Lakṣaṇā

Lakshana, Lakṣaṇa, Laksana,

lakshana | skri. लक्षण lakṣaṇa n.) 1. (Substantiv) Merkmal, Zeichen, Charakter, Attribut; Marke, Strich; Stichwort; ein glückliches Merkmal, ein günstiges Zeichen; Sympton einer Krankheit; Geschlechtsmerkmal, Geschlechtsteile; nähere Bestimmung, Definition; Bezeichnung, Name; Erscheinungsform, Art, Spezies; Ziel, Richtung, Hindeutung; Wirkung, Einfluss; Veranlassung, Gelegenheit.

2. (Adjektiv) zeichenkundig, markiert; konzentriert 

3. Ausdruck für das Meditationsobjekt, den Konzentrationpunkt, das Meditationsthema.

4. (Sanskrit: लक्षणा lakṣaṇā f.) Ziel; eine indirekte Bezeichnung, eine elliptische bzw. metonymische Ausdrucksweise; das Weibchen des Sarus-Kranich (Sarasa).

Lakṣaṇa (लक्षण).—[lakṣyate'nena lakṣ-karaṇe lyuṭ Uṇ.3.8.]
1) Eine Marke, ein Token, ein Zeichen, eine Angabe, ein Merkmal, eine unterscheidungskräftige Marke; वधूदुकूलं कलहंसलक्षणम् (vadhūdukūlaṃ kalahaṃsalakṣaṇam) Ku.5.67; अनाम्भो हि कार्याणां प्थमं बुद्धिलक्षणम् (Anārambho Hi Kāryāṇāṃ Prathamaṃ Buddhilakṣaṇam) subhāṣ; उपकारापकारौ हि लक्ष्यं लक्षण- मेतयोः (upakārāpakārau hi lakṣyaṃ lakṣa-yoṣaṣ.4.1) अव्याक्षेपो भविष्यन्याः कार्यसिद्धेहि्हि लक्षणम् (avyākṣepo bhaviṣyantyāḥ kāryasiddherhi lakṣaṇam) R.1.6; 19.47; गर्भलक्षण (garbhalakṣaṇa) Ś.5; पुरुषलक्षणम् (puruṣalakṣaṇam) 'das Zeichen oder Organ der Männlichkeit'.
2) Ein Symptom (einer Krankheit).
3) Ein Attribut, eine Qualität.
4) Eine Definition, genaue Beschreibung; असाधारणधर्मो लक्षणम् (asādhāraṇadharmo lakṣaṇam); नामधेयेन पदार्थमात्स्याभि- धानमुद्देशः, तत्ोद्दिष्यातत्त्वव्यवचयवच धध्मो लक्षणम् (Nāmadheyena padārthamātasyābhi-dhānamuddedu, Tatroddiṣṣynaḥa ṇ, tatroddiṣdi Fuß, Tatroddiṣṣeder.
5) Ein Glücks- oder Glückszeichen am Körper (diese werden als 32 angesehen); द्वात्रिंशल्लक्षणोपेतः (dvātriṃśallakṣaṇopetaḥ); K.64 K.64 K.64
6) Jedes Zeichen oder Merkmal des Körpers (das auf Glück oder Pech hinweist); क्व तद्विधस्त्वं क्व च पुण्यलक्षणा (kva tadvidhastvaṃ kva ca puṇyalakṣ; Ku.5.7ā) R.14.5.
7) Name, Bezeichnung, Appellation (oft am Ende des Komp.); विदिशालक्षणां राजधानीम् (vidiśālakṣaṇāṃ rājadhānīm) Me.24.
8) Exzellenz, Verdienst, gute Qualität; wie in आहितलक्षण (āhitalakṣaṇa) R. 6.71 (wo Malli. es mit prakhyātaguṇa wiedergibt und Ak.:-guṇaiḥ pratīte tu kṛtalakṣaṇāhitalakṣaṇau zitiert).
9) Ein Ziel, ein Umfang, ein Objekt.
1) Ein fester Satz (ab Abgaben); नदीतीनदीती तद्विद्यात् समुद्े नास्ति लक्षणम् (nadītīreṣu tadvidyāt samudre nāsti lakṣaṇam) ms.8.46.
11) Form, Art, Natur.
12) Wirkung, Betrieb.
13) Ursache, Anlass.
14) Kopf, Thema, Thema.
15) Vorwand, Verkleidung (= lakṣa); प्रसुप्तलक्षणः (prasuptalakṣaṇaḥ) Māl.7.
16) Eine Linie, Punkt.
17) Beobachtung, Sehen.
18) Anzeigecharakteristik; लक्ष्यते येन तल्लक्षणम्, धूमो लक्षणमग्नेने हि वदन्ति (Lakṣyate Yena Tallakṣaṇam, Dhūmo Lakṣaṇamagneriti hi vadanti) Śb. auf MS.1.1.2.
19) Ein Kapitel; धर्मो द्वादशलक्षण्या व्युत्पाद्यः (dharmo dvādaśalakṣaṇyā vyutpādyaḥ).
2) Ein Geschlechtsorgan; लक्षणं लक्षणेनैव वदनं वदनेन च (lakṣaṇaṃ lakṣaṇenaiva vadanaṃ vadanena ca.)
-ṇaḥ 1 Name von Lakṣmaṇa.
2) Der Kran.
-ṇā 1 Ein Ziel, Objekt.
2) (In Rhet.) Eine indirekte Anwendung oder sekundäre Bedeutung eines Wortes, eine der drei Potenzen eines Wortes; es ist wie folgt definiert: " लक्षणा शक्यसंबन्धस्त्प्यानुपपत्तितः (lakṣaṇā Śakyasaṃbandhastātparyānupapattitaḥ) bhāṣā p.; siehe S.D.13. Auch श्ुतिलक्षणाविषये च श्ुतिwirkungen न्याय्या न्षणा (ŚruTilakṣaṇāviṣaye Ca ŚruTirnyāyā na lakṣaṇā) Śb. auf MS.6.2.2; A. Ram.7.5.26-27.
3) Eine Gans.
4) Name von Duryodhanas Tochter.