simplicissimus Adjektiv (feminin simplicissima, sächlich simplicissimum); erste/zweite Deklination; Superlativ von simplex
▷ sim-plex uit.-lat. einfalt; einfach; einzeln, …
simplex[1], plicis (indogerm. sem, eins, vgl. semel u. septemplex), aus einem Teile, Bestandteile, bestehend u. dgl., einfach, griech. ἁπλοῦς (Ggstz. duplex, triplex, multiplex, mixtus etc.),
- I) eig.:
- a) im Ggstz. zum Zusammengesetzten, Vermischten u. dgl., fistula (Ggstz. fistula duplex, multiplex),
- Cels.: scansio simplex (Ggstz. scansio duplicata),
- Varro LL.: putamen loculosum aut simplex,
- Plin.: tibia tenuis simplexque foramine pauco,
- Hor.: iter (auditus) s. et directum (Ggstz. flexuosum),
- Cic.: villus s. (Ggstz. crispiores iubae),
- Plin.: s. cursus venarum, Plin. – cortex multiplex tunicis, ut tiliae; quibusdam simplex, ut fico, Plin. – s. natura animantis (Ggstz. concreta ex pluribus naturis),
- Cic.: u. so s. natura (Ggstz. [2674] mixta, conexa),
- Cic.: cibus,
- Plin.: ius,
- Hor.: aqua, reines W.,
- Ov.: verba, voces, einfache (Ggstz. verba composita, voces compositae),
- Quint.: Abl. simplici, auf einfache Weise, Apic. 5, 204. –
- b) im Ggstz. zu dem in mehrere Abteilungen Zerfallenden, einfach, ein, acies, Auct. b.
- Afr.: simplicibus ordinibus instructis, Auct. b.
- Alex.: simplici ordine urbem intrare, in einer Reihe,
- Liv.: herba simplici caule, Plin. –
- c) im Ggstz. zu dem der Zahl nach aus mehr als einer Einheit Bestehenden, einfach, ein einzig, ein, argumentum,
- Ter.: plus vice simplici, mehr als einmal,
- Hor.: non s. vulnus, Ov. –
- II) übtr.:
- A) übh.:
- a) im Ggstz. zum Zusammengesetzten, Gemischten usw.: genus rei publicae (Ggstz. triplex u. conflatum ex omnibus),
- Cic.: simulacra (Ggstz. mixta),
- Quint.: causa, Cic., Ggstz. coniuncta, perplexa, Quint. –
- b) im Ggstz. zum Besonderen usw.: genus mortis, einfache T. (ohne besondere Martern, wie Folter, Kreuzigung),
- Liv.: so auch mors, Sall. fr., Sen. u.a.: res, einfache (= ohne besondere Schwierigkeit),
- Cic.: necessitudo, unbedingte,
- Cic.: quaedam sunt in rebus simplicia (unbedingt, unabhängig), quaedam copulata (bedingt, abhängig), Cic. – simplex est manere (sc. filium), illud (sc. in Hispaniam ire) anceps, ohne weitere Gefahr, Cic. ad Att. 12, 7, 1. –
- c) im Ggstz. zum Verschiedenen od. Vielartigen:unum est et s. iudicium aurium,
- Cic.: s. officium atque una est bonorum omnium causa,
- Cic.: quantitas simplicior, qualitas magis varia est, Quint.: facilius in iis simpliciusque iudicium, quae etc.,
- Quint.: materia simplicissima (Ggstz. multiplex), Quint. –
- d) im Ggstz. zum Verbundenen, einfach = einzeln, verba (Ggstz. coniuncta), Cic. –
- e) im Ggstz. zum Gekünstelten, Gesuchten, Versteckten, einfach, natürlich, ratio veritatis,
- Cic.: res aperta et simplex,
- Cic.: illa ἀφέλεια simplex et inaffectata,
- Quint.: rectae simplicesque manus (Hiebe), Ggstz. aversae tectaeque,
- Quint.: simplex ac nuda veritas, Lact. –
- B) insbes., moralisch einfach, schlicht, gerade, aufrichtig, offen u. ehrlich, ohne Falsch, na türlich, bieder, arglos, unbefangen, harmlos (s. Nipperd.Tac. ann. 1, 69. Fritzsche Hor. sat. 1, 3, 52),
- a) v. leb. Wesen u. deren Gemüt usw.: vir apertus et s.,
- Cic.: Naevius, Hor.: cervus, animal,
- Plin.: regio (= incolae regionis),
- Cic.: animus apertus ac s.,
- Cic.: tuus erga me animus s. atque amicus, Mat. in Cic. ep. – simplicior quis est etc.,
- Hor.: dux simplicissimus,
- Vell.: mens simplicissima, Plin. –
- b) v. Lebl.: (vir) simplici virtute, Vell.: verba, Suet.: cogitationes,
- Tac.: non enim simplices eae curae, Tac. – nihil simplex, nihil sincerum, Cic. – / Abl. Sing. gew. simplicī, nur bei Dichtern im daktylischen Versmaß auch simplice, s. Neue-Wagener Formenl.3 2, 77.
Aus uital. *sempleks, von derselben Wurzel wie semel + -plex.
Adjektiv simplex (Genitiv simplicis, Komparativ simplicior, Superlativ simplicissimus, Adverb simpliciter); Adjektiv dritter Deklination mit einer Endung
- einzeln
- einfach, schlicht, unzusammengesetzt
- rein, unvermischt
- aufrichtig, naiv, freimütig, offen, ohne Arglist, arglos, arglos
Derived terms