Werk:De docta ignorantia/118
Non est autem universum nisi contracte in rebus, et omnis res actu existens contrahit universa, ut sint actu id, quod est. Omne autem [1] actu existens in Deo est, quia ipse est actus omnium. Actus autem est perfectio et finis potentiae. Unde, cum universum in quolibet actu existenti sit contractum, patet Deum, qui est in universo, esse in quolibet et quodlibet actu existens immediate in Deo, sicut universum.
Non est ergo aliud dicere ‘quodlibet esse in quolibet’ quam Deum per [2] omnia esse in omnibus et omnia per omnia esse in Deo. Subtili intellectu ista altissima clare comprehenduntur, quomodo Deus est absque [3] diversitate in omnibus, quia quodlibet in quolibet, et omnia in Deo, quia omnia in omnibus. Sed cum universum ita sit in quolibet, quod quodlibet in ipso, est universum in quolibet contracte id, quod est ipsum contracte, et quodlibet in universo est ipsum universum, – [4] quamvis universum in quolibet sit diverse et quodlibet in universo diverse.
In den Dingen ist das Gesamt nur verschränkt und jedes Ding, das tatsächlich besteht, verschränkt das Gesamte, so daß dieses tatsächlich ist, was das Ding ist. Jedes in der Wirklichkeit Bestehende ist aber in Gott, der die Wirklichkeit von Allem ist. Die Wirklichkeit ist aber die Vollendung und das Ziel der Möglichkeit. Weil das Gesamt in jedem Wirklichen als Verschränktes ist, ergibt sich, daß Gott, der im Gesamt ist, in Jedem ist und Jedes, das wirklich besteht, unmittelbar in Gott wie das Gesamt. Daß Jedes in Jedem ist, heißt also nichts anderes, als daß Gott durch Alles in [p.347] Allem und Alles durch Alles in Gott ist. Durch genaue Einsicht begreift man die tiefe Wahrheit, daß Gott ohne Unterschied in Allem ist, weil Jedes in Jedem ist, und daß Alles in Gott ist, weil Alles in Allem ist.
Da aber das Gesamt so in Jedem ist, weil Jedes in ihm ist, ist es in Jedem in Verschränkung das, was dieses als Verschränktes ist, und Jedes ist im Gesamt dieses selbst, obwohl das Gesamt in Jedem und Jedes im Gesamt auf verschiedene Weise ist.== Einzelnachweise ==