„prīvus“ – Versionsunterschied
Erscheinungsbild
| [ungesichtete Version] | [ungesichtete Version] |
Keine Bearbeitungszusammenfassung |
Keine Bearbeitungszusammenfassung |
||
| Zeile 1: | Zeile 1: | ||
[[prīv]][[-us]] {{uital.-lat.}} {{Wrtdtng}} [[mml.]] '[[frei]], (daher) [[eigen]], für sich'; je einen; das [[eigene]], [[private]], [[besondere]], [[anteilige]]; 'außen vor sein'; ‘für sich bestehend, einzeln, eigen, eigentümlich, einer Sache beraubt’ (s. ''[[Privileg]]''). | [[prīv]][[-us]] {{uital.-lat.}} „[[ledig]] ([[einzeln]]); [[privat]]“ {{Wrtdtng}} [[mml.]] '[[frei]], (daher) [[eigen]], [[für sich]]'; je einen; das [[eigene]], [[private]], [[besondere]], [[anteilige]]; 'außen vor sein'; ‘für sich bestehend, einzeln, eigen, eigentümlich, einer Sache beraubt’ (s. ''[[Privileg]]''). | ||
Von uita. *preiwos, von uig. *[[per-]] „vorne“, mit semantischer Verschiebung „(sein) vorne“ > „getrennt sein“. Vergleiche <em class="Latn mention" lang="la">[[prior]]</em>, <em class="Latn mention" lang="la">[[prīmus]]</em>, <em class="Latn mention" lang="la">[[prīscus]]</em>, <em class="Latn mention" lang="la">[[prīstinus]]</em>. | Von uita. *preiwos, von uig. *[[per-]] „vorne“, mit semantischer Verschiebung „(sein) vorne“ > „getrennt sein“. Vergleiche <em class="Latn mention" lang="la">[[prior]]</em>, <em class="Latn mention" lang="la">[[prīmus]]</em>, <em class="Latn mention" lang="la">[[prīscus]]</em>, <em class="Latn mention" lang="la">[[prīstinus]]</em>. | ||
| Zeile 7: | Zeile 7: | ||
# das eigene, private, besondere, anteilige | # das eigene, private, besondere, anteilige | ||
# (mit Genitiv) (sich) entzogen (privat) | # (mit Genitiv) (sich) entzogen (privat) | ||
<span id="Pronunciation">Pronunciation</span> | {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed prettytable inflection-table inflection-table-la" | ||
|+<span id="Pronunciation">Pronunciation /</span> <span id="Declension">Declension</span> | |||
| colspan="8" |<span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[[wikipedia:Classical_Latin|Classical]]</span><span class="ib-brac">)</span> [[wikt:Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet|IPA]]<sup>([[wikt:Appendix:Latin_pronunciation|key]])</sup>: <span class="IPA">/ˈpriː.u̯us/</span>, <span class="IPA">[ˈpriːu̯ʊs̠]</span> | |||
|- | |||
| colspan="8" |<span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[[wikipedia:Latin_phonology_and_orthography#Ecclesiastical_pronunciation|modern Italianate Ecclesiastical]]</span><span class="ib-brac">)</span> [[wikt:Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet|IPA]]<sup>([[wikt:Appendix:Latin_pronunciation|key]])</sup>: <span class="IPA">/ˈpri.vus/</span>, <span class="IPA">[ˈpriːvus]</span> | |||
|- | |||
! colspan="8" |[[wikt:Appendix:Latin_first_declension|First]]/[[wikt:Appendix:Latin_second_declension|second-declension]] adjective. | |||
|- | |- | ||
! Number | ! Number | ||
| Zeile 28: | Zeile 28: | ||
! Neuter | ! Neuter | ||
|- | |- | ||
! [ | ! [[wikt:nominative_case|Nominative]] | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la nom|m|s-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la nom|m|s-form-of origin-prīvus"><strong class="selflink">prīvus</strong></span> | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la nom|f|s-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la nom|f|s-form-of origin-prīvus">[[wikt:priva#Latin|prīva]]</span> | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la nom|n|s-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la nom|n|s-form-of origin-prīvus">[[wikt:privum#Latin|prīvum]]</span> | ||
| rowspan="6" | | | rowspan="6" | | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la nom|m|p-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la nom|m|p-form-of origin-prīvus">[[wikt:privi#Latin|prīvī]]</span> | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la nom|f|p-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la nom|f|p-form-of origin-prīvus">[[wikt:privae#Latin|prīvae]]</span> | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la nom|n|p-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la nom|n|p-form-of origin-prīvus">[[wikt:priva#Latin|prīva]]</span> | ||
|- | |- | ||
! [ | ! [[wikt:genitive_case|Genitive]] | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la gen|m|s-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la gen|m|s-form-of origin-prīvus">[[wikt:privi#Latin|prīvī]]</span> | ||
| rowspan="2" align="center" | <span class="Latn form-of lang-la gen|f|s|;|dat|f|s-form-of origin-prīvus | | rowspan="2" align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la gen|f|s|;|dat|f|s-form-of origin-prīvus">[[wikt:privae#Latin|prīvae]]</span> | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la gen|n|s-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la gen|n|s-form-of origin-prīvus">[[wikt:privi#Latin|prīvī]]</span> | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la gen|m|p-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la gen|m|p-form-of origin-prīvus">[[wikt:privorum#Latin|prīvōrum]]</span> | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la gen|f|p-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la gen|f|p-form-of origin-prīvus">[[wikt:privarum#Latin|prīvārum]]</span> | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la gen|n|p-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la gen|n|p-form-of origin-prīvus">[[wikt:privorum#Latin|prīvōrum]]</span> | ||
