Werk:Apologia doctae ignorantiae/13
▷Qui enim in absolutam omnium singularium singularitatem mentis oculum inicit, hic satis videt universalitatem absolutam cum absoluta singularitate coincidere, sicut maximum absolutum cum minimo coincidit absoluto, in quo omnia unum. Unde, quando Avicenna in Dei singularitatem conatur ascendere per theologiam negativam, Deum ab omni singulari et universali absolvit; sed acutius ante ipsum divinus Plato in Parmenide tali modo in Deum conatus est viam pandere; quem adeo divinus Dionysius imitatus est, ut saepius Platonis verba seriatim posuisse reperiatur. Fateor tamen cum Avicenna ista adversario non congruere, qui de vulgo est et ad vulgares conceptus Deo improportionales propheticas altissimas visiones retorquet contra omnium sapientum et magni Dionysii doctrinam, qui decimo capitulo De divinis nominibus – in novissima Ambrosii Camaldulensis translatione, quam a sanctissimo domino nostro Papa Nicolao recepimus, – sic ait: “Itaque divina oportet ut intelligamus non humano more, sed toti integre a nobisipsis excedentes atque prorsus in Deum transeuntes.[1] Ubi de hoc plura.
Der, welcher das Auge des Geistes auf die absolute Einzigkeit alles Einzelnen richtet, sieht deutlich genug, daß die absolute Allgemeinheit mit der absoluten Einzigkeit zusammenfällt, wie das absolute Größte mit dem absoluten Kleinsten, in dem alles Eines ist. Wenn daher Avicenna mit Hilfe der negativen Theologie zur Einzigkeit Gottes aufzusteigen versucht, löst er Gott von den Einzelnen und Allgemeinen los. Aber noch scharfsinniger versuchte vor ihm Plato, im Parmenides auf dieselbe Weise, den Weg zu Gott zu weisen. Und Dionysius ahmte ihn so sehr nach, daß man sehr oft findet, wie er die Worte Platons reihenweise abgeschrieben hat. Ich gebe allerdings mit Avicenna zu, daß dies dem Gegner nicht entspricht, der ein gemeiner Mensch ist und die erhabenen Visionen der Propheten zu unverständigen und Gott unangemessenen Begriffen verdreht – entgegen der Meinung aller Weisen und des großen Dionysius, der im 10. Kapitel von «De divinis nominibus» (in der neuesten Übersetzung des Ambrosius Camaldulensis, die ich von unserem Heiligen Vater Papst Nikolaus erhalten habe) folgendes sagt: «Darum gebührt es sich, das Göttliche nicht auf menschliche Weise verstehen zu wollen, sondern ganz aus uns selbst vollständig herauszutreten und gänzlich in Gott überzugehen.» Dort findet sich weiteres darüber. ◀▷
- ↑ VII 1 (PG 3 col. 865 d sq.) = cap. X sec. exemplar Cusani, cod. cusan. 43.