Zum Inhalt springen

„ingenium“ – Versionsunterschied

aus AufEinWort, der freien Forschung
[ungesichtete Version][ungesichtete Version]
Die Seite wurde neu angelegt: „= ingenium = == <span id="Latin">Latin</span> == === <span id="Etymology">Etymology</span> === <p>From <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/in-#Latin:_in in-]</em> +‎ <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/gigno#Latin gignō]</em> +‎ <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/-ium#Latin -ium]</em>.</p> === <span id="Pronunciation">Pronunciation</span> === *<span class="…“
 
K Textersetzung - „{{lat.}}“ durch „Sprachstufe::lat.“
 
(3 dazwischenliegende Versionen desselben Benutzers werden nicht angezeigt)
Zeile 1: Zeile 1:
= ingenium =
ingenium [[Sprachstufe::lat.]] [[Veranlagung]]
== <span id="Latin">Latin</span> ==
=== <span id="Etymology">Etymology</span> ===
<p>From <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/in-#Latin:_in in-]</em> +‎ <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/gigno#Latin gignō]</em> +‎ <em class="Latn mention" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/-ium#Latin -ium]</em>.</p>
=== <span id="Pronunciation">Pronunciation</span> ===


*<span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[https://en.wikipedia.org/wiki/Classical_Latin Classical]</span><span class="ib-brac">)</span> [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet IPA]<sup>([https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Latin_pronunciation key])</sup>: <span class="IPA">/inˈɡe.ni.um/</span>, <span class="IPA">[ɪŋˈɡɛniʊ̃ˑ]</span>
Von ''[[in-]]'' + ''[[gignō]]'' + ''[[-ium]]''.
*<span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[https://en.wikipedia.org/wiki/Latin_phonology_and_orthography#Ecclesiastical_pronunciation modern Italianate Ecclesiastical]</span><span class="ib-brac">)</span> [https://en.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet IPA]<sup>([https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Latin_pronunciation key])</sup>: <span class="IPA">/inˈd͡ʒe.ni.um/</span>, <span class="IPA">[in̠ʲˈd͡ʒɛːnium]</span>


=== <span id="Noun">Noun</span> ===
'''Substantiv ingenium n''' (Genitiv ingeniī oder ingenī); zweite Deklination
<p><span class="headword-line"><strong class="Latn headword" lang="la">ingenium</strong>&nbsp;<span class="gender"><abbr title="neuter gender">n</abbr></span> (''genitive'' <strong class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/ingenii#Latin ingeniī]</strong> ''or'' <strong class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/ingeni#Latin ingenī]</strong>)</span>; ''[https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Latin_second_declension second declension]''</p>
#[https://en.wiktionary.org/wiki/innate innate] or [https://en.wiktionary.org/wiki/natural natural] [https://en.wiktionary.org/wiki/quality quality], natural [https://en.wiktionary.org/wiki/character character]; [https://en.wiktionary.org/wiki/nature nature] <span class="nyms-toggle">[ synonyms ▲]</span>
#:<span class="nyms synonym"><span class="defdate">Synonyms:</span> <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/indoles#Latin indolēs]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/mens#Latin mēns]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/habitus#Latin habitus]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/natura#Latin nātūra]</span>, <span class="Latn" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/character#Latin character]</span></span>
#[https://en.wiktionary.org/wiki/disposition disposition], [https://en.wiktionary.org/wiki/temper temper], [https://en.wiktionary.org/wiki/inclination inclination]
#[https://en.wiktionary.org/wiki/intelligence intelligence], natural [https://en.wiktionary.org/wiki/capacity capacity]
#[https://en.wiktionary.org/wiki/talent talent], [https://en.wiktionary.org/wiki/ability ability], [https://en.wiktionary.org/wiki/art art] <span class="HQToggle">[ quotations ▼]</span>
#a man of genius, a genius
#<span class="usage-label-sense"><span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[https://en.wikipedia.org/wiki/Medieval_Latin Medieval Latin]</span><span class="ib-brac">)</span></span> <span class="Latn" lang="en">[https://en.wiktionary.org/wiki/machine#English machine]</span>, [https://en.wiktionary.org/wiki/engine engine]


