Zum Inhalt springen

Werk:Theologumena Arithmeticae/Perí oktádos

aus AufEinWort, der freien Forschung
Seite 72
72
54 περὶ ὸκτάδος
VIII ἐπὶ σωματικῆς συναυξήσεως.
Τὴν ὀκτάδα πρῶτον ἐνεργείᾳ κύβον καὶ μόνον ἐντὸς δεκά-
δος ἀρτιάκις ἄρτιον ἔφαμεν, ἐπειδὴ ὁ δʹ συνέχειν φαίνεται τὰς
περισσαρτίου καὶ ἀρτιάκις ἀρτίου διαγνώσεις ἐν τῷ δυὸ μόνον
5 διχασμοὺς ἐπιδέχεσθαι [εἰ] μέχρι μονάδος, τὸν μὲν αὐτοῦ, τὸν
δὲ τῶν μερῶν. παγκάλως τε καὶ παραλλήλως ἡρμοσμένος πά-
σας ἁρμόσεις, τὴν μὲν ἐκ δύο μήτε γεννώντων μήτε γεννωμέ-
νων, οἷπερ μόνοι ἐν δεκάδι ὤφθησαν (λέγω δὲ τὴν ἐκ τοῦ αʹ
καὶ ςʹ), τὴν δὲ ἐκ δύο ἀρτιοπερίσσων ἐνεργείᾳ, ἥπερ στοιχει-
10 ώδης εἰς γέννησιν κύβων σύνθεσις καὶ πρώτη συλλαβή,
τὴν ⟨δὲ⟩ ἐκ τοῦ γʹ καὶ εʹ, τὴν μὲν δυνάμει, τὴν δὲ ἐνεργ-
είᾳ τὴν ἐκ τοῦ βʹ καὶ ςʹ, τὴν δὲ ἐκ δύο πρώτων περισ-
σῶν, τοῦ μὲν πρὸ αὐτοῦ ἀσυνθέτως ἀποβαίνοντος τοῦ ἑνός,
(τοῦ δὲ μετ’ αὐτὸν ἐκ τριῶν τῶν μετὰ τούτους ἑπομένων, ςʹ
θʹ ιαʹ, τοῦ δ’ ἔτι μετ’ ἐκεῖνον ἐκ δʹ συνεχῶν, ιγʹ ιεʹ ιζʹ ιθʹ),
τετάρτην δὲ τὴν ἐκ διφορουμένου τοῦ δʹ, μόνου καὶ γεννών-

2 cf. An. p. 38, 7. Theo p. 104, 20. Lyd. IV 111. Clem. Al. strom. VI 16, 140, 2. Mart. Cap. VII 740. Macr. I 5, 15. Favon. p. 10, 12. Philo quaest. in Gen. II 5. III 49. Cassiod. Migne PL 70, 79 etc.

3 cf. Mart. Cap. VII 745. 749. Isid. Migne PL 83, 191

3sqq. cf. Macr. I 5, 17sq. Del. p. 174, 47sq.

7sq. cf. Macr. I 5, 16

16sq. cf. Macr. l. l. Mart. Cap. VII 738. Hierocl. F. Ph. G. I 465. Chalc. p. 101, 16


4 περισσ.] περὶ ἀρτίου p Ast

5 διχαγμοῖς P εἰ secl. Ast in adn. τῶν utrob. x p τὸν Ast in adn. αὐτοῦ x p Ast αὐτοῦ scripsi

6 παγχάλως] μεγάλως N F τε x p δὲ Ast in adn. ἡρμοσμένος M L B P [sc. ὁ η′] ἡρμοσμένως -> ἡρμοσμένος N F ead. m. corr. ἡρμοσμένας p Ast qui in adn. ἡρμοσμένος legi vult

7 ἁρμονίας mavult Ast

8 ὤφθησαν p

9sq. τὴν δὲ ἐκ δύο πρώτων περισσῶν, ἐκ τοῦ γ′ καὶ ε′ post ἐνεργείᾳ add. Ast

9 εἴπερ x p ἐπεὶ Ast in adn. ἥπερ scripsi

10 γένεσιν x p γέννησιν Ast αὕτη post πρώτη Ast censet addendum

11–13 τὴν ἐκ ... περισσῶν secl. Ast in adn. δὲ addidi

12 πρῶτον p

13 τοῦ pr. Ast in adn. τὴν x p ἑνὸς x p α′ Ast in adn.

