„pro“ – Versionsunterschied
Erscheinungsbild
| [ungesichtete Version] | [ungesichtete Version] |
Keine Bearbeitungszusammenfassung |
Keine Bearbeitungszusammenfassung |
||
| Zeile 1: | Zeile 1: | ||
[ lat. [[prō]] <span class="mention-gloss-double-quote">“für, je</span><span class="mention-gloss-double-quote">” ][ dt. [https://de.wiktionary.org/wiki/je je], [[jeweils]] [[für]] ]</span> | [ lat. [[prō]] <span class="mention-gloss-double-quote">“für, je</span><span class="mention-gloss-double-quote">” ][ dt. [https://de.wiktionary.org/wiki/je je], [[jeweils]] [[für]] ]</span> | ||
<span class="mention-gloss-double-quote"><span class="etymwb-headword"><span class="etymwb-orth">pro</span> <span class="etymwb-gramgrp">Präp. </span></span>‘jeweils, je, für jede einzelne Person oder Sache’, Adv. ‘dafür’ (vgl. <span class="etymwb-mentioned">pro eingestellt sein</span>), Gegenwort [ | == <span class="mention-gloss-double-quote"><span class="etymwb-headword"><span class="etymwb-orth">pro</span> </span></span> == | ||
< | * <span class="mention-gloss-double-quote"><span class="etymwb-headword"><span class="etymwb-gramgrp">Präp. </span></span>‘jeweils, je, für jede einzelne Person oder Sache’,</span> | ||
* <span class="mention-gloss-double-quote">Adv. ‘dafür’ (vgl. <span class="etymwb-mentioned">pro eingestellt sein</span>),</span> | |||
< | ** <span class="mention-gloss-double-quote">Gegenwort [[kontra]] (s. d.),</span> | ||
* <span class="mention-gloss-double-quote">gelehrte Übernahme von <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="lateinisch">lat.</abbr> <span class="etymwb-mentioned">[[prō]]</span> Präp. ‘über etw. hinaus, vorn an, vor, für, anstatt, gemäß, im Verhältnis zu’,</span> | |||
** <span class="mention-gloss-double-quote">entsprechend <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="griechisch">griech.</abbr> <span class="etymwb-mentioned">[[pró]]</span> (<span class="etymwb-mentioned">πρό</span>) ‘voran, vorwärts, vorher, vor’.</span> | |||
* <span class="mention-gloss-double-quote">In der Kaufmannssprache vor Maßen, Gewichten, Zeitangaben (seit 14. Jh.),</span> | |||
** <span class="mention-gloss-double-quote">geläufig in Fügungen wie <span class="etymwb-mentioned">pro Jahr</span>, <span class="etymwb-mentioned">Kopf</span>, <span class="etymwb-mentioned">Person</span>. –</span> | |||
== <span class="mention-gloss-double-quote"><span class="etymwb-headword"><span class="etymwb-orth">pro-</span> </span></span> == | |||
* <span class="mention-gloss-double-quote">erstes Glied in zahlreichen auf das <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="lateinisch">Lat.</abbr> zurückgehenden Zusammensetzungen</span> | |||
** <span class="mention-gloss-double-quote">mit der Bedeutung ‘vor, vorwärts, hervor’</span> | |||
*** <span class="mention-gloss-double-quote">(s. [[produzieren]], [https://www.dwds.de/wb/etymwb/profan profan], [[progressiv]], [[prominent]], Prozedur),</span> | |||
** <span class="mention-gloss-double-quote">‘vorn (an, auf), im Angesicht’</span> | |||
*** <span class="mention-gloss-double-quote">(s. [[prostituieren]]),</span> | |||
** <span class="mention-gloss-double-quote">‘für, zum Vorteil von, zugunsten’</span> | |||
*** <span class="mention-gloss-double-quote">(s. [[protegieren]] und vgl. Neubildungen wie <span class="etymwb-mentioned">prodeutsch</span>),</span> | |||
** <span class="mention-gloss-double-quote">‘an Stelle von, anstatt’ (s. Pronomen),</span> | |||
** <span class="mention-gloss-double-quote">‘im Verhältnis, Vergleich zu’</span> | |||
*** <span class="mention-gloss-double-quote">(s. [[Proportion]]),</span> | |||
** <span class="mention-gloss-double-quote">‘weg, fort’</span> | |||
*** <span class="mention-gloss-double-quote">(s. [[profund]]).</span> | |||
* <span class="mention-gloss-double-quote">Auch in auf das <abbr title="" data-toggle="tooltip" data-original-title="griechisch">Griech.</abbr> zurückgehenden Zusammensetzungen,</span> | |||
** <span class="mention-gloss-double-quote">z. B. mit der Bedeutung</span> | |||
*** <span class="mention-gloss-double-quote">räumlich ‘vor’</span> | |||
**** <span class="mention-gloss-double-quote">(s. [[Problem]]),</span> | |||
*** <span class="mention-gloss-double-quote">zeitlich ‘vorher, voraus’</span> | |||
**** <span class="mention-gloss-double-quote">(s. [[Prognose]], [[Programm]], [[Prolog]], [[Prophet]]).</span> | |||
:<br> | |||
Version vom 5. Januar 2024, 10:54 Uhr
[ lat. prō “für, je” ][ dt. je, jeweils für ]
pro
- Präp. ‘jeweils, je, für jede einzelne Person oder Sache’,
- Adv. ‘dafür’ (vgl. pro eingestellt sein),
- Gegenwort kontra (s. d.),
- gelehrte Übernahme von lat. prō Präp. ‘über etw. hinaus, vorn an, vor, für, anstatt, gemäß, im Verhältnis zu’,
- entsprechend griech. pró (πρό) ‘voran, vorwärts, vorher, vor’.
- In der Kaufmannssprache vor Maßen, Gewichten, Zeitangaben (seit 14. Jh.),
- geläufig in Fügungen wie pro Jahr, Kopf, Person. –
pro-
- erstes Glied in zahlreichen auf das Lat. zurückgehenden Zusammensetzungen
- mit der Bedeutung ‘vor, vorwärts, hervor’
- (s. produzieren, profan, progressiv, prominent, Prozedur),
- ‘vorn (an, auf), im Angesicht’
- (s. prostituieren),
- ‘für, zum Vorteil von, zugunsten’
- (s. protegieren und vgl. Neubildungen wie prodeutsch),
- ‘an Stelle von, anstatt’ (s. Pronomen),
- ‘im Verhältnis, Vergleich zu’
- (s. Proportion),
- ‘weg, fort’
- (s. profund).
- mit der Bedeutung ‘vor, vorwärts, hervor’
- Auch in auf das Griech. zurückgehenden Zusammensetzungen,