==== <span id="Declension">Declension</span> ====
# angeborene oder natürliche Qualität, natürlicher Charakter; Natur
<p>[https://en.wiktionary.org/wiki/Appendix:Latin_second_declension Second-declension] noun (neuter).</p>
## Synonyme: indolēs, mēns, Habitus, nātūra, Charakter
{| class="wikitable inflection-table inflection-table-la"
# Veranlagung, Temperament, Neigung
|-
# Intelligenz, natürliche Fähigkeit
# Talent, Fähigkeit, Kunst
# ein genialer Mann, ein Genie
# (Mittelalterliches Latein) Maschine, Motor
 
{| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed inflection-table inflection-table-la"
|+ <span id="Pronunciation">Pronunciation / Declension</span>
| colspan="5" | <span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[[wikipedia:Classical_Latin|Classical]]</span><span class="ib-brac">)</span> [[wikt:Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet|IPA]]<sup>([[wikt:Appendix:Latin_pronunciation|key]])</sup>: <span class="IPA">/inˈɡe.ni.um/</span>, <span class="IPA">[ɪŋˈɡɛniʊ̃ˑ]</span>
|-
| colspan="5" | <span class="ib-brac">(</span><span class="ib-content">[[wikipedia:Latin_phonology_and_orthography#Ecclesiastical_pronunciation|modern Italianate Ecclesiastical]]</span><span class="ib-brac">)</span> [[wikt:Wiktionary:International_Phonetic_Alphabet|IPA]]<sup>([[wikt:Appendix:Latin_pronunciation|key]])</sup>: <span class="IPA">/inˈd͡ʒe.ni.um/</span>, <span class="IPA">[in̠ʲˈd͡ʒɛːnium]</span>
|-
! colspan="3" | [[wikt:Appendix:Latin_second_declension|Second-declension]] noun (neuter).
!
!
|-  
! class="corner-header" | Case
! class="corner-header" | Case
! class="number-header" | Singular
! class="number-header" | Singular
! class="number-header" | Plural
! class="number-header" | Plural
|-
!
! class="case-header" | [https://en.wiktionary.org/wiki/nominative_case Nominative]
!
|-  
! class="case-header" | [[wikt:nominative_case|Nominative]]
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la nom|s-form-of origin-ingenium" lang="la"><strong class="selflink">ingenium</strong></span>
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la nom|s-form-of origin-ingenium" lang="la"><strong class="selflink">ingenium</strong></span>
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la nom|p-form-of origin-ingenium" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/ingenia#Latin ingenia]</span>
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la nom|p-form-of origin-ingenium" lang="la">[[wikt:ingenia#Latin|ingenia]]</span>
|-
|
! class="case-header" | [https://en.wiktionary.org/wiki/genitive_case Genitive]
<br>
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la gen|s-form-of origin-ingenium" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/ingenii#Latin ingeniī]</span><br><span class="Latn form-of lang-la gen|s-form-of origin-ingenium" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/ingeni#Latin ingenī]</span><sup>1</sup>
|
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la gen|p-form-of origin-ingenium" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/ingeniorum#Latin ingeniōrum]</span>
<br>
|-
|-  
! class="case-header" | [https://en.wiktionary.org/wiki/dative_case Dative]
! class="case-header" | [[wikt:genitive_case|Genitive]]
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la dat|s-form-of origin-ingenium" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/ingenio#Latin ingeniō]</span>
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la gen|s-form-of origin-ingenium" lang="la">[[wikt:ingenii#Latin|ingeniī]]</span><br><span class="Latn form-of lang-la gen|s-form-of origin-ingenium" lang="la">[[wikt:ingeni#Latin|ingenī]]</span><sup>1</sup>
