind-form-of origin-agō">ēgerō | s|futp|act|ind-form-of origin-agō">ēgeris | s|futp|act|ind-form-of origin-agō">ēgerit | p|futp|act|ind-form-of origin-agō">ēgerimus | p|futp|act|ind-form-of origin-agō">ēgeritis | p|futp|act|ind-form-of origin-agō">ēgerint | |
| passive | present | s|pres|pass|ind-form-of origin-agō">agor | s|pres|pass|ind-form-of origin-agō">ageris, agere |
s|pres|pass|ind-form-of origin-agō">agitur | p|pres|pass|ind-form-of origin-agō">agimur | p|pres|pass|ind-form-of origin-agō">agiminī | p|pres|pass|ind-form-of origin-agō">aguntur |
| imperfect | s|impf|pass|ind-form-of origin-agō">agēbar | s|impf|pass|ind-form-of origin-agō">agēbāris, agēbāre |
s|impf|pass|ind-form-of origin-agō">agēbātur | p|impf|pass|ind-form-of origin-agō">agēbāmur | p|impf|pass|ind-form-of origin-agō">agēbāminī | p|impf|pass|ind-form-of origin-agō">agēbantur | |
| future | s|fut|pass|ind-form-of origin-agō">agar | s|fut|pass|ind-form-of origin-agō">agēris, agēre |
s|fut|pass|ind-form-of origin-agō">agētur | p|fut|pass|ind-form-of origin-agō">agēmur | p|fut|pass|ind-form-of origin-agō">agēminī | p|fut|pass|ind-form-of origin-agō">agentur | |
| perfect | āctus + present active indicative of sum | ||||||
| pluperfect | āctus + imperfect active indicative of sum | ||||||
| future perfect | āctus + future active indicative of sum | ||||||
| subjunctive | singular | plural | |||||
| first | second | third | first | second | third | ||
| active | present | s|pres|act|sub-form-of origin-agō">agam | s|pres|act|sub-form-of origin-agō">agās | s|pres|act|sub-form-of origin-agō">agat | p|pres|act|sub-form-of origin-agō">agāmus | p|pres|act|sub-form-of origin-agō">agātis | p|pres|act|sub-form-of origin-agō">agant |
| imperfect | s|impf|act|sub-form-of origin-agō">agerem | s|impf|act|sub-form-of origin-agō">agerēs | s|impf|act|sub-form-of origin-agō">ageret | p|impf|act|sub-form-of origin-agō">agerēmus | p|impf|act|sub-form-of origin-agō">agerētis | p|impf|act|sub-form-of origin-agō">agerent | |
| perfect | s|perf|act|sub-form-of origin-agō">ēgerim | s|perf|act|sub-form-of origin-agō">ēgerīs | s|perf|act|sub-form-of origin-agō">ēgerit | p|perf|act|sub-form-of origin-agō">ēgerīmus | p|perf|act|sub-form-of origin-agō">ēgerītis | p|perf|act|sub-form-of origin-agō">ēgerint | |
| pluperfect | s|plup|act|sub-form-of origin-agō">ēgissem | s|plup|act|sub-form-of origin-agō">ēgissēs | s|plup|act|sub-form-of origin-agō">ēgisset | p|plup|act|sub-form-of origin-agō">ēgissēmus | p|plup|act|sub-form-of origin-agō">ēgissētis | p|plup|act|sub-form-of origin-agō">ēgissent | |
| passive | present | s|pres|pass|sub-form-of origin-agō">agar | s|pres|pass|sub-form-of origin-agō">agāris, agāre |
s|pres|pass|sub-form-of origin-agō">agātur | p|pres|pass|sub-form-of origin-agō">agāmur | p|pres|pass|sub-form-of origin-agō">agāminī | p|pres|pass|sub-form-of origin-agō">agantur |
| imperfect | s|impf|pass|sub-form-of origin-agō">agerer | s|impf|pass|sub-form-of origin-agō">agerēris, agerēre |
s|impf|pass|sub-form-of origin-agō">agerētur | p|impf|pass|sub-form-of origin-agō">agerēmur | p|impf|pass|sub-form-of origin-agō">agerēminī | p|impf|pass|sub-form-of origin-agō">agerentur | |
| perfect | āctus + present active subjunctive of sum | ||||||
| pluperfect | āctus + imperfect active subjunctive of sum | ||||||
| imperative | singular | plural | |||||
| first | second | third | first | second | third | ||
| active | present | — | s|pres|act|imp-form-of origin-agō">age | — | — | p|pres|act|imp-form-of origin-agō">agite | — |
| future | — | s|fut|act|imp-form-of origin-agō">agitō | s|fut|act|imp-form-of origin-agō">agitō | — | p|fut|act|imp-form-of origin-agō">agitōte | p|fut|act|imp-form-of origin-agō">aguntō | |
| passive | present | — | s|pres|pass|imp-form-of origin-agō">agere | — | — | p|pres|pass|imp-form-of origin-agō">agiminī | — |
| future | — | s|fut|pass|imp-form-of origin-agō">agitor | s|fut|pass|imp-form-of origin-agō">agitor | — | — | p|fut|pass|imp-form-of origin-agō">aguntor | |
| non-finite forms | active | passive | |||||
| present | perfect | future | present | perfect | future | ||
| infinitives | act|inf-form-of origin-agō">agere | act|inf-form-of origin-agō">ēgisse | āctūrum esse | pass|inf-form-of origin-agō">agī | āctum esse | āctum īrī | |
| participles | act|part-form-of origin-agō">agēns | — | act|part-form-of origin-agō">āctūrus | — | pass|part-form-of origin-agō">āctus | pass|part-form-of origin-agō">agendus, agundus | |
| verbal nouns | gerund | supine | |||||
| genitive | dative | accusative | ablative | accusative | ablative | ||
| ger-form-of origin-agō">agendī | ger-form-of origin-agō">agendō | ger-form-of origin-agō">agendum | ger-form-of origin-agō">agendō | sup-form-of origin-agō">āctum | sup-form-of origin-agō">āctū | ||