|- | |- | ||
! [ | ! [[wikt:dative_case|Dative]] | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la dat|m|s-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la dat|m|s-form-of origin-prīvus">[[wikt:privo#Latin|prīvō]]</span> | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la dat|n|s-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la dat|n|s-form-of origin-prīvus">[[wikt:privo#Latin|prīvō]]</span> | ||
| colspan="3" align="center" | <span class="Latn form-of lang-la dat|m|p|;|dat|f|p|;|dat|n|p-form-of origin-prīvus | | colspan="3" align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la dat|m|p|;|dat|f|p|;|dat|n|p-form-of origin-prīvus">[[wikt:privis#Latin|prīvīs]]</span> | ||
|- | |- | ||
! [ | ! [[wikt:accusative_case|Accusative]] | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la acc|m|s-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la acc|m|s-form-of origin-prīvus">[[wikt:privum#Latin|prīvum]]</span> | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la acc|f|s-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la acc|f|s-form-of origin-prīvus">[[wikt:privam#Latin|prīvam]]</span> | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la acc|n|s-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la acc|n|s-form-of origin-prīvus">[[wikt:privum#Latin|prīvum]]</span> | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la acc|m|p-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la acc|m|p-form-of origin-prīvus">[[wikt:privos#Latin|prīvōs]]</span> | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la acc|f|p-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la acc|f|p-form-of origin-prīvus">[[wikt:privas#Latin|prīvās]]</span> | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la acc|n|p-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la acc|n|p-form-of origin-prīvus">[[wikt:priva#Latin|prīva]]</span> | ||
|- | |- | ||
! [ | ! [[wikt:ablative_case|Ablative]] | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la abl|m|s-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la abl|m|s-form-of origin-prīvus">[[wikt:privo#Latin|prīvō]]</span> | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la abl|f|s-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la abl|f|s-form-of origin-prīvus">[[wikt:priva#Latin|prīvā]]</span> | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la abl|n|s-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la abl|n|s-form-of origin-prīvus">[[wikt:privo#Latin|prīvō]]</span> | ||
| colspan="3" align="center" | <span class="Latn form-of lang-la abl|m|p|;|abl|f|p|;|abl|n|p-form-of origin-prīvus | | colspan="3" align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la abl|m|p|;|abl|f|p|;|abl|n|p-form-of origin-prīvus">[[wikt:privis#Latin|prīvīs]]</span> | ||
|- | |- | ||
! [ | ! [[wikt:vocative_case|Vocative]] | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la voc|m|s-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la voc|m|s-form-of origin-prīvus">[[wikt:prive#Latin|prīve]]</span> | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la voc|f|s-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la voc|f|s-form-of origin-prīvus">[[wikt:priva#Latin|prīva]]</span> | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la voc|n|s-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la voc|n|s-form-of origin-prīvus">[[wikt:privum#Latin|prīvum]]</span> | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la voc|m|p-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la voc|m|p-form-of origin-prīvus">[[wikt:privi#Latin|prīvī]]</span> | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la voc|f|p-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la voc|f|p-form-of origin-prīvus">[[wikt:privae#Latin|prīvae]]</span> | ||
| align="center" | <span class="Latn form-of lang-la voc|n|p-form-of origin-prīvus | | align="center" | <span lang="la" class="Latn form-of lang-la voc|n|p-form-of origin-prīvus">[[wikt:priva#Latin|prīva]]</span> | ||
|} | |} | ||
Version vom 30. August 2024, 15:40 Uhr
prīv-us uital.-lat. „ledig (einzeln); privat“ Wrtdtng: mml. 'frei, (daher) eigen, für sich'; je einen; das eigene, private, besondere, anteilige; 'außen vor sein'; ‘für sich bestehend, einzeln, eigen, eigentümlich, einer Sache beraubt’ (s. Privileg).
Von uita. *preiwos, von uig. *per- „vorne“, mit semantischer Verschiebung „(sein) vorne“ > „getrennt sein“. Vergleiche prior, prīmus, prīscus, prīstinus.
Adjektiv prīvus (feminin prīva, Neutrum prīvum); Adjektiv der ersten/zweiten Deklination
- je einen
- das eigene, private, besondere, anteilige
- (mit Genitiv) (sich) entzogen (privat)
| (Classical) IPA(key): /ˈpriː.u̯us/, [ˈpriːu̯ʊs̠] | |||||||
| (modern Italianate Ecclesiastical) IPA(key): /ˈpri.vus/, [ˈpriːvus] | |||||||
| First/second-declension adjective. | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Number | Singular | Plural | |||||
| Case / Gender | Masculine | Feminine | Neuter | Masculine | Feminine | Neuter | |
| Nominative | prīvus | prīva | prīvum | prīvī | prīvae | prīva | |
| Genitive | prīvī | prīvae | prīvī | prīvōrum | prīvārum | prīvōrum | |
| Dative | prīvō | prīvō | prīvīs | ||||
| Accusative | prīvum | prīvam | prīvum | prīvōs | prīvās | prīva | |
| Ablative | prīvō | prīvā | prīvō | prīvīs | |||
| Vocative | prīve | prīva | prīvum | prīvī | prīvae | prīva | |