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la dat|p-form-of origin-ingenium" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/ingeniis#Latin ingeniīs]</span>
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la gen|p-form-of origin-ingenium" lang="la">[[wikt:ingeniorum#Latin|ingeniōrum]]</span>
|-
|
! class="case-header" | [https://en.wiktionary.org/wiki/accusative_case Accusative]
<br>
|
<br>
|-  
! class="case-header" | [[wikt:dative_case|Dative]]
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la dat|s-form-of origin-ingenium" lang="la">[[wikt:ingenio#Latin|ingeniō]]</span>
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la dat|p-form-of origin-ingenium" lang="la">[[wikt:ingeniis#Latin|ingeniīs]]</span>
|
<br>
|
<br>
|-  
! class="case-header" | [[wikt:accusative_case|Accusative]]
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la acc|s-form-of origin-ingenium" lang="la"><strong class="selflink">ingenium</strong></span>
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la acc|s-form-of origin-ingenium" lang="la"><strong class="selflink">ingenium</strong></span>
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la acc|p-form-of origin-ingenium" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/ingenia#Latin ingenia]</span>
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la acc|p-form-of origin-ingenium" lang="la">[[wikt:ingenia#Latin|ingenia]]</span>
|-
|
! class="case-header" | [https://en.wiktionary.org/wiki/ablative_case Ablative]
<br>
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la abl|s-form-of origin-ingenium" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/ingenio#Latin ingeniō]</span>
|
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la abl|p-form-of origin-ingenium" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/ingeniis#Latin ingeniīs]</span>
<br>
|-
|-  
! class="case-header" | [https://en.wiktionary.org/wiki/vocative_case Vocative]
! class="case-header" | [[wikt:ablative_case|Ablative]]
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la abl|s-form-of origin-ingenium" lang="la">[[wikt:ingenio#Latin|ingeniō]]</span>
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la abl|p-form-of origin-ingenium" lang="la">[[wikt:ingeniis#Latin|ingeniīs]]</span>
|
<br>
|
<br>
|-  
! class="case-header" | [[wikt:vocative_case|Vocative]]
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la voc|s-form-of origin-ingenium" lang="la"><strong class="selflink">ingenium</strong></span>
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la voc|s-form-of origin-ingenium" lang="la"><strong class="selflink">ingenium</strong></span>
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la voc|p-form-of origin-ingenium" lang="la">[https://en.wiktionary.org/wiki/ingenia#Latin ingenia]</span>
| class="form-cell" | <span class="Latn form-of lang-la voc|p-form-of origin-ingenium" lang="la">[[wikt:ingenia#Latin|ingenia]]</span>
|
<br>
|
<br>
|}
|}
