Werk:De docta ignorantia/42
Capitulum XVI.
Quomodo translative maximum se habeat ad omnia, sicut maxima linea ad lineas.
Postquam nunc manifestum est, quomodo infinita linea est omnia illa actu infinite, quae in potentia sunt finitae: habemus translative in [2] maximo simplici pariformiter, quomodo ipsum maximum est actu maxime omnia illa, quae in potentia sunt simplicitatis absolutae. Quidquid enim possibile est, hoc est actu ipsum maximum maxime; non ut ex possibili est, sed ut maxime est; sicuti ex linea triangulus educitur et infinita linea non est triangulus, ut ex finita educitur, sed [3] actu est triangulus infinitus, qui est idem cum linea. Praeterea, ipsa possibilitas absoluta non est aliud in maximo quam ipsum maximum actu, sicut linea infinita est actu sphaera. Secus in non-maximo; nam ibi potentia non est actus, sicut linea finita non est triangulus.
Kapitel XVI.
Wie die größte Linie zu den Linien, so verhält sich in übertragener Bedeutung das Größte zu jedem
Nachdem es jetzt offenbar ist, daß die unendliche Linie in unendlicher Weise alles das in Wirklichkeit ist, was in der Möglichkeit der endlichen liegt, so stellen wir beim einfachsten Größten im übertragenen Sinne ebenfalls fest, daß das Größte als Wirklichkeit all das auf größte Weise ist, was in der absoluten Einfachheit als Möglichkeit liegt. Was nämlich möglich ist, das ist das Größte als Wirklichkeit in größtem Maße, nicht weil es aus Möglichem besteht, sondern weil es in größtem Maße ist; so wie aus der Linie das Dreieck und die unendliche Linie entwickelt wird, ist sie nicht das Dreieck, wie es aus der endlichen abgeleitet wird, sondern als Wirklichkeit das unendliche Dreieck, das mit der Linie identisch ist. Ferner ist die absolute Möglichkeit im Größten nichts anderes als dieses Größte als Wirklichkeit, wie die unendliche Linie als Wirklichkeit Kugel ist. Anders im Nicht-Größten; denn dort ist die Möglichkeit nicht Wirklichkeit, wie die endliche Linie Nicht-Dreieck ist.