Werk:De docta ignorantia/111
Quomodo igitur poterimus intelligere creaturam ut creaturam, [1] quae a Deo est et nihil etiam ex consequenti ei tribuere potest, qui est maximus? Et si ut creatura non habet etiam tantum entitatis sicut accidens, sed est penitus nihil, quomodo intelligitur pluralitatem rerum per hoc explicari, quod Deus est in nihilo, cum nihil non sit alicuius entitatis? Si dicis: ‘Eius voluntas omnipotens causa est, et [2] voluntas et omnipotentia sunt suum esse; nam tota est in circulo theologia’, necesse est igitur fateri te penitus et complicationem et explicationem, quomodo fiat, ignorare; hoc tantum scire, quod tu ignoras modum, licet etiam scias Deum omnium rerum complicationem et explicationem, et – ut est complicatio – omnia in ipso esse [3] ipse, et – ut est explicatio – ipsum in omnibus esse id quod sunt, sicut veritas in imagine. Ac si facies esset in imagine propria, quae ab ipsa multiplicatur distanter et propinque quoad imaginis multiplicationem (non dico secundum distantiam localem, sed gradualem a veritate faciei, cum aliter multiplicari non possit): in ipsis [4] multiplicatis ab una facie diversis imaginibus diversimode et multipliciter una facies appareret supra omnem sensum et mentem inintelligibiliter. .
Wie also können wir das Geschöpf als Geschöpf, das von Gott ist und in der Folge ihm, dem Größten, nichts zuteilen kann, verstehen? Wenn das Geschöpf völlig nichts ist und nicht einmal so viel Seiendheit hat wie das Hinzukommende, wie kann man dann verstehen, daß die Vielheit der Dinge dadurch entfaltet wird, daß Gott im Nichts ist, da das Nichts nicht von irgendeiner Seiendheit ist? Sagt man: «Sein allmächtiger Wille ist der Grund, Wille und Allmacht sind sein Sein, denn die ganze Gotteslehre gleicht einem Kreis», dann muß man bekennen, daß man das «Wie» der Einfaltung und Ausfaltung überhaupt nicht weiß. Man weiß nur das, daß man die Art und Weise nicht kennt, wenn man auch weiß, daß Gott aller Dinge Ein- und Ausfaltung ist und daß – da er die Einfaltung ist – alles in seinem Sein er selbst ist und – da er die Ausfaltung ist – er selbst in jedem Sein das ist, was es ist, wie die Wahrheit im Abbild.
Wenn wir das Abbild eines Gesichtes hätten, und dieses Abbild in größerer oder geringerer Entfernung von ihm vervielfältigt würde – nicht hinsichtlich des Raumes, sondern des Wahrheitsgehaltes im stufenweise verschiedenen Verhältnis zum Urbild –, dann würde in den vielfältigen, verschiedenen Abbildern des einen Gesichtes eben dieses Gesicht verschiedenartig und vielfältig erscheinen; das übersteigt allen Sinn und Verstand und bleibt unbegreiflich.== Einzelnachweise ==