<br><div class="zenoCOMain"><p>'''<span class="zenoTXHighlight0">ingenium</span>''', iī, n. (in ''u.'' gigno), ''die'' '''''angeborene, natürliche Art''''' ''u.'' '''''Beschaffenheit, Natur,''''' I) ''einer Sache (vgl. Fabri'' Sall. or. Cottae § 9), arvorum, Verg.: campi, Tac.: loci caelique, Tac.: lactis, Gell.: caeli mores solique ingenia, Plin.: loci, Sall.: oris et vultus, ''natürliche Gesichtsbildung,'' Plin.: ingenio (= sponte suā) arbusta ubi nata sunt, Naev. tr. fr.: constabat (insulas) suopte ingenio alimenta mortalibus gignere, Sall. fr. – II) ''eines Menschen,'' A) ''in bezug auf das Gemüt,'' 1) ''im allg.,'' '''''die Naturanlage, das Temperament, die Sinnes'''-'' ''u.'' '''''Gemütsart, das Herz, der Charakter,''''' novi <span class="zenoTXHighlight0">ingenium</span> mulierum, Ter.: <span class="zenoTXHighlight0">ingenium</span> bonum, liberale, durum, inhumanum, Ter.: mobile, Plin. ep.: ingeniorum ferocia, Vell.: antiquum <span class="zenoTXHighlight0">ingenium</span> obtines, ''alte Art,'' Ter.: ingenio suo vivere, Liv.: suo ingenio uti, Tac.: redire ad <span class="zenoTXHighlight0">ingenium</span>, ''''</p>[http://www.zeno.org/Georges-1913/K/Georges-1913-02-0262 [261]]''auf die alten Sprünge kommen,'' Ter.: fretus ingenio eius,'' auf sein gutes Herz,'' Plaut. – 2) ''insbes., der angeborene'' '''''Mut,''''' ing. forte, Enn. ann. 414: firmum, Enn. fr. scen. 25: nullum est <span class="zenoTXHighlight0">ingenium</span> tantum neque cor tam ferum, quod non labascat linguā, mitescat malo, Acc. tr. 684: quinque elegit, quorum ingenia validissima erant, Sall. Iug. 103, 2: augete <span class="zenoTXHighlight0">ingenium</span> viris fortibus, Sall. hist. fr. 1, 48 (51), 20. – B) ''in bezug auf Intelligenz:''1) ''im allg., die'' '''''angeborene Fähigkeit, natürliche Anlage,''''' ''der'' '''''natürliche Verstand, Kopf,''''' tardum, acerrimum, acutum, magnum, Cic.: pulcherrimum, Plin. ep.: ingenii acies, Nep., ingenii acumen,'' scharfer, durchdringender V.,'' Cic.: promptus ingenio, ''ein fähiger Kopf,'' Liv.: cum ingenio ''(mit Verstand)'' versari in alqa re, Cic.: extremi ingenii esse,'' ein gar arger Schwachkopf, ganz unfähig sein,'' Liv.: ingenio ''(Anlage)''egregio ad miserias natus sum, Ter. – 2) ''insbes.,'' '''''Begabung, Scharfsinn, Erfindungsgeist, Phantasie''''' ''u.'' '''''geistiges Talent, Geist, Witz,''''' a) ''eig.:'' accusatoris, Cic.: ad fingendum, Cic.: aemulandi, Solin.: nam et animi et ingenii celeres quidam motus esse debent, ''Gemüt u. Phantasie müssen eine gewisse Beweglichkeit besitzen,'' Cic.: ''Plur.,'' cum ipsi doctrinā et ingeniis abundarent, Cic.: certis ingeniis inmorari et innutriri oportet, Sen. – b) ''meton.:'' α)'' v. der Pers. selbst,'' '''''Begabung, Geist, Talent,''''' Cic. Brut. 147; de rep. 2, 2. Liv. 21, 4, 3: ''Plur.,'' Vell. 1, 16, 2 ''u.'' 17, 5 ''u.a.'' Sen. ad Polyb. 27, 1. Suet. Aug. 89, 3 ''u.'' Vesp. 18. – β) ''eine'''''''sinnreiche Erfindung,''' ein'' '''''sinnreicher, kluger Einfall,''''' exquisita ingenia cenarum, ''sinnreich ausgewählte Gerichte,'' Plin. pan. 49, 7. – / ''Mask. Nbf. Akk.'' <span class="zenoTXHighlight0">ingenium</span> mitem, Ven. Fort. carm. 4, 26, 15.</div><div class="zenoCOFooter"><div class="zenoCOFooterLine"><div class="zenoCOFooterLineLeft">Quelle:</div><div class="zenoCOFooterLineRight">Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. Hannover <sup>8</sup>1918 (Nachdruck Darmstadt 1998), Band 2, Sp. 261-262.</div></div><div class="zenoCOFooterLine"><div class="zenoCOFooterLineLeft">Permalink:</div><div class="zenoCOFooterLineRight">[http://www.zeno.org/nid/2000244433X http://www.zeno.org/nid/2000244433X]</div></div><div class="zenoCOFooterLine"><div class="zenoCOFooterLineLeft">Lizenz:</div><div class="zenoCOFooterLineRight">[http://www.zeno.org/Zeno/-/Lizenz%3A+Gemeinfrei Gemeinfrei]</div></div><div class="zenoCOFooterLine"><div class="zenoCOFooterLineLeft">Faksimiles:</div><div class="zenoCOFooterLineRight">[http://www.zeno.org/Georges-1913/K/Georges-1913-02-0262 261]&nbsp;|[http://www.zeno.org/Georges-1913/K/Georges-1913-02-0262 262]</div></div></div>

