Zum Inhalt springen

simplicissimus

aus AufEinWort, der freien Forschung
Dies ist eine alte Version dieser Seite, zuletzt bearbeitet am 28. Juni 2024 um 10:14 Uhr durch Nikolaos (Diskussion | Beiträge). Sie kann sich erheblich von der aktuellen Version unterscheiden.

simplicissimus Adjektiv (feminin simplicissima, sächlich simplicissimum); erste/zweite Deklination; Superlativ von simplex

Declension

First/second-declension adjective.

Number Singular Plural
Case / Gender Masculine Feminine Neuter Masculine Feminine Neuter
Nominative simplicissimus simplicissima simplicissimum simplicissimī simplicissimae simplicissima
Genitive simplicissimī simplicissimae simplicissimī simplicissimōrum simplicissimārum simplicissimōrum
Dative simplicissimō simplicissimō simplicissimīs
Accusative simplicissimum simplicissimam simplicissimum simplicissimōs simplicissimās simplicissima
Ablative simplicissimō simplicissimā simplicissimō simplicissimīs
Vocative simplicissime simplicissima simplicissimum simplicissimī simplicissimae simplicissima

simplex

sim-plex uit.-lat. einfalt; einfach; einzeln, …

simplex[1], plicis (indogerm. sem, eins, vgl. semel u. septemplex), aus einem Teile, Bestandteile, bestehend u. dgl., einfach, griech. ἁπλοῦς (Ggstz. duplex, triplex, multiplex, mixtus etc.),

  • I) eig.:
    • a) im Ggstz. zum Zusammengesetzten, Vermischten u. dgl., fistula (Ggstz. fistula duplex, multiplex),
      • Cels.: scansio simplex (Ggstz. scansio duplicata),
      • Varro LL.: putamen loculosum aut simplex,
      • Plin.: tibia tenuis simplexque foramine pauco,
      • Hor.: iter (auditus) s. et directum (Ggstz. flexuosum),
      • Cic.: villus s. (Ggstz. crispiores iubae),
      • Plin.: s. cursus venarum, Plin. – cortex multiplex tunicis, ut tiliae; quibusdam simplex, ut fico, Plin. – s. natura animantis (Ggstz. concreta ex pluribus naturis),
      • Cic.: u. so s. natura (Ggstz. [2674] mixta, conexa),
      • Cic.: cibus,
      • Plin.: ius,
      • Hor.: aqua, reines W.,
      • Ov.: verba, voces, einfache (Ggstz. verba composita, voces compositae),
      • Quint.: Abl. simplici, auf einfache Weise, Apic. 5, 204. –
    • b) im Ggstz. zu dem in mehrere Abteilungen Zerfallenden, einfach, ein, acies, Auct. b.
      • Afr.: simplicibus ordinibus instructis, Auct. b.
      • Alex.: simplici ordine urbem intrare, in einer Reihe,
      • Liv.: herba simplici caule, Plin. –
    • c) im Ggstz. zu dem der Zahl nach aus mehr als einer Einheit Bestehenden, einfach, ein einzig, ein, argumentum,
      • Ter.: plus vice simplici, mehr als einmal,
      • Hor.: non s. vulnus, Ov. –
  • II) übtr.:
    • A) übh.:
      • a) im Ggstz. zum Zusammengesetzten, Gemischten usw.: genus rei publicae (Ggstz. triplex u. conflatum ex omnibus),
        • Cic.: simulacra (Ggstz. mixta),
        • Quint.: causa, Cic., Ggstz. coniuncta, perplexa, Quint. –
      • b) im Ggstz. zum Besonderen usw.: genus mortis, einfache T. (ohne besondere Martern, wie Folter, Kreuzigung),
        • Liv.: so auch mors, Sall. fr., Sen. u.a.: res, einfache (= ohne besondere Schwierigkeit),
        • Cic.: necessitudo, unbedingte,
        • Cic.: quaedam sunt in rebus simplicia (unbedingt, unabhängig), quaedam copulata (bedingt, abhängig), Cic. – simplex est manere (sc. filium), illud (sc. in Hispaniam ire) anceps, ohne weitere Gefahr, Cic. ad Att. 12, 7, 1. –
      • c) im Ggstz. zum Verschiedenen od. Vielartigen:unum est et s. iudicium aurium,
        • Cic.: s. officium atque una est bonorum omnium causa,
        • Cic.: quantitas simplicior, qualitas magis varia est, Quint.: facilius in iis simpliciusque iudicium, quae etc.,
        • Quint.: materia simplicissima (Ggstz. multiplex), Quint. –
      • d) im Ggstz. zum Verbundenen, einfach = einzeln, verba (Ggstz. coniuncta), Cic. –
      • e) im Ggstz. zum Gekünstelten, Gesuchten, Versteckten, einfach, natürlich, ratio veritatis,
        • Cic.: res aperta et simplex,
        • Cic.: illa ἀφέλεια simplex et inaffectata,
        • Quint.: rectae simplicesque manus (Hiebe), Ggstz. aversae tectaeque,
        • Quint.: simplex ac nuda veritas, Lact. –
    • B) insbes., moralisch einfach, schlicht, gerade, aufrichtig, offen u. ehrlich, ohne Falsch, na türlich, bieder, arglos, unbefangen, harmlos (s. Nipperd.Tac. ann. 1, 69. Fritzsche Hor. sat. 1, 3, 52),
      • a) v. leb. Wesen u. deren Gemüt usw.: vir apertus et s.,
        • Cic.: Naevius, Hor.: cervus, animal,
        • Plin.: regio (= incolae regionis),
        • Cic.: animus apertus ac s.,
        • Cic.: tuus erga me animus s. atque amicus, Mat. in Cic. ep. – simplicior quis est etc.,
        • Hor.: dux simplicissimus,
        • Vell.: mens simplicissima, Plin. –
      • b) v. Lebl.: (vir) simplici virtute, Vell.: verba, Suet.: cogitationes,
        • Tac.: non enim simplices eae curae, Tac. – nihil simplex, nihil sincerum, Cic. – / Abl. Sing. gew. simplicī, nur bei Dichtern im daktylischen Versmaß auch simplice, s. Neue-Wagener Formenl.3 2, 77.