14–15 τοῦ δὲ ... ιθ′ debuerunt collocari post συλλαβή v. 10 τοῦ Ast in adn. τὴν x p, μετατούτους B μετὰ τοῦτον τούτον F sc. τοὺς πρώτους περισσούς

15 τοῦ Ast in adn. τὴν x p δὲ x p δ′ Ast in adn. ἐκείνου y δ′] τεσσάρων B N F

16 ἐκ διαφορουμένου x p ξξ

Seite 73
73
τος ἅμα καὶ γεννωμένου, ἵν’ ἐκ τῶν ἀντιθέτων δύο πρωτίστων
ἀγόνων καὶ γεννητῶν καὶ τοῦ ἀμφότερα ἔχοντος συντελῇ ⟨η̄⟩ τὰ
ηʹ· καὶ ἄλλως ὁ δʹ μεθόριον ἁρμονικῶν σχέσεων ἡμῖν ἀνεφάνη,
συμφώνων μὲν ἐντὸς ἑαυτοῦ, ἀσυμφώνων δέ, ἀλλ’ ἐμμελῶν
μεθ’ ἑαυτόν. ἔνθεν παναρμόνιος ἐπεκαλεῖτο ὑπὸ τῶν ἄν- 5
δρῶν ἡ ὀγδοὰς διὰ τὴν ὑπερφυῆ καθάρμοσιν ταύτην ἢ ὅτι
ἰσάκις ἴση ἰσάκις πρὸ πάντων αὕτη καθαρμοσθεῖσα ηὐξήθη
δικαιοτάτην γένεσιν. ὅτε οὖν Καδμείαν καλοῦσιν αὐτήν,
ὑπακουστέον, ὅτι παρ’ ὅσον Κάδμου γυναῖκα τὴν Ἁρμονίαν πάν-
τες ἱστοροῦσιν. ἐναργῶς δὲ κἂν τοῖς οὐρανίοις εὕροι τις ἂν 10
ἴχνη ὀγδοάδος· ὀκτὼ τε γὰρ σφαῖραι ἀστέρων καὶ ὀκτὼ οἱ ἀστρο-
νόμοις κατὰ λῆψιν ἀναγκαιότατοι καὶ ἐπιστημονικώτατοι κύκλοι·
τέσσαρες μὲν μέγιστοι ἀλλήλων ἐφαπτόμενοι, πῇ μὲν δίχα, πῇ
δὲ ἄλλως, ἰσημερινὸς καὶ ζωδιακὸς καὶ ὁρίζων καὶ ὁ διὰ τῶν
πόλων, ὃν τινες μεσημβρινόν, οἱ | δὲ κόλουρόν φασι, τέσσαρες 55
δὲ ἐλάττονες, οὐδαμῶς ἀλλήλων ἐφαπτόμενοι, ἀρκτικὸς καὶ ἀν- 16
ταρκτικὸς καὶ θερινὸς καὶ χειμερινός. καὶ ἄλλα τοιαῦτα ἐν [δεῖ]
τοῖς περιγείοις, εἴπερ τῶν πεποδισμένων ζῴων ὁ ὄρος ἐν αὐτῇ,
μετ’ αὐτὴν δὲ ἡ ἀοριστία, σκορπίοι τε καὶ καρκίνοι καὶ τὰ
ὅμοια τῶν ὁπτοὺς πόδας ἐχόντων, τὰ δὲ ἐφεξῆς αὐτοῖς πολυ- 20

5 cf. Ph. παναρμονίαν

7 ἰσάκ. ἴση ἴσ. cf. Nicom. II 20, 5. Theo p. 95, 22

8 Καδμείαν Ph.

10sqq. cf. Macr. I 5, 15

18sqq. cf. Macr. I 15, 13sq.


