Zum Inhalt springen

Werk:De docta ignorantia/116

aus AufEinWort, der freien Forschung

▲▼ ▶

[1] Quoniam vero dictum est universum esse principium contractum tantum atque in hoc maximum, patet, quomodo per simplicem emanationem maximi contracti a maximo absoluto totum universum prodiit in esse. Omnia autem entia, quae sunt partes universi, sine [2] quibus universum – cum sit contractum – unum, totum et perfectum esse non posset, simul cum universo in esse prodierunt, et non prius intelligentia, deinde anima nobilis, deinde natura, ut voluit Avicenna et alii philosophi. Tamen, sicut in intentione artificis est prius totum, [3] puta domus, quam pars, puta paries, ita dicimus, quia ex intentione Dei omnia in esse prodierunt, quod tunc universum prius prodiit et in eius consequentiam omnia, sine quibus nec universum nec perfectum esse posset. Unde, sicut abstractum est in concreto, ita absolutum maximum in contracto maximo prioriter consideramus, ut [4] sit consequenter in omnibus particularibus, quia est absolute in eo, quod est omnia contracte. Est enim Deus quidditas absoluta mundi seu universi; universum vero est ipsa quidditas contracta. Contractio dicit ad aliquid, ut ad essendum hoc vel illud. Deus igitur, qui est unus, est in uno universo; universum vero est in universis [5] contracte.

Et ita intelligi poterit, quomodo Deus, qui est unitas simplicissima, existendo in uno universo est quasi ex consequenti mediante universo in omnibus, et pluralitas rerum mediante uno universo in Deo.

Da aber gesagt worden ist, das Gesamt sei nur der verschränkte Ursprung und darin das Größte, so ergibt sich, daß das ganze Gesamt durch einfache Emanation des verschränkt Größten aus dem absolut Größten ins Sein trat. Alles Seiende aber, das Teil des Gesamt ist und ohne das es als verschränktes nicht einzig, ganz und vollkommen sein kann, ist mit dem Gesamt zugleich ins Sein getreten. Es ist nicht so wie Avicenna und andere Philosophen wollten, daß zuerst das Geistige, dann die edle Seele und darauf die Natur entstanden sei. Im Gegenteil. Wie im Wollen des Künstlers das Ganze, etwa das Haus, früher entsteht als der Teil (z. B. die Wand), so sagen wir, daß das Gesamt zuerst hervorging und alles andere, ohne welches es weder das Gesamt noch vollkommen sein könnte, in seinem Gefolge, da alles aus der Absicht Gottes ins Sein gelangt ist.

Wie das Abstrakte im Konkreten ist, so sehen wir das absolut Größte im verschränkt Größten, als das Erste; demzufolge ist es in jedem Teil, denn es ist auf absolute Weise in dem, das in Verschränkung alles ist. Gott ist nämlich die absolute Washeit der Welt oder des Gesamt. Das Gesamt dagegen ist diese Washeit als verschränkte. Verschränkung heißt Verschränkung zu etwas, wie z. B. zur Wirklichkeit von diesem und jenem. Gott also, der einer ist, ist in dem einen Gesamt, das Gesamt aber im Gesamten in Verschränkung. So kann man erkennen, wie Gott, die einfachste Einheit, dadurch, daß er in dem einem Gesamt existiert, gleichsam vermittels dieses Gesamt in allem ist, die Vielheit der Dinge hingegen vermittels des einen Gesamt in Gott.== Einzelnachweise ==

  1. ↑ 74.25
  2. ↑ [p.75]
  3. ↑ 75.5
  4. ↑ 75.10
  5. ↑ 75.15