Zum Inhalt springen

Werk:De docta ignorantia/157

aus AufEinWort, der freien Forschung

▲▼ ▶

[1] Terra igitur, quae centrum esse nequit, motu omni carere non potest. Nam eam moveri taliter etiam necesse est, quod per infinitum minus moveri posset. Sicut igitur terra non est centrum mundi, ita nec sphaera fixarum stellarum eius circumferentia, quamvis etiam, comparando terram ad caelum, ipsa terra videatur centro propinquior [2] et caelum circumferentiae. Non est igitur centrum terra neque octavae aut alterius sphaerae, neque apparentia super horizontem sex signorum terram concludit in centro esse octavae sphaerae. Nam si esset etiam distanter a centro et circa axim per polos transeuntem, ita quod una parte esset elevata versus unum polum, in alia depressa [3] versus alium, tunc hominibus tantum a polis distantibus, sicut horizon [4] se extendit, sola medietas sphaerae appareret, ut est manifestum. Neque etiam est ipsum mundi centrum plus intra terram quam extra, neque etiam terra ista neque aliqua sphaera habet centrum. Nam cum centrum sit punctus aequedistans circumferentiae et non sit possibile [5] verissimam sphaeram aut circulum esse, quin verior dari possit, manifestum est non posse dari centrum, quin verius etiam dari possit atque praecisius. Aequedistantia praecisa ad diversa extra Deum reperibilis non est, quia ipse solus est infinita aequalitas. Qui igitur est centrum mundi, scilicet Deus benedictus, ille est centrum terrae et [6] omnium sphaerarum atque omnium, quae in mundo sunt; qui est simul omnium circumferentia infinita.

Da die Erde also nicht Mittelpunkt sein kann, kann sie auch nicht ohne jede Bewegung sein. Denn sie muß sich so bewegen, daß sie sich auch unendlich weniger bewegen könnte. Wie die Erde nicht der Mittelpunkt der Welt ist, so ist auch nicht die Fixsternsphäre ihr Umkreis, obwohl, wenn man Erde und Himmel vergleicht, die Erde dem Mittelpunkt und der Himmel dem Umkreis näher zu sein scheint. Die Erde ist also nicht der Mittelpunkt, auch nicht der der achten oder einer anderen Sphäre. Auch die Erscheinung der sechs Zeichen über dem Horizont läßt nicht darauf schließen, daß die Erde im Mittelpunkt der achten Sphäre stünde. Denn es ist deutlich, daß, wäre sie auch vom Mittelpunkt entfernt und ginge eine Achse durch beide Pole, so daß sie auf der einen Seite gegen den einen Pol erhoben, auf der andern gegen den zweiten Pol gesenkt wäre, dennoch den Menschen, die von den Polen so weit entfernt sind, wie der Horizont sich ausdehnt, nur die Mitte der Sphäre erscheinen würde.

[p.393] Der Mittelpunkt der Welt ist also nicht mehr innerhalb als außerhalb der Erde und weder diese Erde noch irgendeine Sphäre besitzt einen Mittelpunkt. Denn da der Mittelpunkt jener Punkt ist, der vom Umkreis immer gleich weit entfernt ist und es unmöglich die schlechthin wahre Kugel oder den schlechthin wahren Kreis geben kann, – denn Kugel und Kreis können immer noch wahrer sein – so ist offenkundig, daß kein Mittelpunkt gegeben werden kann, der nicht noch wahrer und genauer angegeben werden könnte. Ein genau gleich weiter Abstand zum Verschiedenen ist außerhalb Gottes, der allein die unendliche Gleichheit ist, nicht zu finden. Derjenige, der Mittelpunkt der Welt ist, Gott der Gepriesene, ist auch Mittelpunkt der Erde, der Sphären und alles dessen, was in der Welt ist. Und zugleich ist er aller Dinge unendlicher Umfang.== Einzelnachweise ==

  1. ↑ 100.15
  2. ↑ 100.20
  3. ↑ 100.25
  4. ↑ [p.101]
  5. ↑ 101.5
  6. ↑ 101.10