ἀδιαφορουμένου Ast in adn. διφορουμένου scripsi cl. Macr.: duplicato

1 ἵνα p Ast ἀντιθέτων y ἀντιθέντων P p Ast

2 ἀγώνων p συντελή x p συνετελήται Ast ἦ addidi

3 η′] ὀκτώ N B F ἁρμονικὸν p Ast

5 ἔνθα x p ἔνθεν Ast ἐπεκαλεῖ τὸ F

7 ἰσάκις ἴση om. L N B F

8 καδαμείαν N

9 παρόσον M L P B: delendum videtur

10 κἀν] καὶ L N B F ἢ L N B F P p η′ M Ast οἱ om. N F

11 ὀκτὼ alt. scripsi:

11sq. ἀστρονόμοις κατὰ λῆψιν x p ἀστρονομικῇ καταλήψει Ast in adn.

12 ἀναγκαιότα N F

13 ἐφαπτομένων x ἐφαπτόμενοι p Ast

14 ἰσημερὸς N F

15 φασίν M L B

17 δεῖ x δὲ p Ast qui in adn. ἐν τε τοῖς corrigi vult: δεῖ seclusi

18 καὶ ἐπιγείοις ante εἴπερ interponi vult Ast πεποδυμένων M L N F P πεπεδυμένων B corr. Ast

19 η] τι L N B F σκορπιοί P

20 δὲ om. B

Seite 74
74
πόδων ψιλῶν ἐστιν ἤδη. καὶ τῶν τοῦ ἀνθρώπου ὀδόντων ἡ
τετραχῇ διανέμησις ὀγδοαδικὴ πῶς ἐστι, καὶ ἡ τῶν ἐκ κεφα-
λῆς τεσσάρων καταρρύσεων διαφόρησις κατ’ αὐτὴν ὥρισται,
καὶ ἕτερα ἐοικότα περὶ τε θηλὰς ζώων καὶ χηλὰς κατ’ ἀνάλο-
5 γον. ὅθεν αὐτὴν μητέρα ἐπωνόμαζον, τάχα μὲν εἰς τὰ λε-
χθέντα ἀναφέροντες, (θῆλυς γὰρ ὁ ἄρτιος,) τάχα δέ, ἐπειδὴ μή-
τηρ μὲν θεῶν ἡ Ῥέα, Ῥέας δὲ δυὰς μὲν ἀπεδείχθη σπερματι-
κῶς, ὀγδοὰς δὲ κατ’ ἐπέκτασιν. δοκεῖ δέ τισι καὶ αὐτὸ τὸ
ὄνομα τοῦτο πεποιῆσθαι τὸ ὀγδοὰς οἷον ἐκδυὰς ἢ ἐκ δυάδος
10 γεγονυῖα κυβισθείσης. Φιλόλαος δὲ μετὰ τὸ μαθηματικὸν μέ-
γεθος τριχῇ διαστὰν ⟨ἐν⟩ τετράδι, ποιότητα καὶ χρῶσιν ἐπι-
δειξαμένης τῆς φύσεως ἐν πεντάδι, ψύχωσιν δὲ ἐν ἑξάδι, νοῦν
δὲ καὶ ὑγείαν καὶ τὸ ὑπ’ αὐτοῦ λεγόμενον φῶς ἐν ἑβδομάδι,
μετὰ ταῦτά φησιν ἔρωτα καὶ φιλίαν καὶ μῆτιν καὶ ἐπίνοιαν
15 ἐπ’ ὀγδοάδι συμβῆναι τοῖς οὖσιν. ὅτι ἁλιτόμηνος· ἐπὶ μὲν
τῆς Ῥέας μυθολογοῦσιν, ὅτι τοὺς τικτομένους ἀπ’ αὐτῆς ἠφά-
νιζεν ὁ Κρόνος, ὡς ἱστορεῖται, ἐπὶ δὲ τῆς ὀγδοάδος, ὅτι ἀτε-
λεσιούργητοι αἱ κατὰ τὸν ὄγδοον μῆνα ὠδῖνες, ἠλιτόμηνοι πως
διὰ τοῦτο λεγόμεναι. ὅτι τοῦ τῶν Μουσῶν ἀριθμοῦ τὸ Εὐ-
τέρπη ὄνομα τῇ ὀγδοάδι ἐπιτρέπειν ἔλεγον, παρ’ ὅσον εὔτρε-
πτος μάλιστα τῶν ἐντὸς δεκάδος, ἀρτιάκις ἄρτιος οὖσα καὶ
μέχρι τῆς φύσει ἀτόμου μονάδος αὐτῆς.