Aus uital. *sempleks, von derselben Wurzel wie semel +‎ -plex.

Latin numbers
10[a], [b]
I
1
2  →  10  → [a], [b]
    Cardinal: ūnus
    Ordinal: prīmus
    Adverbial: semel
    Proportional: simplus
    Multiplier: simplex
    Distributive: singulus
    Collective: ūniō
    Fractional: integer

Adjektiv simplex (Genitiv simplicis, Komparativ simplicior, Superlativ simplicissimus, Adverb simpliciter); Adjektiv dritter Deklination mit einer Endung

  1. einzeln
  2. einfach, schlicht, unzusammengesetzt
  3. rein, unvermischt
  4. aufrichtig, naiv, freimütig, offen, ohne Arglist, arglos, arglos
Pronunciation / Declension
(Classical Latin) IPA(key): /ˈsim.pleks/,
[ˈs̠ɪmpɫ̪ɛks̠], (modern Italianate Ecclesiastical) IPA(key): /ˈsim.pleks/, [ˈsimpleks]
Third-declension one-termination adjective.
Number Singular Plural
Case / Gender Masc./Fem. Neuter Masc./Fem. Neuter
Nominative simplex simplicēs simplicia
Genitive simplicis simplicium
Dative simplicī simplicibus
Accusative simplicem simplex simplicēs simplicia
Ablative simplicī simplicibus
Vocative simplex simplicēs simplicia

Derived terms

  1. ↑ Quelle: Karl Ernst Georges: Ausführliches lateinisch-deutsches Handwörterbuch. Hannover 81918 (Nachdruck Darmstadt 1998), Band 2, Sp. 2674-2675. Permalink: http://www.zeno.org/nid/20002650975 Lizenz: Gemeinfrei