Anmerkung:Verborgene Zahl – Verborgener Gott/487
Kircher gibt zu dieser Abbildung die folgenden Erklärungen (Musurgia universalis, lib. 10, Registrum 8, S. 449): Vides igitur quomodo cum Deo, intellectuale scilicet cum intellectuali; in numeris 1, 2, 4 mirabiliter consonet. Vides quomodo Angelus cum mundo sensibili, quem complicat in diapente, secunda post diapason consonantia concordat; quomodo itidem 3 ad 4, id est mundus sensibilis cum homine consonet in diatesseron, quae nisi […] diapente coniungatur, separatim sumpta consonantia dici non potest; ita anima ad corpus minime consonant, nisi per unionem in unum compositum anima corpori coniungatur. Vides quoque quomodo 3 inter 2 & 4 interceptum quasi syncopatur, dissonuque in consonum adaptetur, mundus enim sensibilis, sive corporeus duobus extremis intellectibus Angelico & humano consonare minime potest, nisi in Angelo per praecognitiones omnium ante corporeum mundum eidem inexistens; & in homine post conditum mundum per rerum omnium creatarum notiones; patet denique, quomodo divinus intellectus cum Angelico in diapason, cum humano in disdiapason unisonet, verbo omnia cum Deo unisono archetypo unisonent. In diesem Zusammenhang kommt Kircher auch auf die besondere Bedeutung des Denars zu sprechen (Ebd., S. 448): Non sunt igitur naturali influxu plures quam 10 numeri, qui quaterna progressione arcentur. Auch die Übertragung der quaternarischen Zahlenordnung auf die menschlichen Erkenntnisvermögen wird von Kircher aufgegriffen (Ebd., S. 449): Contemplatur itaque mens ipsam universam suam entitatem in his quaterne distinctam unitatibus, in simplicissima quide[m] unitate Deum ut Creatorem omnium. In radice sive unitate denarii, intelligentiam; in quadrato intelligentiae contractionem sive animam; in cubico numero denique nihil complicante corpus considerat. Schließlich wird auch die Zusammenführung von Denar und Quaternar, wie sie Nikolaus in seiner figura universi vollzieht, angeführt (S. 451 (Abschnitt Musica quattuor…)): Denario itaque uti supra fuse ostendimus omnis comprehenditur numerus, quaternario vero omnis numerorum progressio perficitur, quater enim decem faciunt 40. Hinc in 40 circulos totum schema harmonicum distribuimus, in ea distributione usi numeris 1, 3, 8, 27 qui numerus maxime mysticus est et animae symbolum a Plato in Timaeo constituitur […]. An der gleichen Stelle wird dann, auch hierin ist Nikolaus unverkennbar das Vorbild, die lichtmetaphysische Konnotation des Schemas ausgesprochen, wenn Kircher von Gott spricht a quo gradatim lumen atque enttiatem participant.