Aktuelle Version vom 8. Juni 2025, 13:26 Uhr

ingenium lat. Veranlagung

Von in- + gignō + -ium.

Substantiv ingenium n (Genitiv ingeniī oder ingenī); zweite Deklination

  1. angeborene oder natürliche Qualität, natürlicher Charakter; Natur
    1. Synonyme: indolēs, mēns, Habitus, nātūra, Charakter
  2. Veranlagung, Temperament, Neigung
  3. Intelligenz, natürliche Fähigkeit
  4. Talent, Fähigkeit, Kunst
  5. ein genialer Mann, ein Genie
  6. (Mittelalterliches Latein) Maschine, Motor
Pronunciation / Declension
(Classical) IPA(key): /inˈɡe.ni.um/, [ɪŋˈɡɛniʊ̃ˑ]
(modern Italianate Ecclesiastical) IPA(key): /inˈd͡ʒe.ni.um/, [in̠ʲˈd͡ʒɛːnium]
Second-declension noun (neuter).
Case Singular Plural
Nominative ingenium ingenia



Genitive ingeniī
ingenī1
ingeniōrum



Dative ingeniō ingeniīs



Accusative ingenium ingenia



Ablative ingeniō ingeniīs



Vocative ingenium ingenia




ingenium, iī, n. (in u. gigno), die angeborene, natürliche Art u. Beschaffenheit, Natur, I) einer Sache (vgl. Fabri Sall. or. Cottae § 9), arvorum, Verg.: campi, Tac.: loci caelique, Tac.: lactis, Gell.: caeli mores solique ingenia, Plin.: loci, Sall.: oris et vultus, natürliche Gesichtsbildung, Plin.: ingenio (= sponte suā) arbusta ubi nata sunt, Naev. tr. fr.: constabat (insulas) suopte ingenio alimenta mortalibus gignere, Sall. fr. – II) eines Menschen, A) in bezug auf das Gemüt, 1) im allg., die Naturanlage, das Temperament, die Sinnes- u. Gemütsart, das Herz, der Charakter, novi ingenium mulierum, Ter.: ingenium bonum, liberale, durum, inhumanum, Ter.: mobile, Plin. ep.: ingeniorum ferocia, Vell.: antiquum ingenium obtines, alte Art, Ter.: ingenio suo vivere, Liv.: suo ingenio uti, Tac.: redire ad ingenium, ''

[261]auf die alten Sprünge kommen, Ter.: fretus ingenio eius, auf sein gutes Herz, Plaut. – 2) insbes., der angeborene Mut, ing. forte, Enn. ann. 414: firmum, Enn. fr. scen. 25: nullum est ingenium tantum neque cor tam ferum, quod non labascat linguā, mitescat malo, Acc. tr. 684: quinque elegit, quorum ingenia validissima erant, Sall. Iug. 103, 2: augete ingenium viris fortibus, Sall. hist. fr. 1, 48 (51), 20. – B) in bezug auf Intelligenz:1) im allg., die angeborene Fähigkeit, natürliche Anlage, der natürliche Verstand, Kopf, tardum, acerrimum, acutum, magnum, Cic.: pulcherrimum, Plin. ep.: ingenii acies, Nep., ingenii acumen, scharfer, durchdringender V., Cic.: promptus ingenio, ein fähiger Kopf, Liv.: cum ingenio (mit Verstand) versari in alqa re, Cic.: extremi ingenii esse, ein gar arger Schwachkopf, ganz unfähig sein, Liv.: ingenio (Anlage)egregio ad miserias natus sum, Ter. – 2) insbes., Begabung, Scharfsinn, Erfindungsgeist, Phantasie u. geistiges Talent, Geist, Witz, a) eig.: accusatoris, Cic.: ad fingendum, Cic.: aemulandi, Solin.: nam et animi et ingenii celeres quidam motus esse debent, Gemüt u. Phantasie müssen eine gewisse Beweglichkeit besitzen, Cic.: Plur., cum ipsi doctrinā et ingeniis abundarent, Cic.: certis ingeniis inmorari et innutriri oportet, Sen. – b) meton.: α) v. der Pers. selbst, Begabung, Geist, Talent, Cic. Brut. 147; de rep. 2, 2. Liv. 21, 4, 3: Plur., Vell. 1, 16, 2 u. 17, 5 u.a. Sen. ad Polyb. 27, 1. Suet. Aug. 89, 3 u. Vesp. 18. – β) eine''sinnreiche Erfindung, ein sinnreicher, kluger Einfall, exquisita ingenia cenarum, sinnreich ausgewählte Gerichte, Plin. pan. 49, 7. – / Mask. Nbf. Akk. ingenium mitem, Ven. Fort. carm. 4, 26, 15.
Quelle:
Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. Hannover 81918 (Nachdruck Darmstadt 1998), Band 2, Sp. 261-262.
Lizenz:
Faksimiles: