Zum Inhalt springen

„aequālis“ – Versionsunterschied

aus AufEinWort, der freien Forschung
[ungesichtete Version][ungesichtete Version]
K Textersetzung - „{{lat.}}“ durch „Sprachstufe::lat.“
KKeine Bearbeitungszusammenfassung
 
Zeile 1: Zeile 1:
[[aequāl]]-is [[Sprachstufe::lat.]] [[gleich]], [[wie]]; …
[[aequāl]]-is [[Sprachstufe::lat.]] [[gleich]], [[wie]]; …
'''aequālis'''<ref>Quelle: Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. Hannover <sup>8</sup>1913 (Nachdruck Darmstadt 1998), Band 1, Sp. 184-185. Permalink: <nowiki>http://www.zeno.org/nid/2000219693X</nowiki> Lizenz: Gemeinfrei</ref>, e, Adj. ''m.'' Compar. ''u. (b. Spät.) m.'' Superl. (aequo), '''''gleich beschaffen, gleich''''' ''nach äußerer u. innerer Beschaffenheit, I) von gleicher Oberfläche, '''gleich, eben,''''' loca, Sall.: terra ab omni parte aequ., Ov.: totius oris planities, Plin. – II) ''übh. von gleicher Gestalt, Größe, Höhe, von gleichem Umfange u. Gehalte,'' 1) ''einem andern'' '''''gleich, entsprechend, konform,''''' a) ''übh. (Ggstz.'' impar), tumuli, Liv.: sententiae membris aequalibus, Quint.: quibusne partibus, pluribusne an singulis, imparibus an aequalibus, Cic.: linguā et moribus aequales, Liv. – ''m.'' Dat., pars pedis aequalis alteri parti, Cic.: paupertas aequ. divitiis, Cic.: nervositas filo aequalior quam araneis, Plin. – ''m.'' inter ''u. Akk.,'' virtutes sunt inter se aequales et pares, Cic. – ''m.'' cum ''u. Abl.,'' gloria cum multis viris fortibus aequalis est, Ps. Sall. fr.: filius cum patre aequalisest maiestate, Augustin. – ''subst. m.'' Genet., creticus et eius aequalis paean, Cic. or. 215. – b) ''dem Alter, der Zeit nach gleich,'' α) ''dem Alter nach, '''gleich alt, gleichen Alters, gleichalterig,''''' αα) ''v. Pers. (Ggstz.'' natu maior, natu minor), soror, Nep. – ''m.'' Dat., Attalus aequalis sibi, Curt.: fuit huic aequalis animis et annis, Ov.: exercitus aequalis stipendiis suis, ''so viel Dienstjahre zählend als er selbst,'' Liv. – ''m.'' Genet., calo quidam aequ. Hieronymi, Liv. – ''u. subst.,'' aequalis, is, ''Abl.'' i, c., '''''Alters'''-'' ''od.'' '''''Jugendge nosse, Alters-''''' '''''od.'' ''Jugendgenossin, Kamerad, Gespiele, Gespielin,'' amicus atque aequalisnoster, Ter.: P. Orbius meus fere aequalis, Cic.: vestitus nihil inter aequales excellens, Liv.: ex aequalibus una, Verg. – ''m.'' Genet., aequales aevi, Sil. 3, 404. – ββ) ''v. Lebl.:'' florentes aequali corpore nymphae, ''von gleichem Alter u. Wuchs,'' Verg. – ''m.'' Dat., Deiotari benevolentiā est ipsius aequalis aetati, ''ist mit ihm aufgewachsen,'' Cic. – ''m.'' cum ''u. Abl.,'' aequali tecum aevo, Verg.: fuit cum ea cypressus aequalis, Plin. – ''m.'' Genet., sacrificium aequale huius urbis, Cic. – β) ''der Zeit nach,'' ''gleichzeitig'' ''(Ggstz.'' senior, iunior), αα) ''v. Pers., m.'' Dat., cui (Ennio) si aequalis fuerit Livius, Liv.: nec quisquam aequalis illis temporibus scriptor exstat, Liv. – ''m.'' Genet., Menandrus aequalesque eius aetatis non magis quam operis Philemo et Diphilus, Vell.: Philistus aequalis temporum illorum, Cic. – ''subst.,''aequalis, is, m., ''der'' ''Zeitgenosse,'' Cic.: eminere inter aequales, Cic. – ββ) ''v. Lebl.:'' memoria aequ., Cic.: memoria aequ. illius aetatis ''(Ggstz.'' memoria senior), Cic.: an in omnibus his studiorum agitatio vitae aequalis fuit? ''war nicht... von gleicher Dauer mit dem[184] L.?'' Cic. – c) ''nur eine gleiche Stelle im Staate einnehmend,'' aequ. civis ''(Ggstz.'' eminens princeps), Vell. 2, 124, 2. – 2) ''sich selbst gleich, gleichförmig, gleichmäßig,'' a) ''übh.:'' ceteris quoque membris usque ad imos pedes aequalis et congruens, ''gleichförmig gebaut, proportioniert,'' Suet. Tib. 68, 1. – ''v. Lebl.,'' ictus, Ov.: margo, Mela: litorum tractus, Mela: usus libertatis, Curt.: imber lentior aequaliorque accidens auribus, Liv. 24, 46, 5. – b) ''gleichmäßig'' ''im Verhalten,'' ''sich gleichbleibend,'' nihil aequale homini fuit illi, Hor.: in quocumque genere excellens et sibi aequalis, Plin.: aequalem se omnibus exhibens, ''immer leutselig gegen alle,''Eutr. – / Superl. ''bei'' Tert. de anim. 17.'''


Von ''[[aequus]]'' „gleich, gerade“ +‎ ''[[-ālis]]''.<div class="mw-heading mw-heading3">
Von ''[[aequus]]'' „gleich, gerade“ +‎ ''[[-ālis]]''.<div class="mw-heading mw-heading3">

Aktuelle Version vom 7. Mai 2026, 12:19 Uhr

aequāl-is lat. gleich, wie; …

aequālis[1], e, Adj. m. Compar. u. (b. Spät.) m. Superl. (aequo), gleich beschaffen, gleich nach äußerer u. innerer Beschaffenheit, I) von gleicher Oberfläche, gleich, eben, loca, Sall.: terra ab omni parte aequ., Ov.: totius oris planities, Plin. – II) übh. von gleicher Gestalt, Größe, Höhe, von gleichem Umfange u. Gehalte, 1) einem andern gleich, entsprechend, konform, a) übh. (Ggstz. impar), tumuli, Liv.: sententiae membris aequalibus, Quint.: quibusne partibus, pluribusne an singulis, imparibus an aequalibus, Cic.: linguā et moribus aequales, Liv. – m. Dat., pars pedis aequalis alteri parti, Cic.: paupertas aequ. divitiis, Cic.: nervositas filo aequalior quam araneis, Plin. – m. inter u. Akk., virtutes sunt inter se aequales et pares, Cic. – m. cum u. Abl., gloria cum multis viris fortibus aequalis est, Ps. Sall. fr.: filius cum patre aequalisest maiestate, Augustin. – subst. m. Genet., creticus et eius aequalis paean, Cic. or. 215. – b) dem Alter, der Zeit nach gleich, α) dem Alter nach, gleich alt, gleichen Alters, gleichalterig, αα) v. Pers. (Ggstz. natu maior, natu minor), soror, Nep. – m. Dat., Attalus aequalis sibi, Curt.: fuit huic aequalis animis et annis, Ov.: exercitus aequalis stipendiis suis, so viel Dienstjahre zählend als er selbst, Liv. – m. Genet., calo quidam aequ. Hieronymi, Liv. – u. subst., aequalis, is, Abl. i, c., Alters- od. Jugendge nosse, Alters- od. Jugendgenossin, Kamerad, Gespiele, Gespielin, amicus atque aequalisnoster, Ter.: P. Orbius meus fere aequalis, Cic.: vestitus nihil inter aequales excellens, Liv.: ex aequalibus una, Verg. – m. Genet., aequales aevi, Sil. 3, 404. – ββ) v. Lebl.: florentes aequali corpore nymphae, von gleichem Alter u. Wuchs, Verg. – m. Dat., Deiotari benevolentiā est ipsius aequalis aetati, ist mit ihm aufgewachsen, Cic. – m. cum u. Abl., aequali tecum aevo, Verg.: fuit cum ea cypressus aequalis, Plin. – m. Genet., sacrificium aequale huius urbis, Cic. – β) der Zeit nach, gleichzeitig (Ggstz. senior, iunior), αα) v. Pers., m. Dat., cui (Ennio) si aequalis fuerit Livius, Liv.: nec quisquam aequalis illis temporibus scriptor exstat, Liv. – m. Genet., Menandrus aequalesque eius aetatis non magis quam operis Philemo et Diphilus, Vell.: Philistus aequalis temporum illorum, Cic. – subst.,aequalis, is, m., der Zeitgenosse, Cic.: eminere inter aequales, Cic. – ββ) v. Lebl.: memoria aequ., Cic.: memoria aequ. illius aetatis (Ggstz. memoria senior), Cic.: an in omnibus his studiorum agitatio vitae aequalis fuit? war nicht... von gleicher Dauer mit dem[184] L.? Cic. – c) nur eine gleiche Stelle im Staate einnehmend, aequ. civis (Ggstz. eminens princeps), Vell. 2, 124, 2. – 2) sich selbst gleich, gleichförmig, gleichmäßig, a) übh.: ceteris quoque membris usque ad imos pedes aequalis et congruens, gleichförmig gebaut, proportioniert, Suet. Tib. 68, 1. – v. Lebl., ictus, Ov.: margo, Mela: litorum tractus, Mela: usus libertatis, Curt.: imber lentior aequaliorque accidens auribus, Liv. 24, 46, 5. – b) gleichmäßig im Verhalten, sich gleichbleibend, nihil aequale homini fuit illi, Hor.: in quocumque genere excellens et sibi aequalis, Plin.: aequalem se omnibus exhibens, immer leutselig gegen alle,Eutr. – / Superl. bei Tert. de anim. 17.


Von aequus „gleich, gerade“ +‎ -ālis.

Pronunciation (Classical Latin) IPA(key): /ae̯ˈkʷaː.lis/, [äe̯ˈkʷäːlʲɪs̠], (modern Italianate Ecclesiastical) IPA(key): /eˈkwa.lis/, [eˈkwäːlis]

Adjektiv aequālis (Neutrum aequāle, Komparativ aequālior, Superlativ aequālissimus, Adverb aequāliter); Adjektiv mit zwei Endungen in dritter Deklination

  1. gleich, wie
    1. Synonyme: pār, compār, aequus, adaequātus
    2. Antonyme: dispār, inaequālis, impār, inīquus
  2. vergleichbar, zeitgenössisch, zugleich
  3. gleichzeitig, koexistent
  4. ähnlich, in Größe oder Form ähnlich
    1. Synonym: similis
    2. Antonyme: dissimilis, absimilis, inaequālis
  5. einheitlich, gleichmäßig, unveränderlich

Declension

Third-declension two-termination adjective.

Number Singular Plural
Case / Gender Masc./Fem. Neuter Masc./Fem. Neuter
Nominative aequālis aequāle aequālēs aequālia
Genitive aequālis aequālium
Dative aequālī aequālibus
Accusative aequālem aequāle aequālēs
aequālīs
aequālia
Ablative aequālī aequālibus
Vocative aequālis aequāle aequālēs aequālia

Synonyms

Derived terms

  1. ↑ Quelle: Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. Hannover 81913 (Nachdruck Darmstadt 1998), Band 1, Sp. 184-185. Permalink: http://www.zeno.org/nid/2000219693X Lizenz: Gemeinfrei