7 sq. Ph. Ῥέα

8 sq. cf. Mart. Cap. VII 740. Del. p. 174, 46

10 Φιλόλαος 32 A 12 Diels3

12 sq. ψύχ., νοῦν, φῶς cf. Procl. in Tim. 168 C 223 E

14 ἔρωτα ... ἐπίνοιαν Ph.

15 ὰλιτ. cf. Ph. Lyd. IV 162

19 sq. Εὐτέρπη Ph.


1 ψιλῶν x [= τῶν ἁπλῶς πολυπόδων] ψυλῶν p ψυλλῶν corr. Ast εἴδη B

2 τετραχή N F τέτραχα Ast

3 κατὰ τρίσεων p

4 θυλάς p

4 sq. κατανάλογον N F

5 μητέραν P p τε post μητέρα add. M

6 θῆλυς p

7 sq. περματικῶς M L N B

8 κατὰ p Ast ἐπέκτασιν y (κατεπέκτασιν N F) ἐπίκτασιν P p ἐπίτασιν Ast

9 ἑκδυάδος F P

10 μετὰ τὸ bis N διεξιέναι post τὸ add. Ast in adn. μαθητικὸν N F

11 διαστάν p ἔν add. Ast Boeckh Diels ὁρᾶσθαι post τετράδι add. Ast in adn. ποιότητι x p corr. Ast

11 sq. ἐπιδεξαμένης mavult Ast

15 ἐπογδοάδι N F p ἁλιτόμηνα P

18 ὄγδον F ἠλιτόμηνοι x ἀλιτόμηνοι p Ast

19 διατοῦτο B

20 ἐπιπρέπειν M L B ἐπιτρέπειν N F πρέπειν P p Ast παρόσον M L P Meurs.

20 sq. εὔτρεπος M L B P p εὔτρεπτος N F Meurs. Ast

Seite 75

75
Ἀνατολίου.
ἡ ὀγδοὰς ἀσφάλεια καλεῖται καὶ ἕδρασμα, | ἄγονος οὖσα 56
παρὰ τὸ δύο ἄγειν· σπέρμα αὐτῆς ὁ πρῶτος ἄρτιος. τετράδι
πολλαπλασιασθεῖσα ποιεῖ τὸν λβʹ, ἐν ᾧ φασι χρόνῳ τὰ ἑπτά-
μηνα διατυποῦσθαι· ἡ περιέχουσα τὰ πάντα σφαῖρα ὀγδόη, 5
ὅθεν ἡ παροιμία ‘πάντα ὀκτώ’ φησι. ‘[συν] ὀκτὼ δὴ
σφαίρῃσι κυλίνδετο [δ] κύκλῳ ἰόντα | … ἐνάτην περὶ
γαῖαν’, Ἐρατοσθένης φησί. ἀρχὴ τῶν μουσικῶν λόγων ἐστὶν
ὁ ηʹ ἀριθμός, καὶ εἰσὶν οἱ ὅροι τοῦ κοσμικοῦ συστήματος οὕ-
τως· ὁ ηʹ ἀριθμὸς ἐπόγδοον ἔχων τὸν θʹ ἀριθμόν (ὑπερέχει δὲ 10
μονάδι ὁ θʹ τοῦ ηʹ), ὁ ιβʹ ἡμιόλιος τοῦ ηʹ, ἐπίτριτος τοῦ θʹ,
ὑπερέχει τριάδι τοῦ θʹ· ὁ ιςʹ ἐπίτριτος τοῦ ιβʹ, ὑπερέχει
δʹ. ὁ ιηʹ ἡμιόλιος τοῦ ιβʹ, ὑπερέχει ἑξάδι· ὁ καʹ τοῦ θʹ
διπλασιεπίτριτος, ὑπερέχει ιβʹ. ὁ κδʹ ἐπίτριτος τοῦ ιηʹ,
ὑπερέχει ςʹ. ὁ λβʹ ἐπίτριτος τοῦ κδʹ, ὑπερέχει ηʹ. ὁ λςʹ δι- 15
πλάσιος τοῦ ιηʹ, ἡμιόλιος τοῦ κδʹ, ὑπερέχει ιβʹ· καὶ ἔστιν ὁ
μὲν θʹ ἐπόγδοος τοῦ ηʹ Σελήνης, ὁ ιβʹ ἡμιόλιος τοῦ ηʹ Ἑρ-
μοῦ, ὁ ιςʹ διπλάσιος τοῦ ηʹ Ἀφροδίτης, ὁ ιηʹ διπλάσιος τοῦ
θʹ ἐν ἐπογδόῳ τοῦ ιςʹ Ἡλίου, ὁ καʹ διπλασιεπίτριτος τοῦ θʹ
Ἄρεος, ὁ κδʹ διπλάσιος τοῦ ιβʹ ἐν ἡμιολίῳ τοῦ ηʹ Διός, ὁ λβʹ 20
τετραπλάσιος τοῦ ηʹ Κρόνου, ὁ λςʹ τετραπλάσιος τοῦ θʹ ἁπλα-

2—8 = An. p. 38, 7—14

3 cf. Del. p. 174, 46 sq.

6 cf. Theo p. 105, 12. Poll. IX 100. Zenob. V 78. Phot. et Suid. s. v. πάντα ὀκτώ.

6 sqq. cf. Erat. fr. 17 Hiller; Theo p. 106, 1 sq.


2—3 ἀγωγ. . . . ἄγειν om. An.

3 σέρπα F αὐτῇ x p σπέρματα ἐν αὐτῇ Ast in adn. αὐτῆς scripsi cl. An.

3—4 τετρ. . . . λβʹ] ἀπὸ μονάδος συντεθεῖσα ποιεῖ τὸν λςʹ An.

4 sq. ἑπτάμονα N F

5 περιέχουσα P

6 φησιν M L B σύν seclusi ὀκτὼ δὴ] ὁ. δʹ ἐν Theo apud quem v. antec. inc. ὁ. δὴ

7 κυλίνδεται x Ast κυλίνδετο An. Theo ὁ secl. Ast κυκλώων x p κυκλόεντα vel κύκλῳ ἰόντα (Theo) Ast ἐνάτην M L B P p ἐννάτην N F Ast ἐννέα τὴν An.

8 γαίην x An. γαῖαν Theo γῆν Ast in adn.

9 ηʹ] ὄγδοος B

10 ἔχων x p ἔχει Ast θʹ] ἐννέα B N F

11 ὁ θʹ M L B P ὁ ἐννέα N F ὁ ἔνατος p ὁ ἔννατος Ast ηʹ pr.] ὀκτὼ N F

14 ιηʹ] ιβʹ F

16 ιηʹ] ιβʹ F

17 ἐπ᾽ ὄγδοος L B F ηʹ alt.] ὀκτὼ N F

18 διπλάσιος pr.] διπλασίων x p corr. Ast ηʹ] ὀκτὼ N F

19 ἐν ἐπογδόῳ x p καὶ ἐπόγδοος Ast

20 ἐν ἡμ.] ὡς ἡμιόλιος corr. Ast in adn.

21 τοῦ ηʹ Κρόνου, ὁ λςʹ τετραπλάσιος om. N F

21 sq. τοῦ θʹ ἐν ἐπογδόῳ (vel καὶ ἐπόγδοος) τοῦ λβʹ ἀπλανῶν corr. Ast in adn.

Seite 76
76
νῶν ἐν ἐπογδόῳ λόγῳ ⟨τοῦ λβʹ⟩· αἱ δὲ ὑπεροχαί· ιςʹ ὑπερέχει
δʹ, λβʹ ηʹ, κδʹ γʹ, ⟨καʹ γʹ⟩, ιηʹ βʹ, ιςʹ δʹ, ιβʹ γʹ, θʹ αʹ, ἢ
ὑπερέχει [δὲ] τοῦ ηʹ ὁ θʹ μονάδι, ὁ ιβʹ τοῦ θʹ τριάδι, ὁ ιςʹ
τοῦ ιβʹ τετράδι, ὁ ιηʹ τοῦ ιςʹ δυάδι, καὶ οἱ λοιποὶ ὁμοίως.
IX περὶ ἐννεάδος.
6 Τὴν δὲ ἐννεάδα μέγιστον τῶν ἐντὸς δεκάδος ἀριθμῶν καὶ
πέρας ἀνυπέρβλητον· ὁρίζει γοῦν τὴν εἰδοποίησιν οὕτως· οὐ
γὰρ μόνον ἐπὶ τοῦ ἐπ’ ἐνάτου τόνου μηκέτι εἶναι συμβέ-
βηκε λόγον περαιτέρω μουσικὸν ἐπιμορίως, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ
10 φυσικῶς ἀναστρέφειν τὴν σύνθεσιν ἐκ φυσικοῦ τέλους εἰς τὴν
57 ἀρ | χὴν καὶ ἀπὸ συναμφοτέρων εἰς τὸ μέσον, καθὰ ποικιλώτε-
ρον ἀπεδείξαμεν ἐν τῷ κατὰ τὴν πεντάδα δικαιοσύνης ἐπι-
γράμματι. κατὰ γοῦν τὸ ὄνομα τὴν συμπάθειαν καὶ ἀντιζυγίαν
ἔοικεν αἰνίττεσθαι, εἴπερ ἐννεὰς μὲν κέκληται οἰονεὶ ἑνὰς ἢ
15 πάντα ἐντὸς αὐτῆς κατὰ παρωνυμίαν τοῦ ἑνʹ ὅτι δὲ οὐδὲν
ὑπὲρ τὴν ἐννεάδα ὁ ἀριθμὸς ἐπιδέχεται, ἀλλ’ ἀνακυκλεῖ πάντα
ἐντὸς ἑαυτῆς, δῆλον ἐκ τῶν λεγομένων παλινωδιῶν· μέχρι μὲν
γὰρ αὐτῆς φυσικὴ πρόβασις, μετὰ δ’ αὐτὴν παλιμπετής· τὰ
γὰρ ιʹ μονὰς γίνεται κατὰ ἑνὸς ἀφαίρεσιν στοιχειώδους ποσοῦ,
τουτέστι κατὰ ἐννεάδος μιᾶς, τὰ δὲ ιαʹ καὶ κʹ πάλιν δυὰς,
20 ἤτοι μιᾶς ἢ δυοῖν ἀφαιρεθεισῶν, ιβʹ δὲ καὶ λʹ τριάς,

1 αὗται post ὑπεροχαί add. Ast

2 κδʹ] καʹ F 〈καʹ γʹ τοῦ ιηʹ〉 Ast ἢ] ηʹ P p

3 δὲ P p Ast om. y: seclusi

4 βʹ x p Ast δυάδι scripsi

6 ἀριθμῶν ex ἀριθμός ead. m. corr. P

7 ἀνυπέρβλυτον P

8 ὅτι post μόνον add. et ἐπὶ τοῦ [mea sententia = διὰ τὸ] secl. Ast ἐπενάτου τόνου x p (ἐπεννάτου N F) corr. Ast

9 λόγων F ἐπιμορίας x p ἐπιμόριον corr. Ast

11 ἀποσυναμφοτέρων B

11 sq. ποικιλότερον B ποικιλώτερον ex ποικιλιώτερον ead. m. corr. N

12 sq. διαγράμματι recte mavult Ast: cf. enim infra p. 77, 16

14 αἰνίτεσθαι F ά post οἰονεὶ add. F

16 ἐννάδα Meurs. ἀλλὰ p Meurs. Ast ἀνακυκλοῖ B

17 λεγομένων om. Meurs. παλινωδιῶν x (iota subscriptum om. B F) παλινωδιῶν Meurs. Ast μέν om. F

18 φυσικὴ ex φυσικῆς ead. m. corr. N

19 ιʹ] δέκα Meurs. γίγνεται N B F στοιχειώδη x p Meurs. corr. Ast

20 μονάδος x p Meurs. ἐννεάδος corr. Ast δὲ om. Meurs. ἕνδεκα N F Meurs. καὶ P p Meurs. Ast om. y κʹ om. P p Meurs.

21 δώδεκα Meurs. τριάκοντα x p Meurs. Ast λʹ scripsi